Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Diatom (Diyatome) Nedir?

Karadeniz ve İstanbul Boğazı'nın Bazen Turkuaz Renge Dönmesine Sebep Olan Diatomlarla Tanışın!

Diatom (Diyatome) Nedir? National Geographic
Plankton
7 dakika
15,514
Tüm Reklamları Kapat

Planktonlar, suda ancak akıntı sayesinde hareket edebilen, bunun haricinde aktif olarak pek hareket edemeyen canlılara verilen genel isimdir. Diyatomeler (ya da diatomlar) ise, ökaryotik su yosunlarının fitoplanktonlarını oluşturan bir çeşididir. Bu ufak canlılar, etrafımızdaki birçok doğa olayının bir parçasıdır. Gelin, diatomları biraz daha yakından tanıyalım.

Diatomlar tek hücreli ve çok farklı şekilleri olan mikroskobik bir alg grubudur. Ne tam olarak bitkidirler, ne de tam olarak hayvandırlar; ancak her ikisine ait özelliklere de sahip olabilirler. Tıpkı bitkiler gibi fotosentez yapabilirler ve bitkilere özgü kloroplast yapılarına sahiplerdir; ancak hayvanlarla ilişkililendirilen genlere de sahiptirler. Bunun sebebi, diatomların bitkiler ile hayvanların tam olarak birbirinden ayrışmadığı bir dönemde evrimleşmiş ve günümüze kadar bu ortak atadan farklılaşarak gelmiş olmasıdır.

Bu canlılar, sert yapılı ve silisli kabukları dolayısıyla milyonlarca yıllık süre içerisinde üst üste birikirler ve paleontologlar için adeta bir "tarih kitabı" haline gelirler. Bu sayede farklı zamanlarda yaşanmış olaylara ve o çevreye ait detaylı bilgiler edinmemizi mümkün kılarlar.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya oksijeninin büyük bölümünden sorumlu bu küçük canlıların en büyükleri 1mm genişliğindedir.  1cm3 deniz suyunda 10000 tane diatom canlısı bulunur. Birçok deniz canlısı diatomlarla beslenir.
Dünya oksijeninin büyük bölümünden sorumlu bu küçük canlıların en büyükleri 1mm genişliğindedir. 1cm3 deniz suyunda 10000 tane diatom canlısı bulunur. Birçok deniz canlısı diatomlarla beslenir.
Soundcloud

Günümüzde mimarlar, gökdelenler ve sıra dışı evler inşa etmek için ağırlıklı olarak cam kullanırlar. Fakat diatomlar, evleri için camı milyonlarca yıl önce kullanmaya başlamışlardır! Camdan yapılmış evlerde yaşayan bu canlılar şeffaf, opalin ve silikattan oluşan hücre duvarlarına sahip tek organizmalardır. Karmaşık ve geometrik silis desenleriyle süslü duvarlara sahip olan bu tek hücreli organizmaların ismi, Yunancada "ikiye bölünmüş" anlamına dia temnein sözcüklerinden gelmektedir. Diatomlar, suyun olduğu her yerde, nemli bölgelerde veya topraklarda yaşayabilirler.

Soğuk su diatom algleri akvaryum kayalarında bile birçok ortamda doğal olarak büyür.
Soğuk su diatom algleri akvaryum kayalarında bile birçok ortamda doğal olarak büyür.
Lake Scientist

Bu organizmalar besinlerini kayalar, nehirler, buzullar ve çöller gibi farklı morfojenetik bölgelerden temin ederler. Yağmurların kaya yüzeylerini aşındırıp silika tortularını nehirler vasıtasıyla Boğaz, göl, deniz ve okyanuslara ulaştırması ya da atmosferde meydana gelen sirkülasyonların çöl kumlarını yerinden ederek toz taşıması, diatomların bulundukları sularda beslenebilecekleri, güzel bir coğrafi ortam oluşturur. Diatomlar yeni hücre kabukları oluşturmak için bu öğütülmüş kayalardan çıkan silikayı ya da daha önce yaşamış ölü diatom bedenlerinden arta kalan silikayı kullanırlar. Bu sayede hızlıca üreyerek çoğalırlar. Nüfusları kısa zamanda artar ve bu nüfus patlaması, denizlerde ve okyanuslarda ışığın farklı bir şekilde kırılarak iç açıcı bir turkuaz renge dönüşmesini sağlar.

İrlanda kıyılarında plankton bulutu. Fitoplankton atmosferdeki gazları düzenleyerek küresel iklimi etkilemektedir.
İrlanda kıyılarında plankton bulutu. Fitoplankton atmosferdeki gazları düzenleyerek küresel iklimi etkilemektedir.
NASA

Bu beslenme çılgınlığı ve nüfus patlaması çok hızlı gerçekleşir. Besinlerin tükenmesiyle birlikte çoğalma durur ve diatomların çoğu ölmeye başlar. Bedenleri yavaşça deniz tabanına çöker ve orada kalın bir tabaka oluşturur. Afrika’da Sahra çölü bir zamanlar deniz olan ve tabanı bu denizde yaşamış ölü diatom kabukları ile oluşmuş tortulara ait bir alandır. Atmosferde meydana gelen sirkülasyonlar, Afrika kumlarını yerinden ederek tozları Dünya'nın çeşitli bölgeleriyle birlikte Atlantik Okyanusu’nun diğer tarafına, Amazon’a kadar taşır. Ölü diatom bedenleri ile yüklü bu toz karışımı, Amazon havzasında bitkilerin büyümesinde de önemli bir rol oynar.

Coğrafya ve Doğa Olayları

İnsanlık varoluşundan itibaren coğrafya ile iç içe yaşamakta ve gerek bilinçli, gerekse bilinçsiz olarak coğrafi sorgulamalar yapmaktadır. Coğrafya bilimi, insanların doğal merak ile çevresini tanıma, nesneler arasındaki ilişkiyi kavrama duyularına sistematik bir metot ile yardımcı olmaya çalışan bir disiplindir. Eğitim kurumlarında coğrafya biliminin öğrencilere kazandırmak istediği de bu sorgulama tekniğidir.

Tüm Reklamları Kapat

Coğrafya, özellikle doğal olayların mekana bağlı sebep-sonuç ilişkisini kurarak bir perspektif sunar ve bir insanın coğrafi sorgulamalar yapabilmesi, dünyanın bizler için vazgeçilemez ve korunmaya değer bir gezegen olduğunu anlamasını sağlar.

Zaman zaman yaşadığımız şehirde farklı coğrafi oluşumlara bizzat şahit oluruz. Bazen de aşağıdaki gibi, gazetelere çarpıcı manşetler ile konu olmuş coğrafi oluşumlar dikkatimizi çeker. "Gökyüzünden toz yağdı, araçların üstü çamurla kaplandı." gibi haberleri mutlaka duymuşsunuzdur.

Kuzey Afrika kaynaklı olduğu belirtilen toz taşınımı.
Kuzey Afrika kaynaklı olduğu belirtilen toz taşınımı.
Milliyet

Bir kısmımız, araçların üzerini kaplayan bu toz tabakasının nedenini sorgulamadan bir an evvel araçları temizletmenin derdine düşeriz. Ve yine bir kısmımız, aşağıda göreceğimiz gibi İstanbul Boğazı'nın neden renk değiştirdiğini anlamaya çalışmak yerine, manzarayı izlemekle yetinmeyi seçer. Bu yazının ilgilileri ise, bir yandan araçları üzerinde biriken tozun nereden geldiğini, içeriğinde neler barındırdığı ile ilgili coğrafi sorulara cevap ararken, boğazın neden turkuaz bir renge dönüştüğü ve buna neyin sebep olduğunu merak ederek araştırır. Öyleyse, doğru yerdesiniz.

İstanbul Boğazının Turkuaz Rengine Dönüşmesinin Sebebi Nedir?

Diatomlar, çöl kumunun rüzgar taşınımıyla beraber, atmosfer sirkülasyonuyla ülkemize kadarda gelebilmektedir. Örneğin yukarıda gördüğümüz tozların içerisinde diyatomelerin ölü bedenleri bulunmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Diatomlarla ilişkili bir diğer coğrafi oluşum ise Boğaz'ın turkuaz rengini almasıdır. Turkuaz rengin sebebi, kuzey yönlü rüzgarların getirdiği tek hücreli planktonlardır (bitki olanlarına fitoplanktonlar denir). Kuzey yönlü rüzgar sayesinde Boğaz'a ulaşan sulardaki tek hücreli canlılar, vücut yapılarından suyun güneş ışınlarını kırma biçimini değiştirir ve turkuaz rengi oluşturacak dalga boylarını yansıtırlar.

Planktonların yoğunluğu sebebiyle Boğazın görüntüsü turkuaz'a dönüştü.
Planktonların yoğunluğu sebebiyle Boğazın görüntüsü turkuaz'a dönüştü.
Radisson Blu

Soluduğumuz Oksijenin Yaklaşık %50'sini Diatomlar Üretmektedir!

Çok çeşitli ve düzenli geometrik şekilleri olan bu canlılar, yaşamımız için vazgeçilmez olan oksijeni de üretirler.

İklimin diatomlar üzerindeki etkisi karmaşıktır. Diatomlar fotosentez yaparken, atmosferdeki karbondioksit sayesinde nefes alır ve oksijeni solurlar. Bu aktivite, atmosferin kimyasını değiştirerek iklimi küresel ölçekte etkiler. Diatomlar, fotosentez sayesinde karbondioksit, güneş ışığı, su ve klorofil yardımıyla besin ve oksijen üretirler. Karbon dioksiti (CO2), şeker şeklinde organik karbona dönüştürerek atmosferden uzaklaştırırken, ortama oksijen (O2) salınır. Gezegenimizde var olan oksijenin %30 civarını ormanlar sağlıyor olsa da, soluduğumuz havanın yaklaşık %50'sini diatomların serbest bıraktığı oksijene borçluyuz.

Açığa çıkardıkları oksijen sayesinde daha büyük ve çeşitlilikte canlıların var olmasını sağlayan bu küçük organizmalardan bazıları, bir insan saçının büyüklüğünde olsa da, çoğunu görebilmek için ışık ya da elektron mikroskobu kullanmak gerekir. Böylesine küçük bir canlı, devasa gruplar oluşturarak dünyadaki geniş okyanuslarda görünür olmasını hızlı üremeye ve kalıcılığına borçludur.

Diatomlar, bünyelerinde ürettikleri uzun zincirli yağ asitleri ile enerji açısından zengin bir besin kaynağına dönüşerek okyanuslar, göller ve nehirlerde bulunan zooplanktonlardan su böceklerine, balıklara ve balinalara kadar tüm canlılar için önemli bir gıda kaynağına da dönüşürler.

Her yıl yeni türlerin keşfedilmekte olduğu diatomlar, dengeli bir pH ve tuzluluk yapısına sahip ortamda varlıklarını sürdürebilecekleri için yaşadıkları suyun kalitesi ve sağlığı hakkında bilgi de verir. Bu da suların biyotik durumunun değerlendirilmesi ve izlenmesi için hayati öneme sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Büyüdükçe Küçülen Diyatomeler

Tek bir diatom hücresi bölünebilir ve iki yeni hücre oluşturabilir. Silisyum dioksit (SiO2) veya silikadan ötürü, hücre duvarı diatom hücreleri için bir çeşit biyolojik sınırdır. Bu sert camsı duvar, her hücre bölünmesiyle sıkışan ortamda diatom hücrelerini giderek küçültür. Neticede diatom hücresi, "büyüdükçe küçülür". Buna bağlı olarak yeni oluşan hücreler, tüm hayatları boyunca oluştukları ana hücreden daha küçük sıkışmış minyatür diatomlara dönüşür.

Diatomlar, cinsel üreme ve oksospor (İng: "Auxospore", yani iki hücrenin birleşmesinden oluşan üreme hücresi) olarak adlandırılan özel bir yapının oluşturulması yoluyla maksimum boyutlarını geri kazanır. Bir oksospor üreme hücresi bölündüğünde, normal bir diyatome hücresi üretir ve bu hücre daha sonra her hücre bölünmesiyle yeniden küçülmeye başlar.

Sonuç

Ülkemizde ve tüm dünyada toz taşınımı bizleri rahatsız edebilir. Ancak bu tozun hayatın devamlılığı için ne kadar önem ihtiva ettiğine, coğrafi sorgulama becerisiyle şahitlik etmiş oluyoruz. Tozun kayalardan öğütülmesi için yağmura, taşınması için nehirlere ve rüzgarlara, besin olarak kullanıp gıda ve oksijen üreterek hayatın devamlılığını sağlayan diatomlara çok şey borçluyuz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
37
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 28
  • İnanılmaz 11
  • Muhteşem! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • E. Fernández, et al. Effects Of The Diatom-Emiliana Huxleyi Succession On Photosynthesis, Calcification And Carbon Metabolism By Size-Fractioned Phytoplankton.. (16 Temmuz 1996). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Springer Link | Arşiv Bağlantısı
  • J. M. Prospero. African Droughts And Dust Transport To The Caribbean: Climate Change Implications. (16 Temmuz 2003). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Researchgate | Arşiv Bağlantısı
  • NTV. İstanbul Boğazı Neden Turkuaza Büründü? İşte Nasa'nın Yanıtı. (14 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2020. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  • NASA. Phytoplankton Bloom Off Ireland. (2 Haziran 2006). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2020. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/07/2024 17:39:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8820

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
İhtiyoloji
Kemik
Bilimsel
Afrika
Wuhan Koronavirüsü
Patlama
Davranış
Ekosistem
Yüksek
Hız
Kadın Doğum
Aşı
Araştırma
Kitlesel Yok Oluş
Göğüs Hastalığı
Önlem
Matematik
Embriyo
Dinozorlar
Eğitim
Evrimsel
Öğrenme Teorileri
Basınç
Eşeyli Üreme
Böcekler
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. S. Keskin, et al. Diatom (Diyatome) Nedir?. (1 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 16 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8820
Keskin, M. S., Bakırcı, Ç. M. (2020, June 01). Diatom (Diyatome) Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved July 16, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8820
M. S. Keskin, et al. “Diatom (Diyatome) Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Jun. 2020, https://evrimagaci.org/s/8820.
Keskin, Mahmut Serdar. Bakırcı, Çağrı Mert. “Diatom (Diyatome) Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 01, 2020. https://evrimagaci.org/s/8820.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close