Disprosyum

Disprosyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Disprosyum
Disprosyum
chemistrylearner
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
20 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 67. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Disprosyum
  • İngilizce İsim Dysprosium
  • Sembol Dy
  • Atom Numarası 66
  • Grup N/A
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f10
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f10 6s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 162.5001 Da (0.00100000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Lantanit
  • Görünüm Gümüşümsü beyaz
  • Atomik Yarıçap 175 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 2840 K
  • Erime Sıcaklığı 1680 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 8.54 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 5.2×10−6 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000027 %
  • Deniz Suyunda 9.1×10−13 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te 3.5×10−7 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 4.0×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 24.7 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 40.5 GPa
  • Poisson Oranı 0.247
  • Young Modülü 61.4 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Fransa
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı P.E.L. de Boisbaudran, 1886
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı ,
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Disprosyum, "Dy" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 66 olan kimyasal bir elementtir. Metalik gümüş parlaklığına sahip nadir toprak elementidir. Disprosyum, doğada serbest bir element olarak bulunmaz, yalnızca ksenotim gibi çeşitli minerallerde bulunur. Doğal olarak oluşan disprosiyumun, en bol bulunanı Dy-164 olan yedi izotopu bulunmaktadır. Disprosyum, 15 nadir toprak elementinden biridir.

Fiziksel Özellikler

Disprosyum, parlak gümüş renginde metalik bir görünüme sahiptir. Metal, o kadar yumuşaktır ki bıçakla kolayca kesilebilir. 1,407°C (2,565°F) erime noktasına ve yaklaşık 2,300°C (yaklaşık 4,200°F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu santimetre küp başına 8,54 gramdır.

Kimyasal Özellikler

Disprosyum, oda sıcaklığında nispeten reaktif değildir. Havaya maruz kaldığında çok hızlı oksitlenmez. Bununla birlikte, hem seyreltik hem de konsantre asitlerle reaksiyona girer. Örneğin, hidroklorik asit ile reaksiyona girerek disprosyum triklorür oluşturur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Disprosyum, en bol bulunan lantanit elementlerinden biridir ve kalayın iki katından daha fazladır. Disprosyum doğada hiçbir zaman serbest bir element olarak bulunamaz, ancak birçok mineralde bulunur. En önemli cevherler monazit ve bastnazittir. Yılda yaklaşık 100 ton üretilmektedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Saf bir metal olarak, su ve hava ile hemen reaksiyona girdiğinden çok az kullanım alanı vardır. Disprosyumun ana kullanım alanı, neodymium bazlı mıknatıslar için kullanılan alaşımlardır. Bunun nedeni, yüksek sıcaklıklarda demanyetizasyona dirençli olmasıdır. Bu özelliği sayesinde motorlarda veya jeneratörlerde kullanılan mıknatıslar için önemlidir. Bu mıknatıslar rüzgar türbinlerinde ve elektrikli araçlarda da kullanılmaya başlandığından, disprosyuma olan talep günden güne artmaktadır. Disprosyum iyodür, halojen deşarj lambalarında kullanılır. Tuz, lambaların çok yoğun bir beyaz ışık vermesini sağlar.

Tarihi

Disprosyum, 1886'da Fransız kimyager Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran tarafından keşfedilmiştir, ancak elementi izole edememiştir. Element, Kanadalı bilim insanı Frank Spedding ve ekibinin iyon değişimiyle ayırma ve metalografik indirgeme tekniklerini geliştirdiği 1950 yılına kadar izole edilememiştir.

Etimolojisi

Disprosyum ismi, "elde edilmesi" zor anlamına gelen Yunanca "dusprositos" kelimesinden türetilmiştir.

Önlem ve Güven

Disprosyumun Sağlık Etkileri

Disprosyumun biyolojik bir rolü yoktur. Çözünür disprosyum tuzları yutulduğunda hafif derecede toksik iken çözünmeyen tuzlar toksik değildir. Fareler üzerinde yapılan toksisite testlerinden, bir kişinin hayatını riske atmak için 500 gram veya daha fazla bir doza ihtiyaç duyulacağı hesaplanmıştır.

Disprosyumun Çevresel Etkileri

Disprosyum, bitkiler ve hayvanlar için hiçbir çevresel tehdit oluşturmaz.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Oda sıcaklığında disprosiyum, havada yavaşça oksitlenen ve kolayca yanan parlak gümüş bir metaldir. Bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. Metal, aşırı ısınmadığı sürece işlemeyi tolere eder. Aşırı ısınması durumunda kıvılcım ve tutuşmaya neden olabilir.

Disprosyumun özelliklerinin çoğu diğer nadir toprakların özellikleriyle karşılaştırılabilirken, alışılmadık derecede yüksek manyetik güce sahiptir. Disprosyum, 85K (-188,2°C) altındaki sıcaklıklarda ferromanyetiktir. Bu sıcaklığın üzerinde, sarmal bir antiferromanyetik duruma geçerek 179 K (-94°C) düzensiz bir paramanyetik hale gelir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/04/2021 02:01:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10136

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Uygulama
Uçma
Cinsel Seçilim
Paleontoloji
Abd
Türleşme
Pandemik
Eşeyli Üreme
Malzeme
Kontrol
Oksijen
Uyku
Bilim Felsefesi
Diş Gelişimi
Foton
Acı
Sinek
Homo Sapiens
Hastalık Kontrolü
Şempanze
Retrovirüs
Bağışıklık Sistemi
Çekirdek
Değişim
Jeoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku