Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit!

Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit! Time
5 dakika
55,331
Tüm Reklamları Kapat

Bir dinozor deyince deyince aklınıza ne geliyor? Muhtemelen fotoğraftaki T. rex gibi bir canlı, öyle değil mi? Ya da Jurassic Park'ta gösterilen ve animasyonlarla süslenen birbirinden ilginç "canavar". Ancak o zamanlardan beri dinozorlara ait bilimsel bilgilerimiz oldukça gelişti ve birçok yanlış düşünce ortaya çıktı. Bilim bu düşünceleri aşmış olsa da, halk arasında bu mitlere halen inanılıyor ve dinozorlar hala eski bilgilerle anılıyorlar. Bu yazımızda bu mitlerden 5 tanesine değinerek bilgilerinizi biraz tazelemeye çalışacağız.

Önce birkaç temel bilgiyi verelim ve o konularda şüphe ve anlaşmazlık olmadığından emin olalım: herkesin yaygın olarak bildiği gibi, dinozorlar yaklaşık 65.5 milyon yıl önce, devasa bir göktaşının Dünya'ya çarpmasıyla başlayan bir dizi jeolojik olayın sonucunda, o zamanlarda yaşayan tüm türlerin yüzde 75'inden fazlasıyla birlikte haritadan silindi. Yani dinozorlar, o dönemde yok olan tek canlı grubu değildi; ancak en fazla dikkat çeken oldukları kesin. Dinozorlara ait sayısız bilgiyi, onlardan arta kalan fosillere bakarak ve evrimsel süreçte bugüne kadar gelmeyi başarmış torunları olan kuşları ve çok yakın akrabaları olan timsahları inceleyerek elde edebiliyoruz. 

Dinozorlara ait ilk fosiller bulunduğunda, bunların devlere veya bilinmeyen yaratıklara ait olduğu düşünülmüştü. Hatta bazı insanlar tarafından mitolojik yaratıklar olan ejderhaların ispatı olduğu yönünde bile kullanıldı! 1800'lerde bilim insanları bu fosillerin, şu anda yaşayan hiçbir canlıya ait olmadığını fark etmeye başladı. Nihayetinde, bunların çok uzun zaman önce yok olmuş türlere ait kalıntılar olduğu anlaşıldı. Böylece, İngiliz paleontolog, Darwin'in çok yakın dostu ama aynı zamanda teorisinin çok sıkı bir düşmanı olan Sir Richard Owen, "dinozor" kelimesini ilk kullanan kişi oldu.

Tüm Reklamları Kapat

Her ne kadar bugün elimizde dinozorlara ait on binlerce kalıntı bulunuyor olsa da, bunları analiz etmesi ve yorumlaması zor olabiliyor. İşte bu bizi, sözünü ettiğimiz mitlere getiriyor:

1) Dinozorlar aptal hayvanlar mıydı? 

Hayır! 1970'li yıllarda dinozorların zekasını hesaplamak için, beyinlerinin ağırlığını diğer hayvanların beyinlerinin ağırlığına kıyaslayarak yapılan bir analiz yöntemi geliştirildi. Bu analizin sonuçlarına göre Velociraptor gibi bazı dinozorların, bildiğimiz birçok hayvan türüne göre fazlasıyla zeki olduğu anlaşıldı. Dolayısıyla dinozorların aptal hayvanlar olduğu düşüncesi ciddi anlamda zayıflamış oldu. Tabii bu hayvanların zekasına yönelik güvenilir bilgiler elde etmek çok zor. Ancak torunları arasındaki kargalar ve papağanların müthiş zekası düşünülecek olursa, dinozorların da bir kısmının ortalamanın üzerinde zekaya sahip olmasını beklemek hata olmazdı.


Velociraptor

Tüm Reklamları Kapat

 

 

2) Brontosaurus var olan en büyük dinozor mudur?

Hayır! Gelmiş geçmiş en başarılı bilim-kurgu yapıtlarından biri olan Jurassic Park, birçok miti de halka taşıdı. Bunlardan birisi de, sürekli olarak yapılan Brontosaurus vurgusuydu. Bugün, bu filmleri izlemiş sayısız kişi, Brontosaurus isimli otoburların bilinen en büyük dinozor olduğunu sanmaktadır. Ancak bu devasa hayvanla ilgili "ufak" bir sıkıntı var: Brontosaurus diye bir cins asla var olmadı. Bu cins, 19. yüzyıl paleontologlarından O.C. Marsh tarafından isimlendirilmiştir. Ne yazık ki paleontolojide sıklıkla yapılan hatalardan biri yapılmış ve aslında Apatosaurus cinsine ait bir fosil yeni bir tür olarak tanımlanmıştır. Yine, bilimde sıklıkla yapılan bir şey olarak, çok çok kısa bir süre sonra, 1903 yılında, bilim insanları daha detaylı analizlerle bu hatayı tespit edip düzeltmişlerdir. Ne yazık ki Dünya'nın etrafındaki müzelerin fosil isimledirmelerini düzeltmesi 1970'lere kadar sürdü! Bu da, Brontosaurus efsanesinin popülerliğini açıklıyor. Daha fazlasını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz. [Bu yazının yazılmasından sonra, paleontoloji dünyasında beklenmedik gelişmeler yaşandı ve Brontosaurus geri döndü! Buradan bilgi alabilirsiniz.]

Apatosaurus
Apatosaurus
Wikipedia

3) Dinozorlar pullarla mı kaplıydı?

Hayır, hepsi değil! Dinozorlar sürüngenlerden evrimleşmiştir; tıpkı memeliler gibi. Ve tıpkı memeliler gibi, dinozorların da pullarla kaplı olmadığını bugün biliyoruz. Belki evrimsel süreç içerisinde dinozorların bazılarında tüylerin evrimleştiğini ve bu soy hatlarından ayrılan grupların bugünkü kuşlara evrimleştiğini duymuşsunuzdur. Günümüzde yapılan bazı keşifler, dinozorların bir kısmının "kısmen" değil, "tamamen" tüylerle kaplı olduğunu göstermektedir. Üstelik evrimsel süreçte görmemiz gereken geçişi de harika bir şekilde görebiliriz: geçtiğimiz dönemlerde keşfedilen iki ayak üzerinde yürüyen, 160 milyon yıl önce yaşamış bir dinozorun fosillerinde net bir şekilde hem tüy, hem de pul kalıntıları keşfedildi! Yani evrimsel süreçteki bir diğer ara basamak, net bir şekilde fosillerde kendini gösterdi. Bu durumda bilim insanları, tüylerin dinozorlarda sanılandan çok daha erken evrimleştiği ve önemli bir parçaları olabileceği fikri üzerinde durmaya başladılar. Sürüngenlerden ayrıldıktan sonra memelilerde süt bezleri ve kılların evrimleşmiş olması gibi, dinozorlarda da sürüngenlerden ayrılmaları sonrasında tüyler evrimleşmiş olabilir! 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

4) Dinozorlar soğukkanlı hayvanlar mıydı?

Muhtemelen hayır! Yine, sürüngenlerin torunları olmaları bakımından dinozorların da soğukkanlı oldukları düşünülür hep. Ancak yine, memelilerin de sürüngenlerin torunu olmasına rağmen soğukkanlı değil, sıcakkanlı olmaları gibi, dinozorlar da soğukkanlı olmayabilir! Gerçekten de dinozorların büyüme hızı, yetişkinlikteki boyutları ve metabolizma hızları dayanarak yapılan filogenetik analizler, dinozorların ne soğukkanlı, ne de sıcakkanlı olduğu fikrini doğurdu: dinozorlar, "ılıkkanlı" olabilirler! Yine evrimsel sürecin harika örneklerinden birisi! Ilıkkanlı ne mi demek? Dinozorlar, ataları olan sürüngenler kadar çevre sıcaklığına bağımlı değillerdi; ancak kuzenleri olan memeliler kadar da başarıyla vücut sıcaklıklarını kontrol edemiyorlardı demek! Daha fazlasını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

5) Dinozorlar hantal mıydı?

Hayır! Filmlere konu olan devasa dinozorlar bile, sanılandan çok daha hızlı hareket ediyor olabilir. Örneğin Compsognathus üzerinde yapılan bilgisayar analizleri, saatte 65 kilometre hıza ulaşabildiği ve bu sebeple, bilinen en hızlı dinozor olduğunu gösteriyor. Bu dinozordan 6 kat daha büyük olan Tyrannosaurus rex'in ise saatte 29 kilometre hızla koşabildiği düşünülüyor. Bilinen en hızlı insan koşu hızının saatte 44.72 kilometre olduğu düşünülürse, bir T-rex'ten kaçma ihtimaliniz yok denecek kadar azdır diyebiliriz. 

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
45
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 58
  • Bilim Budur! 32
  • İnanılmaz 24
  • Merak Uyandırıcı! 22
  • Muhteşem! 18
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Umut Verici! 4
  • Grrr... *@$# 2
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Talk Nerdy to Me | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/07/2024 16:43:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2701

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Basınç
Hominid
Kimya Tarihi
Mühendislik
Genel Görelilik Teorisi
Uçak
Skeptisizm
Protein
Homeostasis
Argüman
Araç
Teleskop
Yer
Teyit
Deniz
Karanlık Enerji
Araştırmacılar
Anksiyete
Kilometre
Nötron Yıldızı
Cinsel Yönelim
Bağışıklık Sistemi
Özel Görelilik
Uzay Aracı
Parçacık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit!. (20 Eylül 2014). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2701
Bakırcı, Ç. M. (2014, September 20). Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit!. Evrim Ağacı. Retrieved July 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2701
Ç. M. Bakırcı. “Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 20 Sep. 2014, https://evrimagaci.org/s/2701.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Dinozorlar Hakkında Muhtemelen Doğru Olduğunu Sandığınız 5 Mit!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 20, 2014. https://evrimagaci.org/s/2701.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close