Kukumav (Athene noctua)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Sol gözündeki strabismus (şaşılık) ve nadir görülen kolobom dikkat çekiyor.
Sol gözündeki strabismus (şaşılık) ve nadir görülen kolobom dikkat çekiyor.
Özgür Kocaman

Gözlem Bilgileri

Fotoğrafta gördüğünüz oldukça küçük bir baykuş türü olan kukumav (Athene noctua). Her hayvan gibi baykuşlar da hastalanır. Elazığ'da gözlemlediğimiz bu kukumavda hem strabismus (şaşılık), hem de kolobom var.

Tanım ve Genel Bilgiler

Tüyleri kahverengidir ve üzerinde küçük beyaz lekeler bulunur. O sarı gözlerine sert bakış kazandıran beyaz kaşları vardır. Kafasının tepesi basık, vücudu ufak ve kompakt yapıdadır. Yaklaşık 22 cm civarında, kanat açıklığı 56 cm civarında ve ağırlığı ise 250 g civarındadır. Seksüel dimorfizm denilen cinsiyetler arası görünüş ve boyut farkı yoktur.

Sağlıklı bir kukumav, İstanbul/Belgrad Ormanı'nda gözlemlediğimiz bu arkadaş gibi olmalı.
Sağlıklı bir kukumav, İstanbul/Belgrad Ormanı'nda gözlemlediğimiz bu arkadaş gibi olmalı.
Özgür Kocaman

Patoloji ve Anomali

Ana fotoğraftaki kukumavın sağ göz kaslarının birinde (muhtemelen inferior oblique) kuvvet fazlalığı mevcut olsa da, asıl sorun kolobomu olması. Yani yumurta gelişimi sırasında optik fissürün yanlış biçimde kapanmasından kaynaklanan anormal göz gelişimi. Normal doğumlar arasında 20.000'de 1 olasılıkla gözüken son derece nadir bir anomali. Bu anormal göz gelişimi eğer retinayı da içine alıyorsa, görme sorunları oldukça sık yaşanır. Fakat fotoğraftaki gibi çoğu zaman sadece irisi etkiler. Bu da görüşün kısmen iyi kalmasını sağlar. Göz bebeklerinin şekli bir anahtar deliğine veya kedi gözüne benzeyebilir. Sadece parlak ışığın rahatsız etmesi gibi bazı ufak problemlere neden olabilir. Kukumavlar da çoğunlukla gece avlanan (nocturnal) yırtıcılar oldukları için yaşam kalitesinde fazla bir olumsuzluğa neden olmamış ki hayatta kalabilmiş. Kendisini analiz edebilsek, kolobomun insanlardaki PAX2 geninde mutasyon gibi spontan genetik sebeplerden mi olduğunu yoksa Patau sendromu veya kedi gözü sendromu gibi genetik hastalıkların yanında gelen bir semptom mu olduğunu anlayabilirdik. 

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kuzey Afrika'nın bir kısmında, Asya'nın batısında ve Avrupa'nın sıcak iklimlerinde yaşarlar. 19. yüzyılın sonlarında Britanya'da ve Yeni Zelanda'da rapor edilmiştir.

Davranış ve Etoloji

Baykuşlar (Strigiformes) genel olarak nokturnal (gececil) avcılardır. Fakat ilginçtir ki kukumavlar, gündüzleri sabaha karşı erken saatlerde aktif olabilen nadir baykuşlardandır. Çağırma sesleri "kiuv" şeklindedir. Ayrıca baykuşların kafaları, omurlarındaki esneklik ve vasküler yapıların adaptasyonu sayesinde yaklaşık 270 derece dönebilir. Bu davranışı Özgür Kocaman'ın kaydından aşağıda izleyebilirsiniz.


Diyet ve Metabolizma

Etçil (karnivor) kuşlardır. Eklembacaklılardan, sürüngenlere ve amfibiyenlere birçok hayvanı yiyebilirler. En önemli besin kaynakları ise tarla fareleridir. Onun dışında diğer küçük memelileri de yiyebilirler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Bilgeliği ve aklı temsil ederler. Antik Yunan'da bilgelik tanrıçası Athena ile ilişkilendirilmiştir. Antik Yunan'a, yani yaklaşık 500 M.Ö. yıllarına ait bir yüzü Athena, bir yüzü kukumav olan madeni para keşfedilmiştir.

Etimoloji

Yunanca "küçük baykuş" anlamına gelen Athene noctua, Yunan mitolojisinde bilgeliği simgeleyen bakire tanrıça Athena, bu baykuş türü ile simgelenir. Athena'nın Roma mitolojisindeki sinkretik (aynı fikir üzerindeki farklı algılayış) karşılığı ise Minerva'dır.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Wikipedia. Coloboma. (2020, Mart 05). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Wikipedia. Little owl. (2018, Ağustos 20). Alındığı Tarih: 20 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Erguvani balıkçıl (Ardea purpurea)

Karagagalı sumru (Thalasseus sandvicensis)

Fotoğrafçı

Özgür Kocaman

Özgür Kocaman

Fotoğrafçı

Katkı Sağlayanlar

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Editör

Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim görüyor. İlgilendiği bilim dalları paleobiyoloji, zooloji, anatomi, immünoloji, mikrobiyoloji, tıp ve evrimsel biyolojidir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim