Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

COVID-19 Salgınında Ölenler, Aksi Takdirde Beklenenden 10-15 Yıl Erken Ölüyorlar!

COVID-19 Salgını Sırasında Ölenler, "Zaten Ölmek Üzere Olan Yaşlılar ve Hastalar" Değil!

COVID-19 Salgınında Ölenler, Aksi Takdirde Beklenenden 10-15 Yıl Erken Ölüyorlar! Christophe Petit Tesson
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İki ayrı çalışmanın sonuçları, ortak bir gerçeğe işaret ediyor: COVID-19 hastalığına yakalanıp ölen insanlar, eğer hastalığa yakalanmamış olsalardı, ortalamada 10 yıl daha fazla yaşayacaklardı. Bu durum, salgında ölenlerin sadece "zaten halihazırda ölmek üzere olan yaşlılar" olmadığını gösteriyor.

Dünya çapında hükümetler, sosyal mesafelendirmenin kısa vadeli başarısından güç alarak aceleci bir şekilde ülkelerini normale döndürme planlarını hayata geçirmişken, birçoklarının dayandığı gerekçe, sosyal mesafelendirme uygulamalarının yarattığı hayati tehditlerin büyüklüğünün, salgının kendisinden daha tehlikeli olduğu yönündeydi. Bu argümandan yola çıkan ülkeler, COVID-19 dolayısıyla daha fazla insanı kaybetmek uğruna ekonomilerini geri açma kararı aldılar.

Kaybedilen insan sayısının, ülkelerin ekonomilerinin alacağı zarar ile kıyaslanması konusu son derece katı ve soğuk gelse de, birçok halk sağlığı, sigorta, aktüerya ve eczacılık politikası bu tür hesaplara dayanıyor. Dolayısıyla bir tarafta aceleci bir şekilde kâr elde etme sürecine geri dönmek isteyen şirketler (ve kimi durumda devletler) varken, eşitliğin öteki tarafındaki halkın sağlığına önem veren bu tür araştırmalar kritik önem taşıyor.

Araştırmaların her ikisi de, salgından özellikle ağır bir şekilde etkilenmiş ülkelerdeki ölüm verilerini incelediler ve bunu, COVID-19 nedeniyle ölen insanların yaşlarıyla kıyasladılar. Böylece, COVID-19 salgını dolayısıyla beklenen ömrün ne düzeyde azaldığını tespit etmeye çalıştılar.

Bilimsel araştırmalara fon sağlayan Wellcome Vakfı tarafından yayınlanan araştırmaların ilkinde, COVID-19 hastalığına yakalanıp da ölen erkeklerin normalden ortalamada 14 yıl, kadınlarınsa 12 yıl erken öldüğünü tespit edildi. Henüz hakem denetiminden geçmemiş olan makalede, İtalya ve İngiltere'den gelen verilere dayanıyor ve çalışmada, kronik hastalık veya kanser gibi altta yatan hastalıkların da ömrü kısaltma miktarı göz önüne alındığında bile, erkeklerin ortalamada 13 yıl, kadınların ortalamada 11 yıl kaybettikleri görüldü. Analiz, ABD verileriyle tekrar edildiğinde de aynı sonuçlara ulaşıldı.

ABD’de COVID-19 nedeniyle kaybedilen ömür süresi (yaş grubuna göre)
ABD’de COVID-19 nedeniyle kaybedilen ömür süresi (yaş grubuna göre)
Briggs, vd.

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu'nda sağlık ekonomisi profesörü olan Dr. Andrew Briggs tarafından yapılan ikinci bir araştırmada ise ABD verilerinden yola çıkıldığında insanların ortalamada 14 yıl, İngiltere verileri baz alındığındaysa ortalamada 11 yıl kaybedildiği tespit edildi. Briggs şöyle diyor:

Bazı insanlar, COVID-19'da ölen insanların "nasılsa ölmek üzere olduğuna" inanmaktaydı. Bu, apaçık bir şekilde hatalıdır.

İkinci araştırmada da yaş ve altta yatan hastalıkların ömrü kısaltma etkileri dahil edilse bile, 90 yaş üstündeki kişilerin bile COVID-19 nedeniyle 1 ek yıl kaybettikleri gösterildi. Aynı çalışma Kanada, Norveç ve İsrail istatistikleriyle yapıldığında da sonuçlar değişmedi. Çalışmada ayrıca hastalığa bağlı olarak düşen yaşam standartları gibi ek faktörler de göz önüne alındı.

Sonuçlar, Politikayı Etkileyebilir!

Tüm bu sonuçlar, COVID-19'un sadece yakın zamanda ölecek olan yaşlıları öldürdüğüne veya COVID-19'un gripten çok da farklı bir etkiye sebep olmadığına yönelik çarpık ve veriden yoksun algıyı kökünden sarsıyor. Araştırmanın yazarlarından Dr. Davic McAllister şöyle diyor:

COVID-19'dan ölen insanların çoğu yaşlı ve altta yatan hastalıkları olan bireyler oldukları için, bazıları, COVID-19'un etkilerinin abartıldığını ve COVID-19 nedeniyle yitirilen ömrün çok az olduğunu ileri sürdüler. COVID-19 nedeniyle ölen kişilerin kaybettikleri ömür miktarı, kalp krizi gibi hastalıklardan yitirilen ömre eşit gibi gözükmektedir. Bu tür bilgiler önemlidir; çünkü devletlerin ve genel halkın COVID-19'un bireyler üzerindeki etkisini görmezden gelmediklerinden emin olmamızı sağlar.

Bu bulgular, sağlık politikalarını belirleyen kişilerin 1 insan ömrüne ve o insanın yaşadığı her bir yıla biçtikleri maddi değeri hesaplarken kullanabilecekleri önemli bir araç olma potansiyeline sahip. Böylece sosyal mesafelendirme önlemlerinin psikolojik, ekonomik ve sosyal etkileriyle kıyaslayarak, daha doğru politikalar üretilmesini sağlamak mümkün olabilir. Vermont Üniversitesi'nden sağlık ekonomisi profesörü Eline van den Broek-Altenburg şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu bir değer yargısı değildir. Devletler her zaman bu şekilde karar alırlar. Ancak bu analizler COVID-19 salgınında yeterince yapılmıyor.

Nottingham Üniversitesi bulaşıcı hastalık epidemiyolojisi ayrıcalıklı profesörü Keith Neil ise şöyle diyor:

Bu kadar yıkıcı bir şeyi normalde görmeye alışık değiliz. Virüsün yayılmasını önlemek istiyorsak, devletler karantina önlemleri kaldırıldıktan sonra da sosyal mesafelendirme ve enfekte bireyleri izole etme uygulamalarını sürdürmelidir.

İki Önemli Nokta

Son olarak, iki önemli noktayı vurgulamakta fayda var: Bu araştırmalar, hastalığı atlatan kişileri kapsamıyor; yani hastalığı atlatanların ömürlerinde 10-15 yıllık bir azalma beklenmiyor (bu ayrı araştırmaların konusu).

İkincisi ise, bu çalışmalar hakem denetiminden geçmemiş olduğu için zaman içinde sonuçları değişebilir ve güncellenebilir; ancak yazarlar, modeldeki potansiyel değişmelerin sonucu değiştirmesini beklemediklerini vurguluyorlar. Ayrıca tüm metotlarını ve modellerini açık kaynak bir şekilde paylaşarak, herkesin denetimden geçirebilmesini mümkün kılıyorlar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Korkutucu! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Üzücü! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • P. Hanlon, et al. (2020). Covid-19 – Exploring The Implications Of Long-Term Condition Type And Extent Of Multimorbidity On Years Of Life Lost: A Modelling Study. Wellcome Open Research. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Briggs, et al. Estimating Qaly Losses Associated With Deaths In Hospital (Covid-19). (2020, Nisan 22). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Avalon Health Economics | Arşiv Bağlantısı
  • J. Douglas, et al. Coronavirus Kills People An Average Of A Decade Before Their Time, Studies Find. (2020, Mayıs 02). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2020. Alındığı Yer: The Wall Street Journal | Arşiv Bağlantısı
  • Science Times. Covid-19 Patients Are Losing 13 Years Of Their Lives On Average: Study. (2020, Nisan 24). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Science Times | Arşiv Bağlantısı
  • Press Association. Coronavirus Deaths ‘Result In More Than 10 Years Of Life Lost Per Person’. (2020, Nisan 23). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Winsford Guardian | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2020 08:50:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8647

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Instagram
Evrimsel Biyoloji
Tardigrad
Sıcaklık
Yiyecek
Nörobiyoloji
Metabolizma
Stephen Hawking
Habercilik
Süpernova
Aslan
Hayvanlar Alemi
Ekoloji
İnsan Türü
Ay Görevleri
İletişim
Sağlık Bilimleri
İstatistik
Salgın
Türkiye
Bağışıklık
Alkol
Ölümden Sonra Yaşam
Hominid
Kertenkele
Abiyogenez
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar sürekli 'Bilim her şeyi bilmiyor!' deyip duruyor. E herhalde bilim her şeyi bilmediğini biliyor. Eğer her şeyi bilseydi, artık dururdu. Ama bilimin her şeyi bilmiyor oluşu, aradaki bilinmeyen boşlukları size en çekici gelen peri masalıyla, kafanıza göre doldurabileceğiniz anlamına gelmiyor.”
Dana O'Briain
Geri Bildirim Gönder