Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!

Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor! Wikipedia
Erkek ispinoz kuşu
7 dakika
3,152
Tüm Reklamları Kapat

Vanderbilt Üniversitesinden biyologlar, Nature dergisinde poligam (birden fazla dişiyi etkilemeye çalışan) ötücü kuşlardaki cinsel seçilim ile alakalı bir çalışma yayınladı. Araştırmada poligam erkek kuşların şarkılarının, monogam (tek eşli) kuşların şarkılarından daha hızlı bir şekilde değiştiği gözlemlendi. Bu değişimin sebebi cinsel seçilim; ancak bu olguyu poligam kuşlarda farklı kılan neydi?

Araştırmanın amacı, İngiliz biyolog Charles Darwin'in kitaplarında bolca yer verdiği kuşlardaki cinsel seçilim mekanizmalarını, özellikle poligam türlerle ilgili olanları test etmekti.

Darwin, bazı canlıların eşlerini etkilemekte nasıl daha başarılı olduğu sorusunu cinsel seçilim teorisiyle açıkladı. Doğal seleksiyon bireysel hayatta kalma (ve doğurganlık) değişkenliğinden kaynaklanırken, cinsel seleksiyon çiftleşme başarısındaki değişkenlikten kaynaklanmaktadır. Darwin'in teorisi, çevre koşullarına en iyi şekilde uyum sağlayanların eş olarak seçilmesinin yararlı olduğunu söyler. Eş seçimi bireysel başarıda önemli bir rol oynar. Çünkü dişiler doğaya adapte olmakta başarılı erkeklerle çiftleştiğinde yavrularının da hayatta kalma şansı artar. Gelecek kuşaklar da genlerindeki bu avantajlardan yararlanır.

Tüm Reklamları Kapat

Tavus Kuşu "Paradoksu"

Birçok türde seçici olan tür dişidir, bu nedenle erkekler seçilme şanslarını arttırmak için daha fazla özellik geliştirirler. Bazı türler, özellikle kuşlar çevre adaptasyonundan bağımsız, seçilme şanslarını yükseltmeye odaklı özellikler (renkli tüyler) geliştirir.

Bu durum, doğal seçilim açısından bir tehdit oluşturabilir. Örneğin, erkek tavus kuşunun göz kamaştıran tüyleri, onu avcılara karşı açık bir hedef haline getirir. Ancak bu tüyler, yok olarak doğal seçilime yenik düşmemiştir. Çünkü bu yöntemle dişilerin ilgisini çekerler. Darwin bu tutarsızlıktan (erkek kuşların dişileri etkilemek için hayatlarını "tehlikeye" atmaları) hiç memnun değildi, hatta bununla ilgili 1860'da Asa Gray'e şöyle demişti (ve bu sözleri, bilim dışı kaynaklarca bolca çarpıtılmıştır):

Ne zaman tavus kuşunun kuyruğundan bir tüy görsem hasta hissediyorum.

The Descent of Man and Selection in Relation to Sex (İnsanın Türeyişi ve Cinsel Seçilim) isimli kitabında Darwin, tavus kuşunun kuyruğu paradoksuna çözüm olarak erkeklerin dişilerin eş olarak onları seçmesini sağlayacak ama onlara pahalıya mal olacak, doğaya adaptasyonlarını engelleyecek özellikler üretmeye ihtiyaç duyabileceklerini belirten cinsel seçilim teorisini öne sürdü. Dişiler, bu sinyaller sayesinde dolaylı yoldan seçtiği eşinin hayatta kalma becerisinin yüksek olduğunu anlar. Yani erkeğe pahalıya mal olan özellikler en etkileyici olanlardır. Sonuçta tavus kuşunun "güzelliği" doğal seçilimin bir kusuru olarak değil, dişilerin tercihinin bir sonucu olarak ortaya çıkar.

1980'lerde Newcastle Üniversitesinden Marion Petrie, Darwin'in teorisini test etmek için tavus kuşlarının kuyruklarındaki değişimin cinsel başarılarına etkisiyle alakalı bir araştırma deneyi yaptı. Deneyde tavus kuşlarından (Pavo cristatus) bir kontrol grubu oluşturuldu, içlerinden bir tanesinin çiftleşme mevsiminde kuyruğundaki göz lekelerini azaltıldı. Sonuçta bu tavus kuşunun cinsel başarısında düşüş gözlemlendi. Ayrıca kuyruğundaki göz lekelerinin fazlalığının bağışıklık sistemlerinin güçlü olmasıyla bağlantısı belirlendi. Dişiler, gösterişli görünümlerinin yanı sıra göz lekesi fazlalığı bir sağlık belirtisi olduğundan buna da dikkat ediyordu. Ancak 2011 yılında Carleton Üniversitesinden Roslyn Dakin, göz sayısının kuyruğundaki tüy sayısı az olanlara bir ayrıcalık tanıdığı, bunun dışında büyük bir etkisi olmadığını belirledi. Ayrıca renk ve desenin de önemi vardı.

Tüm Reklamları Kapat

Poligam Kuşlarda Cinsel Seçilim Nasıl İşliyor?

Birden fazla dişinin dikkatini çekmeye çalışan poligam erkek türlerde ise bu özellik -cinsel seçilim içerisindeki rekabet- bir silahlanma yarışına dönecektir. En başarılı erkekler, en cazibeli olanlarsa, o zaman türün diğer erkek bireyleri arasında rekabet başlayacak, bu, popülasyonu kazandığı özelliklerle noktalara sürükleyecektir. Eş bulmak için artan rekabet, seçilen ve geliştirilen özelliklerin gitgide daha özenli hale gelmesini sağlayacaktır. Darwin çok eşli türlerle ilgili bu teoriye kitabında (The Descent of Man and Selection in Relation to Sex) yer verdi ve kuşların cinsel seçilimine önemli bir bölüm ayırdı. (Kuşların tüm hayvanlar içerisinde en etkileyici olanı olduğunu söylüyordu.)

Kuşların şarkıları, tavus kuşunun kuyruğunun akustik bir versiyonuydu. Dişi seçiminden ötürü erkek kuşlar şarkı repertuvarları konusunda birbirleriyle rekabet ederek dişilerin ilgisini çekmeye çalışıyordu. Özellikle poligam kuşlarda bu rekabet daha güç olduğundan poligam erkek kuşlar monogam türdeşlerinden daha karmaşık şarkılar geliştiriyor olmalıydı.

Vanderbilt Üniversitesi, bu teoriyi test için yaptığı çalışmada çok eşli kuşların şarkı repertuvarlarının uç özelliklere sahip olacak şekilde (karmaşıklık bir şekilde) evrimleşme olgusuna rastlanmamıştı. Ancak şarkılar hece repertuvarındaki artış ile daha hızlı, sık bir şekilde değişiyordu.

Yapılan çalışmada 764 tür için çiftleşme sistemleri (çok eşli ve tek eşli), 142 tür için EPP (İng: "extra-pair paternity", Tr: "ekstra çiftleşme") sınıflandırmalarıyla veri tabanı oluşturuldu. Çiftleşme stratejileri karşılaştırılarak bunun şarkıların evrimindeki etkisi araştırıldı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çok eşli çiftleşme, kuşlarda sıkça rastlanan bir çiftleşme stratejisidir. Poligam türlerdeki bireysel başarı, monogam türlerden daha fazladır. Ancak aynı zamanda bu strateji, daha fazla erkek bireyi ekstra çiftleşmede (Az sonra bahsedeceğimiz EPP) başarılı olmazlarsa dişisiz bırakabilir. EPP ile çiftleşme şansı yakalayan erkek birey, daha fazla yumurta dölleyecektir.

EPP, bir dişinin sosyal olarak bağ kurup çiftleştiği erkeğin dışında başka erkeklerle de çiftleşme durumudur. Ötücü kuşlarda EPP yaygın olarak görülmekle birlikte (örn: zebra ispinozu), poligam ötücü türlerde monogam türlerden daha fazladır. Bu nedenle EPP'nin kuşların şarkıları üzerindeki etkilerini araştırmak, poligam ve monogam kuşların şarkılarını karşılaştırmakta önemli bir rol oynuyordu.

Zebra ispinozları
Zebra ispinozları
Wikipedia

Yüksek EPP durumunda dişi kuşların tercihlerinin de bir yöne kayacağını, dolayısıyla örneğin şarkıların karmaşıklığının artabileceği düşünüldü. Poligam türlerde EPP yüksek olduğuna göre şarkıları da daha karmaşık olmalıydı.

Ötücü kuşlar için şarkıların eş seçiminde, cinsiyetler arası rekabette ve diğer sosyal ilişkilerde önemli bir yeri var. Bu şarkılar jenerasyonlar boyunca değişebilir, popülasyondaki çeşitliliği artabilir. Birçok ötücü kuş ailesinde dişilerin daha fazla heceli veya daha büyük repertuvara, daha uzun şarkılara sahip erkekleri seçtiği biliniyor. Örneğin poligam bir tür olan büyük kamışçın kuşunun dişileri hem eş seçerken, hem de EPP seçerken (fazladan çiftleşeceği birey) şarkılardaki bu özelliklere dikkat ediyor. Sonuçta, şarkıların evrimi ile EPP birbiriyle bağlantılı gibi görünüyordu.

EPP'nin yüksek olduğu erkeklerin şarkı repertuvarlarının daha büyük olduğu zebra ispinozlarında gözlemlenmişti, ancak Kındıra kamışçında durum tam tersiydi (Yüksek EPP, daha az karmaşık şarkı demekti). Ayrıca 21 adet Yeni Dünya karatavukları üzerinde yapılan araştırmada, karatavukların çiftleşme sisteminde şarkıların karmaşıklığının bir etkisi olmadığı gözlemlendi. Buna poligam bir tür olan Acrocephalus ötleğenlerinin birkaç monogam türden daha basit repertuvarlara sahip olduğu sonucu da eklenince, poligam türlerdeki cinsel seçilimin sanıldığının aksine daha karmaşık şarkılara yol açmadığı sonucuna ulaşıldı.

Aslında monogam ve poligam türlerin şarkılarının karmaşıklığında önemli bir farklılık yoktu. Bu sonuca EPP'nin düşük olduğu bazı türlerde daha karmaşık şarkıların olması nedeniyle varıldı (EPP ve şarkıların karmaşıklığı aslında ters orantılıydı).

Tüm Reklamları Kapat

EPP ile hece repertuvarı arasındaki ilişkiyi gösteren bir figür. Hece repertuvarı, 1.8 ile 241 arasında değişiyor. Kırmızıya doğru gidildikçe repertuvar küçülüyor. Beyaz kare yüksek EPP, siyah kare düşük EPP yüzdelerini temsil ediyor. Siyah daireler %10'dan küçük EPP'yi temsil ediyor. Figürde kırmızı renkteki (yani düşük repertuvarlı) dallara baktığımızda kutucuklarının beyaz renkte (yüksek EPP) olduğunu görüyoruz. Bu bize düşük repertuvarlı kuşların yüksek EPP'ye sahip olduğunu gösteriyor.
EPP ile hece repertuvarı arasındaki ilişkiyi gösteren bir figür. Hece repertuvarı, 1.8 ile 241 arasında değişiyor. Kırmızıya doğru gidildikçe repertuvar küçülüyor. Beyaz kare yüksek EPP, siyah kare düşük EPP yüzdelerini temsil ediyor. Siyah daireler %10'dan küçük EPP'yi temsil ediyor. Figürde kırmızı renkteki (yani düşük repertuvarlı) dallara baktığımızda kutucuklarının beyaz renkte (yüksek EPP) olduğunu görüyoruz. Bu bize düşük repertuvarlı kuşların yüksek EPP'ye sahip olduğunu gösteriyor.
Nature

Poligam ötücü kuş türlerinin şarkılarının neden karmaşıklığa doğru evrimleşmediği henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak dişinin seçeceği erkeği belirlemekte kısa bir zaman harcaması gerekliliği, erkeklerin şarkıları daha hızlı öğrenme gerekliliğini beraberinde getirdiği için erkekler karmaşık ve uzun şarkılardan -öğrenmesi zaman gerektiren- uzak duruyor olabilirler. Şarkılardaki hece repertuvar büyüklüğünün hızlı evriminin mekanizması da hala bir araştırma konusu.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
15
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • K. T. Snyder, et al. (2019). Polygyny Is Linked To Accelerated Birdsong Evolution But Not To Larger Song Repertoires. Nature. | Arşiv Bağlantısı
  • C. Darwin. The Descent Of Man. (2 Mayıs 1871). Alındığı Tarih: 2 Mayıs 2020. Alındığı Yer: darwin online | Arşiv Bağlantısı
  • E. Richards. (2017). Darwin And The Making Of Sexual Selection.
  • M. Petrie, et al. Experimental And Natural Changes In The Peacock's (Pavo Cristatus) Train Can Affect Mating Success. (4 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Springer Link | Arşiv Bağlantısı
  • R. Dakin, et al. Peahens Prefer Peacocks Displaying More Eyespots, But Rarely. (4 Mayıs 2011). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Science Direct | Arşiv Bağlantısı
  • T R Birkhead, et al. Extra-Pair Copulation And Sperm Competition In The Zebra Finch. (7 Ağustos 1988). Alındığı Tarih: 5 Mayıs 2020. Alındığı Yer: PubMed | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/06/2024 16:19:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8558

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Radyoaktif
Böcek
Albert Einstein
Yıldızlar
Sıcaklık
Model
Mavi
Doğum
Eczacılık
Tümör
Obezite
Evrimleşme
Etimoloji
Mers
Endokrin Sistemi
Bebek Doğumu
Kuyrukluyıldız
Eğitim
Ölçüm
Bilimkurgu
Balıklar
Bilim İnsanı
Elektrokimya
Kimyasal Evrim
Nöron
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
F. Delibalta, et al. Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!. (6 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8558
Delibalta, F., Bakırcı, Ç. M. (2020, May 06). Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!. Evrim Ağacı. Retrieved June 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8558
F. Delibalta, et al. “Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 May. 2020, https://evrimagaci.org/s/8558.
Delibalta, Feyza. Bakırcı, Çağrı Mert. “Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 06, 2020. https://evrimagaci.org/s/8558.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close