Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Elektrikle Çalışan Arabalar Çevre Kirliliğine Daha Çok Neden Oluyor mu?

Elektrikle Çalışan Arabalar Çevre Kirliliğine Daha Çok Neden Oluyor mu? Pixabay
9 dakika
23,248

Elektrikle çalışan arabalar, ilk kez yollara çıktıkları günden beri bilim insanları ile fosil yakıt endüstrisi arasındaki tartışmaların alevlenmesine neden oldular. Tesla Motors firması da içten yanmalı motorlu (İng.: Internal Combustion Engine) muadillerine oranla her açıdan daha iyi arabaları sunmaya başladıktan sonra bu rekabet noktalara doğru ilerledi. Bu konuyla ilgili ne söylemek isterseniz söyleyin, tartışmanın temelinde iklim bilimini kabul eden ile etmeyenlerin arasındaki bir kavga yatıyor. Elektrikle çalışan arabaların geleceğimiz için daha da gerekli olduğuna dair kanıtlar arttıkça, bu arabalara yönelik karalamalar da iklim bilimine karşı olma niteliğini taşıyor - ki bu pozisyon tıpkı bir kara deliğin ömrünün son anlarına doğru buharlaşması gibi, giderek daha da kötüleşen bir toksik radyasyon yayarak en sonunda çökerek yok olacaktır.

Elektrikle çalışan arabaların yavaş olduğu, yeterince uzağa gidemediği, rahatlıkla şarj edilemediği vb. argümanlar artık geçmişte kaldı. Buna yönelik eleştiriler artık daha yeni, akıllı ve ayrıntılı bir karaktere bürünmüştür. Muhalifler argümanlarını iklim bilimi tarafından öne sürülen ahlaki temellerin içerisinde kurnazca gizleyerek, sanki elektrikle çalışan arabalar iklime karşı bir düşmanmış gibi sözlerini yeniden formülize ettiler. "Kurnazca" diyoruz; çünkü eğer bu doğru olsaydı ve elektrikle çalışan arabalar küresel ısınmayı daha da kötüleştirseydi, o zaman çevre adaletini savunan insanlar elektrikli arabalardan vazgeçerdi ve benzinli arabalarımızı kullanmaya devam ederdik.

Bu Reklamı Kapat

Elektrikli arabaların benzinli araçlara nazaran çevreyi daha çok kirlettiği argümanın temeli, elektrikli arabalarda bu yazının yayınlandığı tarih itibariyle 100 kWh'lık dev bataryaların olmasıdır. Batarya imalatçıları, halihazırda var olan araba imalat zincirine yepyeni bir imalat hattı eklemektedirler. Dahası, bataryanın içindeki kimyasalları temin etmek için yapılan madencilik de yine işin içine ek bir süreci dahil etmektedir. Her ikisi de altyapı, kamyonlar, havalandırma, işe arabayla giden çalışanları ve buna benzer şeyleri gerektirmektedir. Bu iddiaya göre, arabanın normal üretimine bir de bataryayı ve ek batarya malzemelerini ilave etmek, aracı üretirken salınan sera gazları ikiye katlamaktadır.

Bu argümanın ikinci kısmı ise, elektrikli araçların ihtiyaç duyduğu elektriğin üretim yöntemleriyle ilgilidir. Elektrikli arabanızdaki dev bataryayı şarj etmek için kullanılan elektrik, çoğu durumda geleneksel enerji santrallerinden gelmektedir. Dolayısıyla elektrikli bir araç kullanıyor olsanız da halen kömür ve petrole dayalı olarak, herkes gibi fosil yakıt kullanmış oluyorsunuz. Ama buna ek olarak bir de aracınızın batarya imalat salınımlarını ilave ettiniz - ki bu da sizi sera gaz salınımları açısından sıradan bir Ford F-150 sürücüsünden daha kötü bir insan yapmaktadır. Bu iddiaya göre sürdüğünüz her bir kilometrede içten yanmalı motora sahip bir arabayla benzer oranlarda sera gazlarına katkıda bulunmaktasınız.

Bu Reklamı Kapat

Bizi yanlış anlamayın: Her iki iddia da, en azından temel gerçekler açısından bakıldığında, az çok doğrudur. Elektrik araçların batarya üretimi, içten yanmalı bir araca kıyasla sera gazlarına daha çok sebep olmaktadır. Elektrikle çalışan arabaların kullandığı elektriği üretmek de fosil yakıtların kullanımını gerektirmektedir. Bunlar doğru! Ancak bu iddialarda doğru olmayan şey, verilerin sunuş biçimidir. Daha da önemlisi, bu anlatımın dışında tutulan diğer önemli kısımlardır. Hele ki en hatalı olan şey, bu verilerden yola çıkarak ulaştıkları nihai sonuçtur. Yani elektrikle çalışan arabaların çevre için daha kötü oldukları iddiası... Yazının ilerisinde bu gerçeklere değineceğiz.

Bu iddiaların yer aldığı makalelerin yazarlarının araştırmacı bilim insanları değil, sadece bir beyin takımı, yani "think tank" olması şaşırtıcı bir durum değildir. Bir diğer deyişle, ödediğiniz paraya göre öne sürmelerini istediğiniz sonuçları gösteren sözde-bilimsel araştırmaları yazan profesyonel laf cambazlarıdır. Bu tür makalelerin en önemli ikisi, İsveç'teki IVL İsveç Çevre Araştırma Enstitüsü ve Almanya'daki Ifo Ekonomik Araştırma Enstitüsü tarafından yazılmış ve WattsUpWithThat.com gibi iklim bilimini reddeden sitelerle Breitbart organizasyonu gibi fosil yakıt yanlısı sözde-haberci internet sitelerinde yayınlanmıştır. Bu raporları gerçek bilim haberlerinde göremezsiniz ve bu da size rapor içeriklerinin bilimsel olup olmadığına dair bir fikir verecektir.

Yine de, eğer elektrikle çalışan arabalar gerçekten sera gazları salınımı konusunda en kötüsü olsaydı o zaman bu onlara karşı geçerli bir argüman olur muydu ve bu durumda fosil yakıtlarımızı kullanmaya devam mı etmeliyiz?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu argümanın bir benzerini nükleer enerji santrallerin inşaatında kullanılacak kamyonlar, traktörler, beton ve benzeri şeyler fosil yakıt karbon salınımına neden olduğu için bu santrallerin inşaatına karşı çıkan bir makalede rastlamıştık. İlk bakışta bu mantıklı bir argümana benzemektedir, ancak resme daha geniş bir açıdan bakmak gerekmektedir.

Diyelim ki her gün karşı tarafa geçmek için nehrin içinden geçmeniz gerekiyor ancak ıslanmaktan nefret ediyorsunuz. Bu durumda, bir köprünün inşa edilmesi gerektiğini düşünebilirsiniz. Ancak bu inşaatı yapabilmek için de uzun bir süre boyunca suyun içinde durmanız gerekiyor, bu nedenle köprü yapmamaya karar veriyorsunuz. Bu, sizce akıllıca bir karar mıdır? Elbette değil; çünkü onu inşa ettikten sonra bir daha asla ıslanmanıza gerek kalmayacaktır. Benzer şekilde kamyonları ve traktörleri zaten kullanıyorduk ve fosil karbon salıyorduk. Biraz daha kullanmaya devam edip nükleer santrali inşa etmek, bizim elektrikle çalışan kamyonları ve traktörleri şarj ettirecek enerjiye sahip olmamızı sağlar. Uzun vadeli kârlar, her zaman kısa vadeli yatırımlar yapmaya değerdir.

Aynı mantık elektrikli arabalar için de geçerlidir: Elektrikle çalışan araba ve bataryaların üretimi fosil karbon salınımında net bir artışa neden olsa da buna değerdir; çünkü ne olursa olsun, bu süreçte fosil yakıtlı altyapıdan bütünüyle elektrik-bazlı bir altyapıya geçmek için gerekli bir adımdır. Genellikle bir şeyleri iyi bir şekilde yapmayı öğrenmek için önce onları kötü de olsa yapmayı başarmamız gerekir.

Yine de, lafı çok dolandırmadan sadede gelelim. Bir elektrik arabanın ömrü süresinde içten yanmalı bir araca oranla daha fazla sera gazı salınımına neden olduğu iddiası %50 algıda seçicilik ve %50 uydurmaların birleşiminden kaynaklanmaktadır. Bu argümanın işe yaraması için tek yol şudur: Eğer imalatta kaynakları en çok tüketen, en büyük bataryalı bir elektrikli araba alırsanız, eğer elektrikli arabayı en az verimle kullanırsanız, eğer elektrik arabayı batarya gücü açısından en kötü hava koşullarında kullanırsanız, eğer sadece kömür ya da petrolle üretilen elektrikle şarj ederseniz, eğer son kullanım tarihinde bataryayı düzgünce yeniletmezseniz ve eğer en küçük ve en hafif içten yanmalı arabaya kıyasla en büyük bataryalı elektrik arabasını seçerseniz, ancak o zaman bir içten yanmalı araca kıyasla elektrikli arabanız ömrü boyunca daha çok sera gazı salınımına neden olaca...

Yok yok, durun, cevap yine "hayır". En kötü senaryoda bile en verimli içten yanmalı araca oranla elektrikli arabalar yine öndedir. Durumu elektrik arabamız aleyhine çevirmek için yapacağımız tek şey, elektrikli arabamızı hiç kullanamadan bir kazaya karışıp onu servis dışı kılmamız olurdu. Çünkü elektrikli arabanızı kullanmaya başladığınız andan itibaren denge diğer yöne doğru kaymaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Tüm sayılar kıyaslandığında, elektrikli arabayla içten yanmalı bir arabanın imalatı arasındaki tek büyük fark, dev elektrikli bataryadır. Bundan dolayı her iki araç da üretim hattında ilerlemeye başladıktan sonra elektrikli araba imalatının içten yanmalı araca kıyasla daha çok sera gazına neden olduğu doğrudur. Hatta tam sayı vermek gerekirse, batarya üretimi sırasında salınan sera gazlarının oranı, bataryanın boyutuna bağlı olarak içten yanmalı motorların üretiminden %15 ila %68 daha yüksektir. Ancak arabanın ömrünün sonlarına doğru bu ilişkilendirme tersine dönmektedir. Orta boyutlu bir elektrikli araba içten yanmalı bir arabaya kıyasla sadece %49 oranında sera gazı salınımına neden olur ve daha büyük boyutlu bir elektrik arabası da içten yanmalı muadilinin sadece %47'si kadar salınıma neden olmuştur. Kısacası, tüm ömrünü göz önüne aldığımızda içten yanmalı araçlar elektrikli arabalara kıyasla iki kat oranında sera gazı salınımı yapmıştır.

Elektrikli arabaların salınım konusunda içten yanmalı araçların yarısı kadarına bile sebep olmasına şaşıranlarınız olabilir; ancak unutmayın: Bunun nedeni, o elektriği üreten fosil yakıt enerji santrallerinin halen var olmasıdır. Büyük çaplı ekonomiler, en verimsiz ve kirli durumlarda bile, birçok elektrikli arabaya yakıt veren tek ve devasa bir enerji santralinin, içten yanmalı araçlara oranla daha temiz olduğunu fark etmişlerdir; ancak nihayetinde o salınımlar yine de mevcuttur. Ortalama olarak elektrikle çalışan aracınızın elektriğini üretmek, elektrikli arabanızın sera gazlarına yaptığı toplam katkının %70'ini oluşturmaktadır. Ama elbette bu oran, arabanızı şarj ettiğiniz elektriğin yenilenebilir bir şebekeden ya da fosil yakıt kullanılarak üretilen bir şebekeden üretildiğine bağlı olarak oldukça değişken olabilir.

Buna bakmanın bir başka yolu da arabanızın üretiminden kaynaklı sera gazlarına olan katkı oranıyla eşdeğer olması için arabanızla kaç kilometre sürmeniz gerektiğidir. Arabanıza ve yakıtını nereden aldığınıza (yenilenebilir ya da fosit yakıtlardan) bağlı olarak bu sayı ABD'de 6.000 kilometreden 60.000 kilometreye kadar değişmektedir. Bu sayıyı geçer geçmez resmi olarak içten yanmalı bir arabaya göre yine daha temizsiniz.

Daha da iyi haberlerimiz var. Bu sayıları doğru yöne doğru yönlendiren tüm faktörler her geçen gün daha da iyi bir hale geliyor ve dolayısıyla o kırılma noktasını da giderek azaltıyor. Elbette buna birkaç yerel istisna olabilir, ancak yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasından dolayı güç şebekeleri geçen her sene ortalamada giderek daha temiz bir hale geliyor. İlk elektrikli araba bataryalarının geri dönüşüme girdiğini gördüğümüz bu dönemlerde, yenilerini üretmenin maliyetindeki ve etkisindeki azalışı görme konusunda henüz yolun çok başındayız. Üretim teknolojisindeki sürekli gelişmeler ile birleştirildiğinde, elektrikli arabaların üretiminden kaynaklanan yüksek sera gazı katkısı içten yanmalı arabalarınkine yaklaşmaya devam edecektir.

Bu Reklamı Kapat

Bu konuda bize inanmanızı beklemiyoruz. Bununla ilgili kaynakları ve önerilen okumaları buradan bulabilirsiniz. Bütün bunların arkasındaki bilime dair bir özet versiyon da arıyorsanız, bu konuda Endişeli Bilim İnsanları Derneği (İng.: Union of Concerned Scientists) tarafından kaleme alınan ve bizim de önerdiğimiz 2015 tarihli makaleyi okuyabilir ve ücretsiz PDF olarak indirebilrsiniz: Cleaner Cars from Cradle to Grave: How Electric Cars Beat Gasoline Cars on Lifetime Global Warming Emissions (Tr.: Beşikten Mezara Daha Temiz Arabalar: Elektrikli Otomobiller Ömür Boyu Küresel Isınma Emisyonlarında Benzinli Arabaları Nasıl Yendi?)

Sonuç olarak, nehir ve köprü analojisine dönüş yapmak isteriz. Köprüyü inşa etmek sizi ne kadar ıslatırsa ıslatsın, onu inşa etmek nihayetinde sizin lehinize işleyecektir. Aynı zamanda onu kısa sürede inşa etmek de bir avantajdır, çünkü bu durumda toplamdaki net ıslanma oranınızdan daha düşük oranda ıslanacaksınız. Endişeli Bilim İnsanları Derneği'nin bu konuyla ilgili söylediklerinin hiçbirisiyle hemfikir değilseniz -ki bu, sizi ilgili alandaki yayın yapmış tüm bilim insanlarına karşı bir muhalif yapar- ve fosil yakıtı savunan beyin takımları tarafından öne sürülen tüm argümanlara katılıyorsanız bile, her birimizin elektrikle çalışan bir arabaya en kısa sürede geçiş yapması hepimizin adına bir avantaj sağlayacaktır.

Bu sonuca aykırı tek bir yol vardır, o da iklim bilimi ve insan-kaynaklı küresel ısınmayı tümüyle inkâr etmektir ki bu durumda Düz Dünya düşünce sürecine kapıldınız da diyebiliriz. Eğer bir Düz Dünyacı değilseniz de, o zaman en kısa sürede aracınızı bir elektrikli arabayla değiştirmeye gidin ve hep birlikte herkesin menfaati adına doğru yöne doğru ilerlemeye gayret edelim.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 20
  • Umut Verici! 14
  • Bilim Budur! 5
  • Muhteşem! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Skeptoid | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2022 13:53:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7922

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Uyku
Buz
Psikiyatri
Çocuklar
Evrim Teorisi
İklim Değişimi
Gaz
Editör Seçkisi
Darwin
Sars Virüsü
Tarih
Canlı Cansız
Enfeksiyon
Beslenme
Teknoloji
Küresel Salgın
Hücreler
Yörünge
Acı
Asteroid
Yaşlılık
Araştırmacılar
Hekim
Cinsel Yönelim
Sinek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.