Psikoterapi, Depresyon Hastalarının Beyinlerinde Nasıl Değişimler Yaratıyor?

Psikoterapi, Depresyon Hastalarının Beyinlerinde Nasıl Değişimler Yaratıyor? The Atlantic
Yazar Alex Fradera Şule Ölez Editör Şule Ölez
3 dakika
12,285 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Son yıllarda araştırmacılar psikoterapinin yarattığı değişimleri sinirsel bağlantılar düzeyinde anlamak için görüntüleme tekniklerini kullanmaya başlamışlardır. Bu bağlantıları anlamak sadece psikoterapiden etkilenen süreçleri tam olarak belirlemek ve dolayısıyla edindiğimiz yararlara odaklanmamıza yardım etmekle kalmayacak, aynı zamanda terapiyi tamamlayıcı farmakolojik müdahalelerin ne zaman gerekli olacağını ve terapiyi ne zaman engelleyeceğini de gösterecektir.

Psychiatry Research: Neuroimaging dergisinde yayımlanan bir sistematik inceleme ve meta-analiz makalesi (Anjali Sankar et al. 2018), terapinin depresif beyin üzerindeki etkileri hakkında şu ana kadar bilinen her şeyi bir araya getirdi. Makale, beyindeki duygusal işlem bölümlerinde kilit değişiklikler gerçekleştiğini öne sürüyor.

Majör depresyon hastaları psikolojik terapinin ardından sol rostral ön singulat kortekslerinde aktivite artışı göstermişlerdir. Görsel: Sankar et al, 2018
Majör depresyon hastaları psikolojik terapinin ardından sol rostral ön singulat kortekslerinde aktivite artışı göstermişlerdir. Görsel: Sankar et al, 2018
Research Digest

Cynthia Fu ve Doğu Londra Üniversitesi Psikiyatri, Psikoloji ve Nörobilim Enstitüsünden birinci yazar Anjali Sankar’ın liderliğini yaptığı uluslararası bir ekip, beyin görüntüleme literatüründe bir araştırma yürüttü. Odaklandıkları çalışmalar özellikle psikodinamik terapi ve bilişsel davranış terapisi de dahil olmak üzere psikoterapinin çeşitli yöntemlerini takiben gerçekleşen depresyondan kurtulmanın beyinde yarattığı değişimleri açığa çıkaran çalışmalardı.

İnceledikleri 17 makale, terapi sonrası duygusal ve nötr uyaranlara bakarken amigdala aktivitesinin azalması gibi bazı tekrar eden modellere işaret ediyor. Ne var ki bazı nadir sonuçların yorumlanması daha zordu, örnek olarak bir araştırma hipokampal alanlarda daha fazla aktivite gösterirken diğeri aynı bölgelerde daha az aktivite gösterdi. Böyle yeni bir araştırma alanında, özellikle farklı laboratuvarlar farklı deney tasarımları kullanırken bu tutarsızlık beklenebilir bir sonuçtur, dolayısıyla üzerinde fazla durulmamalıdır.

Reklamı Kapat

Bu inceleme makalesinin en değerli kısmı ise depresif gönüllülerin psikoterapi öncesi ve sonrasında beyin tarayıcısı içinde duygusal görüntülere bakmalarını isteyen 5 çalışmanın meta-analiziydi.

Veriler gösteriyor ki bilişsel davranış terapisi sonrası majör depresyon hastalarında sol Rolando önü kıvrımı (precentral gyrus) aktivitesinde düşüş yaşanıyor. Bu alan beynin düşünme ve yansıtma süreçlerinde görev alan prefrontal korteksinde bulunuyor. Depresif bireyler, aşırı kafa yorma ve kaygılanmaya yatkınlıklarını yansıtacak şekilde, duygusal görevlerde bu alanda daha çok aktivite sergiliyorlar. Terapi sonrası prefrontal korteksteki aktivite düşüşü, terapinin yukarıda bahsedilen olumsuz bilişsel yatkınlıkları engellemekteki etkililiğine -gerçekleri olabilecek en karamsar şeyleri düşünmede başlangıç noktası olarak kullanmak yerine olduğu gibi görmek- işaret ediyor olabilir.

Bir başka bulgu bilişsel davranış terapisi ve psikodinamik terapi sonrasında hastaların sol rostral ön singulat alanlarındaki aktivite artışını gösteriyor (yukarıdaki görsele bakınız; sağlıklı kontrol gruplarının bu değişimi göstermemesi bulgunun sadece görüntü izleme görevlerindeki geçen zaman ya da pratik yapma etkisine bağlı olmadığını belirtiyor). Bu beyin bölgesi, amigdala aktivitesini baskılamak gibi etkilerle, çekirdek duygu işlemlerini gerçekleştiren bölgelerle güçlü şekilde bağlantılıdır. Daha önceki kanıtlar ön singulat ve amigdala arasındaki bağlantıların majör depresyonda daha zayıf olduğunu gösteriyor.

Bu durum majör depresyon hastalarında duyguların neden daha yoğun bir şekilde hissedildiğini açıklıyor. Yani öyle gözüküyor ki psikoterapinin etkilerinden biri de bu zarar görmüş bağlantının yeniden inşası olabilir. Meta-analiz bize bu inşanın nasıl gerçekleştiğini kesin olarak gösteremese de ihtimallerden biri “bilişsel yeniden değerlendirme” gibi yöntemlerle zorlu deneyimleri yorumlamanın yeni yollarını bulmak olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fu, Sankar ve diğer ekip arkadaşları hâlâ beyindeki değişimler ve klinik tepkiler arasındaki ilişkiden anlam çıkarmak için erken olduğunu vurguluyor, özellikle ne kadar gelişim sağlandığı açısından. Buna örnek olarak “Hayattan keyif almanın artması beynin belirli bir bölgesindeki değişimle ne kadar ilgilidir?” gibi henüz yanıt alınamayan sorular gösterilebilir.

Araştırma ekibinin belirttiğine göre geçmişte yapılan bir başka çalışma (Buchheim et al. 2012) daha bu yaklaşımı takip ederek depresyon ölçeğindeki gelişim derecesinin ön singulat korteksindeki aktivite artışıyla gösterdiği korelasyonu ortaya çıkarmıştır. Bu bulgu da bahsedilen bölgenin daha fazla araştırılmaya değecek bir bölge olduğunu destekliyor.

Şimdilik hâlâ, devasa bir görev olan, terapi sürecinin kafatasımızın içindeki sinirsel dokulara etkisini haritalandırmakla boğuşuyoruz. Bu devam etmeye değer bir uğraş, Sankar ve arkadaşlarının belirtiği gibi:

Tedavinin beyin aktivitesi üzerindeki mekanizmalarını anlamak, tanısal biyolojik işaretler geliştirme ve faydalı tedavi şekillerinde yeni hedefler belirleme potansiyeli taşıyor.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Research Digest | Arşiv Bağlantısı
  • A. Sankar. This Is How Psychotherapy For Depression Changes The Brain. (06 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2018. Alındığı Yer: Research Digest | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 05:07:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7498

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Bitkiler
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Hücre
Şüphecilik
Karbon
Cinsellik Araştırmaları
Amerika Birleşik Devletleri
Genetik Müdahale
Analiz
Göğüs
Dişler
Irk
Uydu
Köpekler
Deri
Zeka
Besin Değeri
Dünya Sağlık Örgütü
Sars-Cov-2
Hava
Koaservat
Nöron
Köpek
Bağışıklık
Saç
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın