Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Dünya Yanıyor: İklim Krizi Nedeniyle Birçok Ülke, Eş Zamanlı Olarak Dev Yangınlara Teslim Oldu!

2021'in Yaz Aylarında Kuzey Yarımkürenin Her Yanında Başlayan Yangınlar, Yazı Cehenneme Çevirdi!

Dünya Yanıyor: İklim Krizi Nedeniyle Birçok Ülke, Eş Zamanlı Olarak Dev Yangınlara Teslim Oldu! SF Gate
7 dakika
27,100
  • Klimatoloji (İklimbilim)
  • Ormancılık
Evrim Ağacı Akademi: Orman Yangınları Yazı Dizisi

Bu yazı, Orman Yangınları yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Ateş Nedir? Nasıl Yanar, Nasıl Yakar?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Jeologlar, içinde yaşadığımız çağa Antroposen Çağı demekteler: Yani insanlar tarafından gezegenin şekillendirildiği bir çağ... Ancak belki de Pirosen Çağı demek daha doğru olacaktır: Ateş Çağı. Çünkü her geçen yıl yangınlar ve ateş, içinde yaşadığımız çağı daha fazla tanımlamaya başladı. Henüz haftalar süren 2019-2020 Avustralya yangınlarını unutamamışken, bu defa da 2021 yılının yaz ayları, Kuzey Yarımküre'de hiç görülmemiş çapta ve büyüklükte yangınların bir arada başladığı, sıra dışı bir döneme tanıklık etmektedir. Öyle ki, bu yazının yazıldığı sıralarda son birkaç hafta içinde büyük yangınlar yaşamamış ülkeleri takip etmek, bu tür yangınlar yaşamış olanları takip etmekten daha kolay hâle gelmiş olabilir.

Elbette bu yangınlarda insanların büyük bir rolü var. Her şeyden önce iklim değişimi, doğrudan insanların sebep olduğu bir kriz: İklim değişimi nedeniyle aşırı kuraklaşan gezegen, büyük ve yıkıcı yangınların oluşma riskini arttırıyor. Ayrıca her geçen sene sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerine biraz daha fazla ve biraz daha hızlı çıktıkça, ormanların bir o kadar erken alev alması da daha olası ve kolay hale geliyor. Erken başlayan yangınlar, daha geniş coğrafyalara yayılabiliyor.

Bu Reklamı Kapat

İklim krizi bir yana, insanlar ormanlarla daha fazla iç içe yaşamaya başladıkça; gerilim hatları gibi tehlikeli olabilecek teknolojik ürünleri ormanlardan geçtikçe; mangal gibi eğlence amaçlı toplanmalar ve gündelik yaşam/oyun alanları ormanların içine girdikçe; ormanlar, cam şişeler gibi lensleme etkisi yapabilecek ürünlerle giderek daha fazla kirletildikçe ve insanlar, orman ekosistemlerini kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirdikçe, dev yangınları başlatacak ilk kıvılcımın yere düşme ihtimali de katlanarak artıyor.

Tabii yangınla yanlış mücadelenin de bunda büyük bir payı var: İnsanlar her yangını tüm güçleriyle bastırdıkları için, her sene daha güçlü yangınların önünü açmış oluyorlar. Çünkü yangınlar, Akdeniz Ormanları gibi bazı ormanlar için doğal olan doğa olaylarıdır. Hatta bazı ormanların yanmaya ihtiyacı vardır; yangınlar, birçok durumda ormanların düşmanı değil, dostudurlar.

Bu Reklamı Kapat

Ama iklim krizi, insan müdahalesi, hatalı yangın kontrolü, yangın sonrası yanlış ağaçlandırma çalışmaları gibi nedenlerle her geçen yıl daha güçlü ve ölümcül yangınların önü açılmaktadır. Hatta yanlış yerlerin yanlış şekilde ağaçlandırılması bile, yangın riskini artırmaktadır. Üstelik insan kaynaklı nedenlerle doğal yangınların sıklığı ve şiddeti arttıkça, ormanlara daha az toparlanma süresi tanınmaktadır ve bu, orman örtüsüne zarar verebilmektedir.

İşte tüm bu nedenle (ve çok daha fazlasıyla), birazdan göreceğimiz gibi Dünya'nın birçok yeri, en azından yakın tarihi boyunca görmediği yangınlarla boğuşmaktadır. Dolayısıyla bu çağ, Ateş Çağı olarak anılmayı hak etmeye başlamıştır. 2021 yazının ilk birkaç ayında çıkan bazı yangınları şöyle sıralayabiliriz:

Kuzey Yarımküre Yanıyor!

Batı Amerika

Yangına-bağımlı ekosistemleri barındıran Batı Amerika, yangınlara hiç de yabancı değildir; ancak bu yılki yangınlar çok erken başladı ve çok güçlü bir şekilde devam ediyor: 12 ayrı noktada devam eden yangınlardan bir kısmında, yangın nedeniyle hava durumunun değiştiği ve alev hortumları bile gözlenmiştir. Önceki senelerde de giderek yoğunlaşan yangınlardan ötürü kaynakları azalan ABD Orman Servisi, bu yıl "ulusal orman yangını krizi" ilan etmek zorunda kalmıştır. Üstelik Kaliforniya'da genelde güz aylarında başlayan yangın sezonuna daha aylar vardır ve bu dönemdeki yangınlar, yazın yaşanan yangınlardan bile büyük olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Benzer şekilde, Kanada'nın British Columbia eyaletinde de kontrolsüz yangınlar sürmektedir. Alberta civarında tek bir gün içinde 710.000'den fazla şimşek ve yıldırım tespit edilmiştir. Bunların büyük bir kısmı yere ulaşarak, erişilmesi daha güç olan bölgelerde daha fazla yangının başlamasına neden olmuştur. Ayrıca insan eliyle çıkarılan yangınlar da tespit edilmiştir. Bunlardan biri, British Columbia'daki Lytton kentini tamamen küle çevirmiştir. Bu yangın, Kanada'daki en yüksek sıcaklığın tespit edilmesinden sadece 1 gün sonra yaşanmıştır.

Kuzeybatı Ontario

Kanada'da yanan tek yer batı sahilleri değildir. Kuzeybatı Ontario ve Manitoba'nın bazı bölgeleri de alevlere teslim olmuş haldedir. Bu büyüklükteki yangınlar, bu bölgede normalde görülmeyen yangınlardır. Bölgede devam eden 157 yangın nedeniyle First Nations ve benzeri bölgeler boşaltılmak zorunda kalmıştır.

Yangınlardan biri olan Kenora 51 Yangını, 156.000 küsür hektar araziye yayılmış haldedir. Tüm bunlar, Ontario'nun son 10 yıllık ortalamasından 4.5 kat daha fazla bir arazinin yanmış olması demektir. Manitoba için bu oran 5.5 kattır. Aşırı yoğun yangınlar, tıpkı Batı Amerika'da olduğu gibi kendi hava durumlarını yaratmaktadırlar.

Siberya

2020 yılında yaşanan Siberya orman yangınları, bölge tarihinde görülen en yoğun karbondioksit salımına neden olmuştu. Bu yıl, yine benzer bir durum yaşanıyor: Sıcak ve kuru hava nedeniyle Temmuz 2021'de başlayan yangınlar, bölgenin uzun dönem ortalamasının çok üzerinde seyretmektedir. Yangından saçılan karbondioksit, daha şimdiden 2003-2020 yılları arasındaki ortalamayı ikiye katlamıştır ve geçen seneki rekor miktarın üzerine çıkmıştır. Bu yoğun yangınların devam edip etmeyeceği bilinmemektedir.

Geçen sene yayınlanan bir çalışma, iklim krizine bağlı olarak yaşanan aşırı sıcaklar nedeniyle yangın oluşma riskinin 600 kat arttığını göstermekteydi. Bu yıl için bu tür bir analiz henüz yapılmadı, ancak iklim değişiminin yangın sıklığını ve şiddetini artırdığını görmek çok zor değil.

Bu Reklamı Kapat

Siberya'daki yangınların büyük bir kısmı yaşam alanlarından uzakta yaşansa da, aynı zamanda yanan alan bakımından en büyük yangınlar arasında yer alıyor. Uydudan elde edilen görüntüler, yanan bölgeden saçılan duman ve küllerin 1.5 milyon hektara yayıldığını gösteriyor. Üstelik bu, Siberya'daki yangınlardan sadece 1 tanesi!

Sardinya ve Batı Akdeniz

İtalya'nın Sardinya Adası, uzmanlar tarafından "tarihinde görülmemiş" yangınlara teslim olmuş halde. Asırlardır adada bulunan zeytin ağaçları ve normalde turizmin gözbebeği konumundaki yerleşim yerleri kül oldu. Yangınların daha şimdiden yüzlerce milyon dolar değerinde hasara neden olduğu hesaplanıyor.

Temmuz 2021'de yanan tek Batı Akdeniz ülkesi İtalya değildi: İspanya'nın Costa Brava bölgesinde ay başında başlayan devasa yangınlar, yüzlerce insanın evlerini terk etmesine neden oldu. Yangınlar, Temmuz'un son haftasında zar zor söndürülebildi.

Türkiye ve Doğu Akdeniz

Akdeniz, şu anda adeta bir alev çemberindedir: Türkiye ve Yunanistan, alevlere teslim olmuş haldedir. Ülkemizdeki yangın silsilesi Manavgat ile başlamış olsa da, kuru ve sıcak sahil hattı boyunca yayılmış ve her geçen gün yenileri başlamaktadır. Onlarca köy ve yaşam alanı boşaltılmış, çok sayıda insan hayatını kaybetmiş veya yaralanmış, binlerce itfaiye eri ve mevsimlik yangın işçisi (ve halk) yangınlarla mücadele etmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Benzer bir durum, Yunanistan'da yaşanmaktadır: Atina'nın hemen dışında başlayan ve kontrolsüz bir şekilde büyüyen yangın, Temmuz boyunca Yunanistan'ı kasıp kavuran yangınlardan sadece biridir.

Lübnan da yangınlardan payını almıştır. Tıpkı ülkemizde olduğu gibi, Lübnan'da da itfaiye erlerine yardım eden 15 yaşındaki bir çocuk, alevler içerisinde kalarak yanarak can vermiştir.

Suriye'de de yangınlar devam etmektedir. Lübnan'da başlayan yangınların Suriye'ye sıçraması sonucu, burada da birçok noktada yangınlar sürmektedir. Lübnan, yangınlarla mücadele için Kıbrıs'tan yardım istemiş olsa da, Kıbrıs'ın kendisi de son birkaç on yıl içinde gördüğü ve 4 kişinin ölümüne neden olan en büyük ve yıkıcı yangını daha yeni kontrol altına alabilmiştir.

Finlandiya

Finlandiya, son 50 yılda gördüğü en büyük yangınla mücadele etmektedir. Her ne kadar saydığımız diğer ülkelerdeki kadar büyük olmasa da 287 hektar alana yayılmış olan bir yangın, neredeyse hiç yangın görülmeyen Finlandiya (ve diğer Nordik ülkelerinin) standartlarında oldukça büyüktür.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hard Times (Charles Dickens)

Hard Times is the tenth novel by Charles Dickens, first published in 1854. The book surveys English society and satirises the social and economic conditions of the era.

Hard Times is unusual in several ways. It is by far the shortest of Dickens’s novels, barely a quarter of the length of those written immediately before and after it. Also, unlike all but one of his other novels, Hard Times has neither a preface nor illustrations. Moreover, it is his only novel not to have scenes set in London. Instead the story is set in the fictitious Victorian industrial Coketown, a generic Northern English mill-town, in some ways similar to Manchester, though smaller. Coketown may be partially based on 19th-century Preston.

One of Dickens’s reasons for writing Hard Times was that sales of his weekly periodical Household Words were low, and it was hoped the novel’s publication in installments would boost circulation – as indeed proved to be the case. Since publication it has received a mixed response from critics.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺80.00
Hard Times (Charles Dickens)

Ancak bu bölgedeki yangınların sıklığı ve şiddeti de giderek artmaktadır: 2018 yılında İsveç'te 8000 hektarlık bir alan kül olmuştur. Buzlarla kaplı Grönland, uzun bir süre sonra ilk defa yangınlar görmeye başlamıştır ve bölge, aynı yıl içinde 2 defa yanmıştır. Dünya'nın bu kısmındaki yangınların sıklığının artması, gezegen için son derece endişe verici sinyallerdir.

Sonuç

Görüleceği üzere, iklim krizinin yanıcı maddeleri (örneğin kuru yaprakları ve ağaç gövdelerini) çok daha kuru hale getirmesi, ortalama sıcaklıkların yükselmesi ve insan-orman etkileşimlerinin artması sonucunda (ve tabii ki yıldırımlar gibi doğal olaylar nedeniyle de), belirli bir sıcaklığa erişildiği anda, çok geniş bir coğrafyada yangınlar başlayabilmekte, bu anormal büyüklükteki yangınların atmosferi değiştirmesi ve kendi hava olaylarını yaratması sonucunda yepyeni yangınlar başlayabilmektedir.

İklim değişiminde geri dönülmez noktaları bir bir aştığımız için, bu aşılan noktaların ölümcül sonuçlarıyla bir bir karşılaşmaya başlamaktayız. Bu nedenle, şiddeti ve yoğunluğunun giderek artmasını beklediğimiz yangınlara da daha geniş bir hazırlık yapılması şarttır. Zira 2022, 2023 veya sonraki yılların, orman yangınları konusunda 2020 veya 2021'den ortalamada daha iyi olması beklenmemektedir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 15
  • Grrr... *@$# 5
  • Korkutucu! 5
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Orman Yangınları Yazı Dizisi

Bu yazı, Orman Yangınları yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Ateş Nedir? Nasıl Yanar, Nasıl Yakar?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 22:56:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10797

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Uzaylı
İnternet
Ara Tür
Teknoloji
Transkripsiyon
Cinsel Seçilim
Yatay Gen Transferi
Yapay
Demir
Tardigrad
Yeme
İklim
Sars-Cov-2
Doğum
Kuşlar
Eşcinsellik
Psikoloji
Güneş
Alan
Hayvanlar Alemi
Yörünge
Sinir Sistemi
İntihar
Alkol
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.