Galyum

Galyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Galyum
Galyum kristali
Flickr Public Domain
Damla Şahin Editör Damla Şahin
3 dakika
1,827 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 32. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Galyum
  • İngilizce İsim Gallium
  • Sembol Ga
  • Atom Numarası 31
  • Grup 13
  • Periyot 4
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Ar] 3d10 4s2 4p1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 69.7231 Da (0.00100000 Da)
  • Blok p
  • Kategori Geçiş sonrası metali
  • Görünüm Gümüş-beyaz
  • Atomik Yarıçap 130 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 2673 K
  • Erime Sıcaklığı 302.9146 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 5.91 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1.9×10−5 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0162 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.00076 %
  • Deniz Suyunda 3×10−11 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.0000007 %
  • Güneş'te 2.1×10−5 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 3.8×10−5 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 56 GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Fransa
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı P. E. L. de Boisbaudran, 1875
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı P. E. L. de Boisbaudran,
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Periyodik cetvelin dördüncü periyodunun 3A grubunda yer alan Galyum elementinin sembolü "Ga", atom numarası 31 ve atom ağırlığı ise 69.723'tür. Erime noktası 302.91 K (29.76°C veya 85.57°F) ve kaynama noktası ise 2477 K (2204°C veya 3999°F) olarak ölçülmüştür. Oda sıcaklığında katı fazda bulunmaktadır.[1]

Galyum bir geçiş sonrası metaldir. Geçiş sonrası metaller, periyodik tablodaki geçiş metalleri ile metaloidler (metal olmayanlar) arasında bulunan metal elementlerdir. Galyum, gümüşi beyaz renge sahiptir ve bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. Yüzeysel oksidasyon nedeniyle mavimsi bir renk alabilir.

Sıvı metal olan galyum, cam ve benzeri yüzeylere yapışır veya bu tarz yüzeyleri ıslatır. Katı metal olan galyum ise kuru hava şartlarında diğer elementlere göre daha stabildir. Kimyasal olarak alüminyum ile benzerlik gösteren galyum, nemli havada koruyucu bir film tabaka oluşana kadar yavaşça oksitlenir. Hava veya oksijen ile temas ettiğinde beyaz oksit Ga2O3'ü oluşturur. Bileşiklerinin çoğunda galyum, +3 ve birkaçında +1 (örneğin Ga2O) oksidasyon durumuna sahiptir. Galyum asitler ve alkalilerle reaksiyona girer ve bu maddeler içerisinde çözünür.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Galyum vücudumuzda da bulunan bir elementtir. Kütlesi 70 kilogram olan bir insanın vücudunda yaklaşık 0.7 miligram galyum vardır. Bu elementin vücudun temel faliyetlerine yönelik kanıtlanmış bir faydası bulunmamaktadır. Yalnızca doğal ortamda, suda, sebze ve meyvelerde kalan küçük kalıntılar aracılığıyla vücuda geçişi sağlanabilmektedir.[2]

Uygulama ve Kullanım Alanları

Galyumun birincil kullanım alanı; cep telefonları, optoelektronikler, güneş panelleri ve LED'leri üretmek için kullanılan yüksek hızlı yarı iletkenlerdir. Bu cihazları üretmek için galyum, galyum arsenit (GaAs) ve galyum nitrür (GaN) bileşikleri yapımında kullanılır. Galyumun diğer uygulamaları arasında düşük erime noktalı metal alaşımları, aynalar ve tıbbi termometreler bulunur. Galyum ayrıca bazı farmasötiklerde ve radyofarmasötiklerde kullanılır. Örneğin, radyoaktif izotop Ga-67, vücuttaki iltihaplanma, enfeksiyon veya kanseri araştırmak için bir nükleer tıp testi olarak kullanılır.

Tarihi

Galyum, 1875'te Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran tarafından Paris'te keşfedildi. Boisbaudran, Pirene dağlarından çinko blende cevheri (ZnS) örneğinden çıkardığı bir çinkonun atomik spektrumunda yeni bir mor çizgi gözlemledi. Bu mor çizginin, bilinmeyen bir unsura ait olduğunu biliyordu. Boisbaudran'ın farkına varmadığı şey, periyodik tabloda alüminyumun altında henüz keşfedilmemiş bir boşluk olduğunu gösteren Mendeleev tarafından tahmin edilmiş olduğuydu. Mendeleev, eksik elementin atom ağırlığının 68 civarında olacağını ve bunun yoğunluğu 5.9 gram/cm3 olacağını tahmin etmişti. 1875 kasımına gelindiğinde Boisbaudran, yeni metali izole edip saflaştırdı ve alüminyuma benzer özelliklerinin olduğunu gösterdi. Aralık 1875'te Fransız Bilimler Akademisine ilan etti.[3]

Etimolojisi

Galyum, adını -kaşifini de onurlandıracak biçimde- Latince "Fransa" anlamına gelen Gallia kelimesinden almaktadır.

Önlem ve Güven

Galyum ile ilgili en büyük tartışmaların odağında genellikle nükleer silahların yapımında tercih edilmesi ve çevre kirliliğine sebep olmasıdır. Galyum, bazı nükleer bomba çukurlarını bir arada tutmak için kullanılır. Bununla birlikte, çukurlar kapatıldığında ve plütonyum oksit tozu oluştuğunda, galyum plütonyum içinde kalır.

Daha sonra plütonyum patlama esnasında etkisiz hale gelir çünkü içerde kalan galyum diğer bazı elementleri aşındıracaktır. Böyle bir durumda galyum "formülden" çıkarılırsa, plütonyum tekrar kullanışlı hale gelebilir. Bu işlemlerde temel problem ise galyumu etkisizleştirme işleminin radyoaktif maddelerle yapılması ve bu esnada da büyük miktarda su kirliliğine yol açmasıdır.[2]

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Galyum elementi, galyum tabanlı güneş panelleri, uydular ve Mars gezici görevleri gibi uzay uygulamalarında güç sağlamak için kullanılır.
  • Galyum, kristal yapıyı koruyabilmek için nükleer bombalarda kullanılmıştır.
  • Galyumun kaynama noktası, mutlak ölçekte erime noktasından sekiz kat daha yüksektir. Bu da herhangi bir elementin erime noktası ile kaynama noktası arasındaki en büyük orandır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 32. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2021 15:52:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9888

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Kedi
Virüs
Uçuş
Türleşme
Kontrol
Deprem
Elektron
Cinsiyet Araştırmaları
Antropoloji
Kemik
Çiftleşme
Kara Delik
Epigenetik
Örümcek
Güneş Sistemi
Doğal Seçilim
Canlılık
Abd
Bilimkurgu
Kanser Tedavisi
Kalıtım
Etik
Hidrojen
Burun
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın