Evrim Ağacı

Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!

Çok Eşli (Poligam) Kuş Türlerinde Cinsel Seçilim: Poligam Ötücü Kuşlar, Şarkılarını Daha Hızlı Değiştiriyor!
Erkek ispinoz kuşu
Wikipedia
Tavsiye Makale

Yapılan araştırmaya göre ötücü poligam kuş türleri şarkılarını monogam kuşlardan daha hızlı bir şekilde değiştiriyor.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Vanderbilt Üniversitesinden biyologlar, Nature dergisinde poligam (birden fazla dişiyi etkilemeye çalışan) ötücü kuşlardaki cinsel seçilim ile alakalı bir çalışma yayınladı. Araştırmada poligam erkek kuşların şarkılarının, monogam (tek eşli) kuşların şarkılarından daha hızlı bir şekilde değiştiği gözlemlendi. Bu değişimin sebebi cinsel seçilim; ancak bu olguyu poligam kuşlarda farklı kılan neydi?

Araştırmanın amacı, İngiliz biyolog Charles Darwin'in kitaplarında bolca yer verdiği kuşlardaki cinsel seçilim mekanizmalarını, özellikle poligam türlerle ilgili olanları test etmekti.

Darwin, bazı canlıların eşlerini etkilemekte nasıl daha başarılı olduğu sorusunu cinsel seçilim teorisiyle açıkladı. Doğal seleksiyon bireysel hayatta kalma (ve doğurganlık) değişkenliğinden kaynaklanırken, cinsel seleksiyon çiftleşme başarısındaki değişkenlikten kaynaklanmaktadır. Darwin'in teorisi, çevre koşullarına en iyi şekilde uyum sağlayanların eş olarak seçilmesinin yararlı olduğunu söyler. Eş seçimi bireysel başarıda önemli bir rol oynar. Çünkü dişiler doğaya adapte olmakta başarılı erkeklerle çiftleştiğinde yavrularının da hayatta kalma şansı artar. Gelecek kuşaklar da genlerindeki bu avantajlardan yararlanır.

Tavus Kuşu "Paradoksu"

Birçok türde seçici olan tür dişidir, bu nedenle erkekler seçilme şanslarını arttırmak için daha fazla özellik geliştirirler. Bazı türler, özellikle kuşlar çevre adaptasyonundan bağımsız, seçilme şanslarını yükseltmeye odaklı özellikler (renkli tüyler) geliştirir.

Bu durum, doğal seçilim açısından bir tehdit oluşturabilir. Örneğin, erkek tavus kuşunun göz kamaştıran tüyleri, onu avcılara karşı açık bir hedef haline getirir. Ancak bu tüyler, yok olarak doğal seçilime yenik düşmemiştir. Çünkü bu yöntemle dişilerin ilgisini çekerler. Darwin bu tutarsızlıktan (erkek kuşların dişileri etkilemek için hayatlarını "tehlikeye" atmaları) hiç memnun değildi, hatta bununla ilgili 1860'da Asa Gray'e şöyle demişti (ve bu sözleri, bilim dışı kaynaklarca bolca çarpıtılmıştır):

Ne zaman tavus kuşunun kuyruğundan bir tüy görsem hasta hissediyorum.

The Descent of Man and Selection in Relation to Sex (İnsanın Türeyişi ve Cinsel Seçilim) isimli kitabında Darwin, tavus kuşunun kuyruğu paradoksuna çözüm olarak erkeklerin dişilerin eş olarak onları seçmesini sağlayacak ama onlara pahalıya mal olacak, doğaya adaptasyonlarını engelleyecek özellikler üretmeye ihtiyaç duyabileceklerini belirten cinsel seçilim teorisini öne sürdü. Dişiler, bu sinyaller sayesinde dolaylı yoldan seçtiği eşinin hayatta kalma becerisinin yüksek olduğunu anlar. Yani erkeğe pahalıya mal olan özellikler en etkileyici olanlardır. Sonuçta tavus kuşunun "güzelliği" doğal seçilimin bir kusuru olarak değil, dişilerin tercihinin bir sonucu olarak ortaya çıkar.

1980'lerde Newcastle Üniversitesinden Marion Petrie, Darwin'in teorisini test etmek için tavus kuşlarının kuyruklarındaki değişimin cinsel başarılarına etkisiyle alakalı bir araştırma deneyi yaptı. Deneyde tavus kuşlarından (Pavo cristatus) bir kontrol grubu oluşturuldu, içlerinden bir tanesinin çiftleşme mevsiminde kuyruğundaki göz lekelerini azaltıldı. Sonuçta bu tavus kuşunun cinsel başarısında düşüş gözlemlendi. Ayrıca kuyruğundaki göz lekelerinin fazlalığının bağışıklık sistemlerinin güçlü olmasıyla bağlantısı belirlendi. Dişiler, gösterişli görünümlerinin yanı sıra göz lekesi fazlalığı bir sağlık belirtisi olduğundan buna da dikkat ediyordu. Ancak 2011 yılında Carleton Üniversitesinden Roslyn Dakin, göz sayısının kuyruğundaki tüy sayısı az olanlara bir ayrıcalık tanıdığı, bunun dışında büyük bir etkisi olmadığını belirledi. Ayrıca renk ve desenin de önemi vardı.

Poligam Kuşlarda Cinsel Seçilim Nasıl İşliyor?

Birden fazla dişinin dikkatini çekmeye çalışan poligam erkek türlerde ise bu özellik -cinsel seçilim içerisindeki rekabet- bir silahlanma yarışına dönecektir. En başarılı erkekler, en cazibeli olanlarsa, o zaman türün diğer erkek bireyleri arasında rekabet başlayacak, bu, popülasyonu kazandığı özelliklerle noktalara sürükleyecektir. Eş bulmak için artan rekabet, seçilen ve geliştirilen özelliklerin gitgide daha özenli hale gelmesini sağlayacaktır. Darwin çok eşli türlerle ilgili bu teoriye kitabında (The Descent of Man and Selection in Relation to Sex) yer verdi ve kuşların cinsel seçilimine önemli bir bölüm ayırdı. (Kuşların tüm hayvanlar içerisinde en etkileyici olanı olduğunu söylüyordu.)

Kuşların şarkıları, tavus kuşunun kuyruğunun akustik bir versiyonuydu. Dişi seçiminden ötürü erkek kuşlar şarkı repertuvarları konusunda birbirleriyle rekabet ederek dişilerin ilgisini çekmeye çalışıyordu. Özellikle poligam kuşlarda bu rekabet daha güç olduğundan poligam erkek kuşlar monogam türdeşlerinden daha karmaşık şarkılar geliştiriyor olmalıydı.

Vanderbilt Üniversitesi, bu teoriyi test için yaptığı çalışmada çok eşli kuşların şarkı repertuvarlarının uç özelliklere sahip olacak şekilde (karmaşıklık bir şekilde) evrimleşme olgusuna rastlanmamıştı. Ancak şarkılar hece repertuvarındaki artış ile daha hızlı, sık bir şekilde değişiyordu.

Yapılan çalışmada 764 tür için çiftleşme sistemleri (çok eşli ve tek eşli), 142 tür için EPP (İng: "extra-pair paternity", Tr: "ekstra çiftleşme") sınıflandırmalarıyla veri tabanı oluşturuldu. Çiftleşme stratejileri karşılaştırılarak bunun şarkıların evrimindeki etkisi araştırıldı.

Çok eşli çiftleşme, kuşlarda sıkça rastlanan bir çiftleşme stratejisidir. Poligam türlerdeki bireysel başarı, monogam türlerden daha fazladır. Ancak aynı zamanda bu strateji, daha fazla erkek bireyi ekstra çiftleşmede (Az sonra bahsedeceğimiz EPP) başarılı olmazlarsa dişisiz bırakabilir. EPP ile çiftleşme şansı yakalayan erkek birey, daha fazla yumurta dölleyecektir.

EPP, bir dişinin sosyal olarak bağ kurup çiftleştiği erkeğin dışında başka erkeklerle de çiftleşme durumudur. Ötücü kuşlarda EPP yaygın olarak görülmekle birlikte (örn: zebra ispinozu), poligam ötücü türlerde monogam türlerden daha fazladır. Bu nedenle EPP'nin kuşların şarkıları üzerindeki etkilerini araştırmak, poligam ve monogam kuşların şarkılarını karşılaştırmakta önemli bir rol oynuyordu.

Zebra ispinozları
Zebra ispinozları
Wikipedia

Yüksek EPP durumunda dişi kuşların tercihlerinin de bir yöne kayacağını, dolayısıyla örneğin şarkıların karmaşıklığının artabileceği düşünüldü. Poligam türlerde EPP yüksek olduğuna göre şarkıları da daha karmaşık olmalıydı.

Ötücü kuşlar için şarkıların eş seçiminde, cinsiyetler arası rekabette ve diğer sosyal ilişkilerde önemli bir yeri var. Bu şarkılar jenerasyonlar boyunca değişebilir, popülasyondaki çeşitliliği artabilir. Birçok ötücü kuş ailesinde dişilerin daha fazla heceli veya daha büyük repertuvara, daha uzun şarkılara sahip erkekleri seçtiği biliniyor. Örneğin poligam bir tür olan büyük kamışçın kuşunun dişileri hem eş seçerken, hem de EPP seçerken (fazladan çiftleşeceği birey) şarkılardaki bu özelliklere dikkat ediyor. Sonuçta, şarkıların evrimi ile EPP birbiriyle bağlantılı gibi görünüyordu.

EPP'nin yüksek olduğu erkeklerin şarkı repertuvarlarının daha büyük olduğu zebra ispinozlarında gözlemlenmişti, ancak Kındıra kamışçında durum tam tersiydi (Yüksek EPP, daha az karmaşık şarkı demekti). Ayrıca 21 adet Yeni Dünya karatavukları üzerinde yapılan araştırmada, karatavukların çiftleşme sisteminde şarkıların karmaşıklığının bir etkisi olmadığı gözlemlendi. Buna poligam bir tür olan Acrocephalus ötleğenlerinin birkaç monogam türden daha basit repertuvarlara sahip olduğu sonucu da eklenince, poligam türlerdeki cinsel seçilimin sanıldığının aksine daha karmaşık şarkılara yol açmadığı sonucuna ulaşıldı.

Aslında monogam ve poligam türlerin şarkılarının karmaşıklığında önemli bir farklılık yoktu. Bu sonuca EPP'nin düşük olduğu bazı türlerde daha karmaşık şarkıların olması nedeniyle varıldı (EPP ve şarkıların karmaşıklığı aslında ters orantılıydı).

EPP ile hece repertuvarı arasındaki ilişkiyi gösteren bir figür. Hece repertuvarı, 1.8 ile 241 arasında değişiyor. Kırmızıya doğru gidildikçe repertuvar küçülüyor. Beyaz kare yüksek EPP, siyah kare düşük EPP yüzdelerini temsil ediyor. Siyah daireler %10'dan küçük EPP'yi temsil ediyor. Figürde kırmızı renkteki (yani düşük repertuvarlı) dallara baktığımızda kutucuklarının beyaz renkte (yüksek EPP) olduğunu görüyoruz. Bu bize düşük repertuvarlı kuşların yüksek EPP'ye sahip olduğunu gösteriyor.
EPP ile hece repertuvarı arasındaki ilişkiyi gösteren bir figür. Hece repertuvarı, 1.8 ile 241 arasında değişiyor. Kırmızıya doğru gidildikçe repertuvar küçülüyor. Beyaz kare yüksek EPP, siyah kare düşük EPP yüzdelerini temsil ediyor. Siyah daireler %10'dan küçük EPP'yi temsil ediyor. Figürde kırmızı renkteki (yani düşük repertuvarlı) dallara baktığımızda kutucuklarının beyaz renkte (yüksek EPP) olduğunu görüyoruz. Bu bize düşük repertuvarlı kuşların yüksek EPP'ye sahip olduğunu gösteriyor.
Nature

Poligam ötücü kuş türlerinin şarkılarının neden karmaşıklığa doğru evrimleşmediği henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak dişinin seçeceği erkeği belirlemekte kısa bir zaman harcaması gerekliliği, erkeklerin şarkıları daha hızlı öğrenme gerekliliğini beraberinde getirdiği için erkekler karmaşık ve uzun şarkılardan -öğrenmesi zaman gerektiren- uzak duruyor olabilirler. Şarkılardaki hece repertuvar büyüklüğünün hızlı evriminin mekanizması da hala bir araştırma konusu.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • K. T. Snyder, et al. (2019). Polygyny Is Linked To Accelerated Birdsong Evolution But Not To Larger Song Repertoires. Nature | Arşiv Bağlantısı.
  • C. Darwin. The Descent Of Man. (1871, Mayıs 02). Alındığı Tarih: 02 Mayıs 2020. Alındığı Yer: darwin online | Arşiv Bağlantısı
  • E. Richards. (2017). Darwin And The Making Of Sexual Selection.
  • M. Petrie, et al. Experimental And Natural Changes In The Peacock's (Pavo Cristatus) Train Can Affect Mating Success. (2020, Mayıs 04). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Springer Link | Arşiv Bağlantısı
  • R. Dakin, et al. Peahens Prefer Peacocks Displaying More Eyespots, But Rarely. (2011, Mayıs 04). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Science Direct | Arşiv Bağlantısı
  • T R Birkhead , et al. Extra-Pair Copulation And Sperm Competition In The Zebra Finch. (1988, Ağustos 07). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2020. Alındığı Yer: PubMed | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/06/2020 08:30:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8558

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Biyografi
Fosil
Sahtebilim
Nöron Hücresi
Kamuflaj
Hayvanlar Alemi
Yağ
Deri
Carl Sagan
Sıcaklık
Yavru
Tardigrad
Canlı
Matematik
Doğa Yasası
Evrim
Mit
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uzay
Teyit
Maske
Ay Ve Dünya
Mühendislik
Entropi
Tüyler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, yaşamı kısmen de olsa açıklayabilmektedir. Sonuçta gerçeklere, deneyime ve deneye dayanır.”
Rosalind Franklin
Geri Bildirim Gönder