Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?"

Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?" Clipart Library
14 dakika
92,715
  • Evrimsel Biyoloji
  • İnsan Evrimi
Evrim Ağacı Akademi: Primatlardan İnsana Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Primatlardan İnsana Evrim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "İnsanın Soy Ağacı: Homo sapiens Türüne Ait En Detaylı Taksonomik Sınıflandırma!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Sayfamız okurlarından olan, 6. sınıfa giden bir dost, bize şöyle bir soru yöneltti:

Ben Anıl. 6. sınıf ögrencisiyim. Ben bizim nasıl oluştugumuzu merak ediyorum. Bana bunu açıklar mısınız?

Evrim Ağacı olarak kendisine aşağıdaki gibi bir cevap verdik. Etrafındaki genç meraklılara evrimsel biyolojiyi anlatmakta zorlanan okurlarımız olabilir diye paylaşmak istedik. Soruyu, üreme düzeyinde değil (yani "İnsanlar, anne ve babanın cinsel birleşmesi sonucu oluşur." düzeyinde değil), evrimsel var oluş düzeyinde (yani türümüzün kökeni düzeyinde) ele aldık. Çocuklara cinsellikten bahsetmekle ilgili bir rehberimizi buradan bulabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Şimdi, ona verdiğimiz sorudan yola çıkarak, çocuklar için geliştirdiğimiz yanıta geçelim:

Çocuklar İçin: İnsan Nasıl Var Oldu?

Bu kadar meraklı olman harika bir şey, tebrik ediyorum seni. Senin yaşındaki çoğu çocuk oyunlardan başını kaldırmazken senin bunu sorman gerçekten büyük başarı. Seni ve aileni tebrik ederim.

Tüm Reklamları Kapat

Nereden geldiğimiz sorusu çok büyük, çok önemli bir soru. İnsanlık tarihinde milyonlarca kişi bu soruyu sordu; herkes farklı yanıtlar verdi. Ancak artık modern bilim sayesinde bu sorunun cevabını biliyoruz. Yani insanın nereden geldiğini çok net bir şekilde biliyoruz! Sana insanın var oluş öyküsünü anlatacağım. Ancak bu konunun bilimsel ve gerçek yanıtını anlayabilmen için, birkaç diğer gerçeği ve konuyu bilmen gerekiyor. O nedenle aşama aşama gidelim, olur mu?

İnsan Bir Çeşit Hayvan mıdır?

Nereden geldiğimizi anlamak istiyorsan, ilk olarak hangi canlı grubuna ait olduğumuzu bilmen gerekiyor. Tüm canlılar, şu beş gruptan birine aittir: 1) Basit yapılı, tek hücreli canlıları barındıran prokaryotlar isimli bir grup. 2) Tek veya çok hücreli olabilen, çoğu mikroskobik boyutta olan protistalar grubu. 3) Mantarlar grubu. 4) Bitkiler grubu. 5) Hayvanlar grubu. Sence insan, bu gruplardan hangisine uygundur?

Belki fark etmişsindir, bitkilere, mantarlara ya da mikroskobik bakteriler gibi canlılara benzemiyoruz. Diğer hayvanlara çok benziyoruz. Onlar gibi akciğerlerimiz, beynimiz, iki böbreğimiz, bir karaciğerimiz var. Hatta onların birçoğu gibi iki kol ve iki bacağımız var. Gerçekten de insan, hayvanlar grubuna aittir. Bu gruba Hayvanlar Alemi deriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tıpkı hayvanlar gibi nefes alıyorsun, terliyorsun, hareket ediyorsun, vücudundaki sistemlerin hepsi diğer hayvanlarınkiyle aynı... Hücrelerini bir mikroskop altında inceleyecek olsaydık, diğer tüm hayvan türlerininkiyle birebir aynı olurdu; ancak bir bitki veya bakterininkinden tamamen farklı gözükürdü. Aklına ne geliyorsa, hepsi hayvanlarınkiyle aynı. 

"İnsanlar Alemi" diye ayrı bir grup yoktur; çünkü böyle bir grubu oluşturmamızı mümkün kılacak kadar özel herhangi bir özelliğimiz bulunmuyor. "Ama biz hayvanlardan çok zekiyiz!" dediğini duyar gibiyim. Çok haklısın, gerçekten de onlardan çok zekiyiz. Şehirler inşa ettik, arabalarımız var, okullarımız var. Diğer hiçbir hayvan bunu yapamıyor, öyle değil mi?

Hayvanlarla her şeyimiz benzerken, zekamız bir istisna gibi gözüküyor. İnsan, senin de bildiğin gibi, diğer hayvanlardan çok daha zeki. Ama her hayvanın kendince üstünlükleri olduğunu da unutmamalısın: Çitalar mesela çok hızlı koşuyorlar, hatta Dünya'nın en hızlı kara hayvanları! Balinalar onlarca kilometre uzağa seslerini ulaştırabiliyorlar mesela! Maymunlar ağaçların üzerinde saatte 60 kilometre hızla hareket edebiliyorlar. Kartallar kilometrelerce uzaktan yumruğun büyüklüğündeki bir fareyi görebiliyor. Bunların hiçbirini insan yapamaz. İnsanın yaptıklarını da diğer hayvanlar yapamıyor. Zekamız sayesinde ürettiğimiz cihazlarla bir kısmını yapabiliriz; fakat önemli olan biyolojik özelliklerimizin oldukça kısıtlı olduğu gerçeği. Sonuçta her hayvan türünün birbirine üstün ve birbirinden eksik tarafları var. Buna biyoçeşitlilik adını veriyoruz.

İşte insanın da tüm zeka kapasitesine rağmen, sadece bir diğer hayvan türü olduğunu anladığında, doğayı çok daha yakından anlamaya başlayabilirsin. Çünkü genellikle insanı diğer tüm türlerden ayrı bir yere koymaya meyilliyizdir. İnsanın çok özel, çok üstün olduğunu düşünürüz. Zeka açısından bu büyük oranda doğrudur. Ancak kendimizin çok özel, çok güzel, çok üstün olduğumuzu düşünmemiz, bizi aynı zamanda kibirli yapar. Doğadaki gerçekleri görmemizi önler. Böylece nereden geldiğimiz sorusunun cevabını veremeyiz.

Canlılar Nasıl Değişiyor?

Tarihteki birçok insan, türümüzün çok özel, çok üstün olduğuna inanmasına rağmen, diğer tüm türlerin de kusursuz ve mükemmel olduğunu düşünmüştür. Kusursuz olan bir şeyin değişmesine gerek yoktur, öyle değil mi? Dolayısıyla insanlar binlerce yıl boyunca, canlıların hiç değişmediğine, hep oldukları gibi kaldıklarına inandılar. Ve sırf bu kusursuz olduğumuza inanmalarından ötürü, bugün tartışmasız bir şekilde bildiğimiz, çok basit bir gerçeği gözden kaçırdılar: Doğada canlılar sürekli farklılaşıyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Bu farklılaşma iki şekilde oluyor. İlki senin de yakından bildiğin bir şekilde oluyor: Büyüyorsun, uzuyorsun, Güneş altında kaldığında kızarıp bronzlaşıyorsun, umarım asla böyle bir şey olmaz ama düşüp kolunu kırdığında kolunda yara izleri kalabiliyor (yani derinin yapısı değişiyor). Buna gelişim diyoruz. Tüm canlılar doğumdan ölüme kadar gelişiyor.

İkincisi ise bundan biraz farklı. Her canlı, kedi, köpek, insan, at, fare, çam ağacı, arı gibi bir türe ait, öyle değil mi? Bu türlerin çok sayıda bireyi var, öyle değil mi? Bu bireylerin hepsine birden popülasyon diyoruz. Bu popülasyon içindeki bireylerin her biri, az önce anlattığım gibi ömrü boyunca gelişerek değişiyor. Ancak canlılar bir de tür düzeyinde farklılaşıyorlar. Yani türün kendisi zaman içinde değişiyor.

Bu değişim de gelişmeye biraz benziyor: Mesela bir türün popülasyonundan 1000 bireyi rastgele seçtiğini ve boylarını ölçtüğünü düşün. Bu boy ortalaması 170 santimetre olsun. Aradan birkaç yüz yıl geçtikten sonra, birçok nesil atlanmış olacak, öyle değil mi? Mesela bu türün erkek ve dişilerinin çocukları olacak. Böylece 1 nesil atlanmış olacak. O çocuklar da büyüyecek, kendi çocukları olacak; böylece 2 nesil geçmiş olacak. Onların da kendi çocukları olacak ve yüzlerce yılda bu şekilde birçok nesil geçecek.

İşte diyelim ki 100 nesil sonra bu ölçüm tekrarlansın: Aynı şekilde, rastgele 1000 birey seçilerek yapılsın. Bu defa ortalama 185 santimetre çıksın. Bu durumda türün ortalama özelliklerinden biri değişmiş demektir. İşte bu şekilde, nesiller geçtikçe türün ortalama özelliklerinin değişmesine evrim diyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Yani evrimsel değişim ile gelişimsel değişim birbiriyle çok ilişkili ama farklı şeyler. Gelişimsel süreçte bir birey doğumundan ölümüne kadar farklılaşıyor. Evrimsel süreçte ise birey değil, popülasyonun genel ortalaması nesiller geçtikçe farklılaşıyor.

Peki gelişmenin nedeni büyüme, çevreyle etkileşim, vb. unsurlar, öyle değil mi? Evrimsel değişimin nedeni ne, hiç düşündün mü?

Evrimsel Değişim Nasıl Olur?

Fark ettiysen doğada her canlı hayatta kalmak için mücadele veriyor. Ayrıca hemen her canlı ömrü boyunca en azından bir defa ürüyor; en azından üremeye çalışıyor. Yani hayatta kalmak ve yavrular üretmek, canlılığın en önemli özelliklerinden birisi. Hiç hayatta kalmaya çalışmayan, yavrular üretmeyen bir canlı gördün mü?

Bilmiyorum kardeşin var mı; ama eğer ki varsa, eminim ki senden oldukça farklı görünüyordur. Etrafındaki ikizler hariç kardeşlere bak: Ne kadar farklı gözüküyorlar, öyle değil mi? Elbette her çocuk, kardeşlerine ve anne babasına bir miktar benzer. Ama buna rağmen, kardeşlerinden farklı özelliklerle doğar.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Red Velvet Blend Filtre Kahve 500 gr.

The Coffee Belt Red Velvet Filtre Blend Kahve 500 gr.

Red Velvet filtre kahveyi Güney Amerika’nın aromatik Arabica çekirdekleri ve bir miktar tatlı Indian AA Cherry Robusta ile harmanladık. İsminin anlamı “Kırmızı Kadife” gibi yumuşak ve pürüzsüz bir kahve ortaya çıkarttık.

Red Velvet Güney Amerika kahvelerinin Kakao, Ceviz gibi tipik aromalarını barındıran, günün her saatinde keyifle tüketebileceğiniz, fiyat ve performans olarak sizi şaşırtacak bir kahve. The Coffee Belt Kalitesi ile şimdi sizlerle.

The Coffee Belt Nedir?

Kahve, kuzeyde yengeç, güneyde oğlak dönencesi boyunca uzanan ve Ekvator’a paralel bir kuşak oluşturan bölgede yetişir. Buna kahve kuşağı (Coffee Belt) denir. Onlarca farklı ülkenin sıralanarak oluşturduğu bu kuşakta, en seçkin kahveleri sizin için seçip titizlikle kavuruyoruz. The Coffee Belt yüksek kaliteli %100 orijin kahve çeşitleri ve blend (harman) kahveleri ile her zaman seçkin, her zaman taze.

Neden The Coffee Belt?

The Coffee Belt kahve çeşitlerimizde %100 o bölge ve ülkeye ait yüksek kaliteli kahve çekirdeklerini seçtik. Daha temiz ve lezzetli bir kahve deneyimi için çiğ çekirdek kahvelerde belli oranda bulunan kusurlu (defekt) kahve çekirdeklerini ayıkladık.

Taze Kavrulmuş Kahve

Her ülke ve bölgenin kahve çekirdekleri farklı karakteristik özelliklere sahiptir. Kahvenin içerisinde yer alan aromaları daha iyi ortaya çıkartmak için çekirdeğin karakteristik özelliğine, ülkenin ve bölgenin yapısına göre en iyi kıvamda taze taze kavurduk.

The Coffee Belt markalı kahvelerimizi “The Coffee Belt Roasting”de haftalık olarak kavurup sipariş anında taze taze paketliyoruz!

İçtiğin her yudum kahve nefis keşiflere dönüşsün diye.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺115.00
Red Velvet Blend Filtre Kahve 500 gr.

Bu sadece insana özgü bir durum değil. Diğer tüm hayvanlarda da böyle. "Ama her tavşan aşağı yukarı aynı, birbirine benziyor." diyebilirsin. Aceleci olma. Bize her tavşan, her sincap aynı geliyor; ancak aslında bilim insanı olursan ve daha yakından inceleyecek olursan her birinin çok farklı olduğunu görebilirsin. Tıpkı bizde olduğu gibi, onların da farklı bireyleri arasında birçok açıdan farklılıklar vardır: Renkleri, sesleri, davranışları, boyları, güçleri ve daha binlerce özellikleri birbirinden farklıdır. İşte bu farklı özellikler, doğada canlılara avantajlar ve dezavantajlar sağlıyor.

Şimdi, sosyal medya profilinden gördüğüm kadarıyla Rey Mysterio'yu seviyorsun. Düşün ki Mysterio'yu ormana bıraktık ve birçok vahşi hayvanla mücadele etmesi gerekiyor. Sence annesinden doğduğunda bir bacağı diğerinden kısa doğsaydı ve bu yüzden düzgün koşamasaydı mı daha rahat hayatta kalırdı, yoksa daha güçlü olabilmesini sağlayan, daha hızlı koşabilmesini sağlayan bir kas yapısını mı genetik olarak miras alsaydı daha rahat hayatta kalabilirdi? Elbette ikincisi. Çalışmayla kendini çok fazla geliştirebilirsin; ancak özellikle doğada, insan dışındaki zekası daha düşük olan hayvanlarda anne-babadan alınan özellikler de çok önemlidir. Çünkü doğada hayvanlar kendilerini geliştirmeye çalışmazlar. Bu, büyük oranda insana özgü bir özelliktir; iri beynimiz sayesinde bunu yapabiliriz. Vahşi doğadaki canlılar ise daha ziyade hayatta kalmaya ve üremeye çalışırlar. Dolayısıyla anne-babadan alınan genler çok önemlidir. Bu genlerin ne olduğunu ve bize ne gibi özellikler vereceğini seçemeyiz. Ancak her birimiz, kardeşlerimizden bile farklı genler miras alırız ve buna bağlı olarak çeşitli özelliklere sahip oluruz. Yani tıpkı Rey Mysterio gibi, doğadaki her hayvan da anne babasından farklı özelliklerle doğar. Bu özellikler, vahşi doğada hayatta kalmaya veya yavrular üretmeye çalışırken bu bireylere avantajlar ve dezavantajlar sağlayabilir.

Peki, doğada avantajlı özelliklere sahip olanlar mı daha kolay hayatta kalır ve ürerler, dezavantajlı olanlar mı? Buna da cevabı kolaylıkla verebileceğini sanıyorum: avantajlı olanlar... Böylece ne olacak peki? Hayatta kalıp, daha kolay çocuk üretebilen bireyler, anne-babalarından miras aldıkları ve kendilerini diğer bireylere göre avantajlı kılan genleri kendi yavrularına aktarabilecekler. Neden? Çünkü daha kolay hayatta kalıyor ve ürüyorlar! Ürediklerinde, kendi genlerini yavrularına aktarıyorlar. Dolayısıyla bir sonraki nesildeki yavrular, çoğunlukla avantajlı bireylerin yavrularından oluşuyor.

Bir genin avantajını ve dezavantajını ne belirliyor dersin? Tabii ki canlının içinde yaşadığı çevre ile olan etkileşimi... Yani genlerimize bağlı olarak fiziksel özelliklerimiz belirleniyor, öyle değil mi? Bu fiziksel özellikleri kullanarak canlılar vahşi doğada hayatta kalma ve çocuk üretme mücadelesi veriyorlar. Dolayısıyla genlerin ürettiği fiziksel özellikler, çevre şartlarıyla durmaksızın etkileşim halinde diyebiliriz. Peki, şunu da biliyoruz: Çevremiz, durmaksızın değişiyor, öyle değil mi? Havalar ısınıyor, kar yağıyor, yaşam alanımıza yeni canlılar girebiliyor, kıtlık oluyor besin bulmak zorlaşıyor, kuraklık oluyor su bulmak zorlaşıyor, türümüz içindeki bireylerin sayısı sürekli değişiyor ve daha nicesi... Yani çevremiz durmadan değişiyor. Bu nedenle bir gen avantajlı mı, dezavantajlı mı, bunu ancak çevre ile nasıl etkileştiğine bakarak görebiliyoruz.

İşte içinde yaşadığımız çevrede bize daha iyi olmamızı sağlayan genetik farklılıklara avantajlı genler, daha kötü olmamıza neden olan genetik farklılıklara ise dezavantajlı genler diyoruz. İçinde yaşadıkları çevreye uyum sağlamalarına yardımcı olan, avantajlı genlere daha çok sahip olan bireyler daha kolay hayatta kalıp, daha çok yavru üretip, kendilerine ait avantajlı genleri gelecek nesillere daha çok aktarmış olacaklar. Böylece belli bir ortamın şartlarına en uygun olanlar hayatta kalacak, diğerleri ise elenip gidecek. Onlar elendiğinde, kendilerini doğada dezavantajlı kılan genler de yok olacak. Çünkü bu genlere sahip olanlar ya hayatta kalamıyorlar (ya da çok daha zor hayatta kalıyorlar) ya da yavrular üretemiyorlar (ya da çok daha zor yavru üretebiliyorlar).

İşte bu genlerin doğa tarafından seçilmesi/elenmesi süreci nedeniyle, bir tür de zaman içinde değişiyor. Çünkü o türü oluşturan bireylerin hangi genleri, ne kadar taşıdığı az önce anlattığım sebeple durmadan değişiyor. Buna geri döneceğiz. Şimdi asıl soruna gelelim:

Sen Nasıl Oluştun?

Sen, normal bir şekilde, her insan gibi, anne ve babandan var oldun. Senin annen ve baban da öyle: Kendi anne-babalarından var oldular. Onların anne babaları da öyle... Ancak dediklerimi unutma: Her canlı, anne babasından farklı doğuyor. Bu farkları 2-3 nesilde anlamak mümkün değil.

Mesela deden de, sen de aynı insan türüne aitsiniz. Ancak belki dedenin şunu dediğini duymuşsundur: "Bu yeni nesil çocuklar da amma uzun be kardeşim!" İşte bu nesiller bazında olan büyük değişimler, evrimsel süreci anlatmaktadır. Elbette boy uzamasının tek nedeni evrimsel değişim değildir; artık besinlere erişimimiz daha fazla, savaşlar daha az yaşanıyor, her şeye rağmen dedelerimize göre daha sağlıklı hayatlar sürüyoruz. Ancak daha uzun boylu bireylerin çocuk yapması sonucu o çocuklar da her nesilde daha da uzun olabiliyor. Çünkü uzun boya sahip olan genler, bu yavrulara aktarılıyor.

Sana ilginç bir bilgi vereyim: Bugün yaşamakta olan bütün insanların ortak "dedesi", günümüzden 70.000 yıl kadar önce yaşadı. Bu insan, bizlerle neredeyse birebir aynı görünümdeydi; her ne kadar belli başlı farkları olsa da... Bu insan tek başına değildi veya sadece eşiyle yaşamıyordu. Tüm insanların yaşamış son ortak atası, kendi çağında yaşayan çok sayıda insandan sadece biriydi. Aslında bu bireyin popülasyonundaki diğer tüm bireyler de üredi, hepsinin torunlarının, torunlarının, torunlarının, ... torunları var oldu. Ancak bunlardan sadece bir tanesininki bugüne kadar ulaşabildi ve her birimizi üretmiş oldu. Diğerlerinin soy hattı belli noktalarda yok oldu - kiminin soyu dezavantajlı genlerden ötürü elendi, kimininki ise şans eseri yok oldu. Çünkü kimi zaman şanssız olabiliriz; bu da hayatın bir parçası.

Ancak bu atamızın da insan olan ataları vardı. 70.000 yıldan daha da eskilere gidersen, nesillerin çok yavaş olarak birbirinden iyice farklılaştığını göreceksin: Dedenin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin dedesinin (...) dedesini düşün (bu şekilde 35.000 "dede" öncesine gideceğiz!). Bu birey, Milattan Önce 1.000.000 yılında yaşamış olabilir mesela. Ancak bizden o kadar farklıydı ki, bildiğimiz anlamda insanlara az çok benzese de, bu kadar farklı bir canlıya hemen "insan" demek pek kolay değildi.

Tüm Reklamları Kapat

Akrabalar Üzerinden Evrimi Anlamak...

Bu daha bir şey değil. Daha da geriye gidecek olursan, aynı nesilden elde edeceğin canlıların sana giderek daha da az benzediğini görmeye başlayacaksın. Ki bu oldukça mantıklıdır. Bak, anlatayım: Kardeşin olduğunu varsayıyorum; ama kuzenlerin de vardır mutlaka. Amcanın, eniştenin, halanın, teyzenin çocukları... Şimdi şunu düşün: Kardeşin ile ne kadar benzersiniz değil mi, hatta belki sizin küçüklük fotoğraflarınızı ayırt edemeyenler bile olmuştur. Bu kardeşinle ortak atanız kim? Anne ve baban, öyle değil mi? Ebeveynleriniz, sen ve kardeşinin ortak atası!

Peki, amcanın veya halanın çocuklarıyla da az çok benzersiniz. En azından sokaktan çevireceğiniz rastgele birinden daha fazla benzersiniz birbirinize, değil mi? Çünkü yakın akrabasınız; ondan! Oldukça yakın bir ortak atayı paylaşıyorsunuz. O atanız kim? Dedeniz! Eğer amca veya hala çocuklarından bahsediyorsak, o ortak atanız, babanızın annesi ve babası. Eğer enişte veya yenge çocuklarından bahsediyorsak, o ortak atanız, annenizin annesi ve babası. Yani 1. derece kuzenleriniz ile son ortak atanız, dedeniz ve büyükanneniz!

Ancak tek kuzeniniz, amca veya yenge çocukları değildir! Dedenizin kardeşinin torunları da kuzenlerinizdir. Bunlara ikinci dereceden kuzenler deriz. Onlarla benzerliğiniz çok daha azdır; ancak yine de ortak bir atayı paylaşırsınız! Bu ortak ata, dedenizin annesi ve babasıdır! Yani dedenizin ebeveynleri... Bu ikinci dereceden kuzenlerinizle benzerliğinizin daha az olma nedeni, onlarla daha uzak akraba olmanızdır. Dikkat edersen, buna bağlı olarak ortak atanız da daha yaşlı/eski bir atadır: Dedenizin ebeveynleri.

Üçüncü derece kuzenlerinizle akrabalığınız daha da düşüktür. Benzerliğiniz de daha azdır. Atanız da daha eskide yaşamıştır: Dedenizin dedesi ve büyükannesi. Dördündü derece kuzenlerinizle akrabalığına gittiğimizde gittiğimizde, ortak atanız da daha geriye gider: Dedenizin dedesinin ebeveynleri...

Tüm Reklamları Kapat

Neyse, uzatmayalım, konunun özünü anladığını sanıyorum. Bu, böyle devam edecektir. Bu süreçte olan ilginç bir nokta daha vardır: Sadece kuzenlerinizle olan benzerliğin azalmaz. Aynı zamanda bu ortak atanızın size benzerliği de azalır. Örneğin kardeşlerinle olan ortak atan olan anne ve babana çok daha fazla benzersin. Ancak birinci derece kuzenlerinle ortak atan olan dedene benzerliğin daha azdır. İkinci derece kuzenlerinle ortak atan olan dedenin ebeveynlerine benzerliğin iyice azdır. Bu böyle devam eder.

İşte bu nedenle sadece 3-5 nesil değil, on binlerce nesil geriye gittiğimizde ulaştığımız bireyler, bizlerden öylesine farklı görünümdedirler ve öylesine farklı davranırlar ki, bunlara artık "insan" dememiz bile mümkün olmaz!

Bu da, bizi sorumuzun nihai cevabına getiriyor.

İnsan Nereden Geliyor?

İşte insan, bu atalardan geliyor.

Tüm Reklamları Kapat

Sen geriye gittikçe, farklı hayvanlar olarak bildiğimiz canlıların "dede"leriyle bizim "dede"lerimizin ortak olmaya başladığını görüyoruz. Ama hatırla: Bu dediğimiz, milyonlarca yıl önce oluyor. Mesela, insanların en yakın biyolojik kuzenlerimiz olan şempanzelerle dedelerinin ortak olduğu zaman bundan yaklaşık 6 milyon yıl öncesiydi! Bu, yaklaşık 160.000 "dede" öncesi demek! Öyle dedenin dedesi gibi sadece 4 nesil öncesinden söz etmiyoruz.

Sorunun en net cevabı şu: İnsan, kendisinden önce yaşamış hayvan türlerinden geliyor. Yukarıda anlattığımız gibi, ömrü içerisindeki değişimlerle değil, anne-babasından doğan her neslin farklı avantajları ve dezavantajları olmasından ve bunların doğada seçilmesi ve elenmesinden kaynaklanan bir farklılaşmayla var olabildik. Bu farklılaşmalar, çevrenin gereksinimleri ışığında belirli şekillerde birikti. Bu birikimli farklılaşma sonucunda atalarımızdan bambaşka görünen bir türe evrimleştik.

O hayvanlar nereden geliyor? Onlar da kendilerinden önceki hayvanlardan geliyor. Bu hayvanlar, tek hücreli canlılardan geliyor. O tek hücreli canlılar, kendilerinden bile basit tek hücreli canlılardan geliyor. Onlarsa, ilk hücremsi yapılar olarak bilinen koaservatlar adı verilen kimyasal küreciklerden geliyor. Bunlardan öncesi ise... Cansızlık. Canlılık, cansızlıktan geliyor. Yani koaservatlar denen ilk canlılardan öncesi, bildiğimiz kimyasal maddelerden ibaret. Canlılık gibi bir yapı veya forma sahip olmayan kimyasallar...

Hayvan olduğumuz gerçeği bir aşağılama ya da çocukların (ve hatta koca koca insanların) kendi arasında kullandığı "Hayvansın!" gibi bir hakaret sözcüğü gibi düşünmemelisin. Sen, zeki bir çocuksun ve bilimsel düşünmen gerekiyor. Bu sadece bilimsel bir sınıflandırma. İnsanın birbirine küfür etmek için kullanması bilim için önemli değil. 

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Daha anlatacak çok şey var ama seni sıkmak istemiyorum. Sana tavsiyem çok fazla okuman, bilimin herhangi bir alanına ilgi duyman ve çok çalışman. Çünkü ben burada sana bilimi anlatmaya çalışıyorum. Çevren ya da öğretmenin ya da bir başkası sana tamamen farklı bir şey anlatabilir. Bunlar kafanı karıştırabilir. Olsun, kafa karışıklığı kötü bir şey değil. Ancak sen okumayı, araştırmayı, öğrenmeyi sürdürdükçe, kendi gerçeklerine kendin ulaşacaksın. Merakını gidermek istedikçe, kafa karışıklığının da azaldığını göreceksin.

Sana verebileceğim en önemli ve son tavsiye ise şu olur: Kimsenin seni bilimin dışına yönlendirmesine, bilimden soğutmasına izin verme. Hep kendine, tarafsız düşünme yeteneklerine, araştırma becerilerine güven.

Kendine çok iyi bak. 

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 38
  • Muhteşem! 24
  • Bilim Budur! 10
  • Umut Verici! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Evrim Ağacı Akademi: Primatlardan İnsana Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Primatlardan İnsana Evrim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "İnsanın Soy Ağacı: Homo sapiens Türüne Ait En Detaylı Taksonomik Sınıflandırma!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2022 05:04:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/328

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Türkiye
Kitap
Yeni Koronavirüs
Wuhan Koronavirüsü
Sinir
Canlı
Mucize
Olasılık
Göğüs
Editör Seçkisi
Jeoloji
Abd
Hızlı
Teknoloji
Primat
Makine
Covıd-19
Bilim Tarihi
Samanyolu Galaksisi
Kamuflaj
Hamilelik
Bilim İnsanı
Balıklar
Deizm
Kültür
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?". (20 Mayıs 2012). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/328
Bakırcı, Ç. M. (2012, May 20). Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?". Evrim Ağacı. Retrieved December 02, 2022. from https://evrimagaci.org/s/328
Ç. M. Bakırcı. “Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?".” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 20 May. 2012, https://evrimagaci.org/s/328.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Çocuklar İçin Evrim - Bir Küçüğün Büyük Sorusu: "İnsan Nasıl Oluştu?".” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 20, 2012. https://evrimagaci.org/s/328.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.