Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Bütün Yollar Roma'ya Çıkar mı?

Bütün Yollar Roma'ya Çıkar mı?
Bilinen Roma yolları ağı
OmnesViae: Roman Routeplanner
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Roma yollarının mühendisliğine ve yapılış sebeplerine kısa ve açıklayıcı bir şekilde göz atmaktadır.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Omnibus viis Romam pervenitu - Bütün yollar Roma'ya Çıkar!

Sıkça duyarız bu cümleyi. Filmlerde, dizilerde hatta bazı şarkılarda. Peki gerçekten bütün yollar Roma'ya çıkar mı?

Romalılar yaptıkları her yapıya heybetli bir hava katıyor ve onları çok uzun süreler kullanmak için yapmışlar; hamamları, bazilikaları ve arenaları bu hedef doğrultusunda inşa etmişlerdi. Bunların dışında kalan ve Romalıları çağdaşlarına göre çok öne çıkaran bir diğer yapı da yol yapımıydı.

Yol yapımı hem stratejik hem de ekonomik anlamda Romalıların gelişimini çok hızlandırmıştı. İlk ve en ünlü Roma yolu Via Appia (İng: "Appian Way", Tr: "Appian Yolu") idi. Bu yol, Roma şehrini Capua'ua düz bir şekilde bağlıyordu. Yolun önemi dolayısıyla Romalılar, bu yola "yolların kraliçesi" diyorlardı. Yollar üzerinde yerleşim alanları yoktu ve coğrafi engelleri mühendislikleri ile aşmışlardı.

Evet, Bütün Yollar Roma'ya Çıkar!

Antik Romalıların yaptıkları yaklaşık 100.000-120.000 km'lik yol ağı, Roma'dan başlayıp İngiltere'ye, Batı Avrupa'nın tamamına, Kuzey Avrupa'da İsviçre'ye, Doğu'da İran'a kadar ulaşmıştır. Bu durum, Roma İmparatorluğu'nun üç kıtaya hakim bir yol ağına sahip olması demektir.

Özel olarak geliştirilen bir fotoğraf eleme sistemi (Camera Restricta) ile sürdürülen Roads to Rome projesinde, 486.713 farklı başlangıç noktasını analiz eden uzmanlar, Avrupa kıtasındaki tüm yolların öyle veya böyle Roma'ya kadar takip edilebileceğini gösterdiler.

Avrupa'da tüm yollar Roma'ya çıkıyor.
Avrupa'da tüm yollar Roma'ya çıkıyor.
Move Lab

Elbette Dünya'daki bütün yolların Roma'ya ulaşması mümkün değil; çünkü okyanuslar, kıtaları birbirinden ayırıyor. Ancak ilginç bir şekilde araştırmacılar, biraz da mizahi olarak, tüm kıtalardan en az 1 adet Rome veya Roma isimli şehir olduğunu fark ettiler. Buna göre haritalarını yeniden gözden geçirdiklerinde, gerçekten de tüm yolların en azından 1 Roma'ya çıktığını gösterdiler. Tabii en tepedeki sözün orijinalinin bununla bir ilgisi yok; ancak yine de hoş bir coğrafi gerçek olarak karşımıza çıkıyor.

ABD'deki Roma isimli şehirlere çıkan yollar.
ABD'deki Roma isimli şehirlere çıkan yollar.
Move Lab

Romalılar Neden Yol Yaptı?

Romalılar, yolları öncelikli olarak ordunun ve ticaretin daha hızlı işleyebilmesi için yapmışlardı. Bu sistemli yollardan yapılan sevkiyatlar, doğal patikalardan yapılan sevkiyatlara göre daha hızlı ve güvenliydi.

Cumhuriyet, İmparatorluğa doğru evrimleştikçe, bu yolların kullanım amacı da değişmişti ve daha lojistik bir yapıya bürünmüştü. İtalya içerisindeki yolları genellikle kendileri yapan Romalılar, fethedilen yeni bölgelerde halihazırda yollar varsa bu yollar tamir ediyor, bölgede yol yok ve ulaşım zorlu ise, fetih yapan komutanlar ilk iş olarak ordunun ve ticaretin sınırlarını genişletmek amacı ile yeni yollar yapıyorlardı. Romalılar, bu sayede hakim olduğu topraklar içerisinde ordularını hızlı hareket ettirmiş, eyalet idaresini, ticaretini ve halk tabanlı ulaşımı kolaylaştırmıştır. Yolların düzenli bakımı için de yurttaşlardan "yol vergisi" almışlardır.

Yol yapımı Roma siyasetinde bir silah gibi kullanılıyordu. Toplumsal düzende ve kamu görevleri arasında önemli bir yere sahipti. Bununla ilgili Plutarkhos'un C. Gracchus biyografisinde şöyle söylenir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Gracchuh'un en şevkle yaptığı iş yol yapımı idi ve aynı zamanda kullanışlı ve güzel olmasına da özen gösterirdi. Zira yollar arazilerden dümdüz geçiriliyor, kısmen yontulmuş taşlarla döşeniyor, kısmen de kuma karıştırılmış toprakla pekiştiriliyordu. Hendekler dolduruluyor, dereler ve vadilere ise köprüler atılarak, kenarları her iki tarafta da eşit yükseklikte ve birbirine paralel şekilde inşa ediliyordu. Böylece eser tam anlamıyla düzgün ve güzel bir görünüme sahip oluyordu.

Mühendislik

Roma yollarının günümüze kadar ulaşabilmesinin sebebi, arkasında sistemli bir mühendislik olmasıdır. Yolları çoğu zaman düz yapan mühendisler, önlerine bir dağ çıktığında eğer tırmanıştan kısa bir süre sonra inişe geçilecekse bunu yapmaktan kaçınmışlar, yolu dağın etrafından kıvrım yapmadan, L-harfi şeklinde dolandırmışlardır. Dağları bu şekilde aştıkları gibi, nehirleri de taş köprüler yaparak aşabilmişlerdi.

Yol yapımında çalışanlar, genellikle köleler ve düşük sınıflı yurttaşlardı. Yol yapımına çukur kazarak başlanır ve en alt zemine kum koyulup sıkıştırılır, bir sonraki katmana çimento ile karışık ince çakıl taşları koyulur, onun da üstüne çakıl taşlarından bir katman daha atılır ve zemin katına da ortalama olarak aynı boyutlarda düz taşlar dizilerek bitirilirdi.

Şehirler arasındaki ana yolların orta kısmı kubbe şeklindedir. Bu sayede su yolun ortasına birikmez kenarlardaki küçük oyuklardan (su giderleri) akarak toprak altı drenaj sistemi ile birlikte yola zarar vermeden dışarı atılırdı. Şehir içindeki yolların gider sistemleri bazen farklılık göstermiştir. Giderler küçük oluklar yerine, yol kenarlarına kazınan hendeklerdir. Bu sayede yollar, yüzyıllar boyunca sağlam kalabilmiş, Roma sonrası devletler de bu yollardan faydalanmışlardır.

Roma yollarının yapım aşaması
Roma yollarının yapım aşaması
Nereye

Ne kadar mesafe alındığını anlamak için devlet yollarına 1000 çift adım (yaklaşık 1.5 kilometre) aralıklarla, üzerlerinde o mevki hakkında bilgilerin de kazılmış km taşları dikilmişti. Bu sayede ne zaman mola vereceklerini biliyorlardı ve daha güvenli yolculuk edebiliyorlardı.

Yollarda yolcuların gecelemeleri için bir günde ulaşılabilecek aralıklarla istasyonlar (İt: "mansiones") yapılmıştı. Bu istasyonlar öyle uygun inşa edilmişlerdi ki, ihtiyaç olduğunda buralarda askeri birlikler de kalabiliyor ve bunların her türlü ihtiyaçları karşılanabiliyordu.

Roma yolları yüzyıllarca Roma Cumhuriyetini ve İmparatorluğunu askeri ve ticari anlamda dinç tutmuş, mühendislik alanındaki başarılarını da göstermiştir. Bu yollar Roma İmparatorluğundan sonra neredeyse tarih sahnesine çıkmış en ufak feodal yapılar ve en büyük imparatorluklar tarafından yüzyıllarca kullanılmıştır.

Bu ağ üzerindeki çoğu yol, halen aktif durumdadır. Örneğin, ülkemizin kuzeyinde bulunan Samsun'da 2010 yılı ve 2013 yılı Ekim aylarında Türk, Danimarka ve Alman arkeologlar, coğrafyacılar ve tarihçiler tarafından yürütülen iki sezonluk bir yüzey araştırması yapılmıştır. Bu araştırmanın sonuç kısmı şu şekildedir:

Yeni keşfedilen Yürükçal köprüsü de aynı kalıp içine oturmaktadır. Vezirköprü'den (Samsun) başlayan ve Kızılırmak vadisi boyunca güney-kuzey istikametinde Bafra ovasına uzanan bir yolun stratejik bir önemi olamazdı; ancak tüccarların kıyıya ulaşmaları için nehir yoluna erişme imkanı sağlayabilirdi. Yürükçal'da Kuz Çayı üzerinde önemli bir kara yolu köprüsünün inşaatı, yalnızca askeri yolların değil, ekonomi amaçlı yolların yapıldığını da ortaya koyar.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • İnanılmaz 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2020 20:50:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9082

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Diş
Çekirdek
Yeni Koronavirüs
Dilbilim
Uzay Görevleri
Koronavirüs
Beyin
Kalıtım
Solunum
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
İspat
Gerçek
Saç
Köpekler
Kromozom
Jinekoloji
Tehlike
Sıcaklık
Makale
Hayvan Davranışları
Tüyler
Akciğer
Sağlık
Böcek
Sağlık Bilimleri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Muhteşem bir şey, bir yerlerde keşfedilmeyi bekliyor!”
Carl Sagan
Geri Bildirim Gönder