Venüs Neden En Yakın Komşumuz Değil

Astronomi

2dk
Venüs Neden En Yakın Komşumuz Değil
  • Blog Yazısı

Dünya'ya en yakın gezegen hangisidir? Bu soruyu astrolojiye ilgi duyan birine sorduğunuzda, muhtemelen alacağınız yanıt, cevabın gezegenlerin konumuna bağlı olarak değişebilmesine rağmen, en yakın yaklaşım olarak Venüs olduğudur. Gerçekten de NASA bile Venüs'ten "en yakın komşumuz" olarak bahseder. Peki arayışımızı en yakın yaklaşımdan ziyade, belirli periyodik zaman dilimleri içerisinde ortalama olarak en yakın yaklaşıma sahip gezegeni aramaya yönelik olarak değiştirseydik, gene aynı yargıda bulunabilir miydik?

Yörünge Dinamikleri İçin İlk Adımlar

İki gezegen arasındaki ortalama mesafeyi hesaplamak için, genellikle yörüngeler eş merkezli kabul edilip içteki yörüngenin ortalama çapından (bunu "r1" olarak isimlendirelim) dıştaki yörüngenin ortalama yarıçapı ("r2") çıkarılır. Bu bakış açısıyla, Dünya ile Venüs arasındaki ortalama mesafeyi, merkezlerini Güneş olarak belirleyip, Dünya için yarıçapı 1 AU (ki bu, yaklaşık 149.6 milyon kilometreye karşılık gelen, Güneş ile Dünya'nın merkezleri arasındaki mesafe için uzunluk birimidir) ve Venüs için 0.72 AU olarak ölçüp cevabı 0.28 AU olarak bulabiliriz.

(a) Yarıçapları r1 ve r2 olan yörüngelerde dönen iki dairesel cismin, kendi yörüngelerinde eş olasılıklarla dağılımı (b) Dağılımdaki ortalama uzaklığı bulmak için kullanılan radyal simetri
(a) Yarıçapları r1 ve r2 olan yörüngelerde dönen iki dairesel cismin, kendi yörüngelerinde eş olasılıklarla dağılımı
(b) Dağılımdaki ortalama uzaklığı bulmak için kullanılan radyal simetri

İki eş merkezli elipsin tüm noktaları arası uzaklığın ortalamasının, aslında ortalama yarıçapları arası fark olacağı fikri başta sezgisel olarak doğru bir önermeymiş gibi gelebilir. Ancak gerçekte, bu fark sadece elipslerin en yakın noktaları arası farklı bağlantılıdır. Geometrik olarak daha doğru bir kıyaslama içinse herhangi iki gezegenin yörüngelerini gene eş merkezli, dairesel ve eş düzlemli olarak seçmemiz gerekir. Bu kabulümüz beraberinde dairesel hareketi, ve her iki gezegen için de yolları boyunca hızlarının sabit olduğu kabulünü de beraberinde getirir. Bu yargılar, yeteri uzunluktaki bir zaman diliminde, gezegenlerimizin kendi yörüngesinin herhangi bir yerinde bulunma olasılıklarının birbirlerine eşit olması demektir, ki bunu da mesafeyi genellerken kullanabiliriz.

Tüm Reklamları Kapat
Radyal Simetri ve Eliptik İntegral

Yukarıdaki prosedürü uygulamak için ilk adımımız eliptik integrallerden yararlanmak olacak. Eliptik integraller, kullanmak istediğimiz fonksiyonları elementer olarak yazamadığımızda bize yardıma koşan ve

şeklinde formüle edilen fonksiyonlardır. Buradaki R, t ve tekrarlı kökleri olmayan 3 veya 4 dereceli bir polinom olan P(t)'nin rasyonel bir fonksiyonudur. Bu tanımı sezgisel olarak benimsemek biraz zahmetli olabilir. Dolayısıyla şimdilik eliptik integralleri sade bir şekilde ters trigonometrik fonksiyonların genellemeleri olarak düşünmek işimizi kolaylaştıracaktır. Dolayısıyla, bir dairenin yay uzunluğunu parametrenin bir fonksiyonu cinsinden verebiliriz, ancak amacımız bu yay uzunluğunun kendisini hesaplamaksa eliptik integrallerden yararlanırız.

Kendi problemimizi çözmek içinse eliptik integrallerin 'ikinci tipi' olarak bilinen (İng. elliptic integral of second kind) formundan yararlanacağız. Bunun için genel formülümüz şu şekildedir:

Tüm Reklamları Kapat

Bu arada problemimizin diyagramı ise şu şekilde düşünürsek

nokta şeklinde gösterilmiş cisimler arasındaki mesafe için aşağıdaki gibi bir denklik yazabiliriz:

Bir fonksiyonun belirli bir bölgedeki ortalama değeri ise:

eşitliğiyle bulunur. Öyleyse f(x) fonksiyonumuzu d(θ) fonksiyonumuzla değiştirip sınırları 0 ile 2π olarak belirleyip elde ettiğimiz integrali çözmek için trigonometrik eşitliklerden yararlanırsak:

eşitliğini elde ederiz. İntegralimiz bu haldeyken genel formüle oldukça benzemektedir. Bu durumda sonuç:

Tüm Reklamları Kapat

olarak karşımıza çıkar. Bu eşitliği kullandığımızda Venüs'ün Dünya'ya ortalama uzaklığı 1.14 AU iken, Merkür için bu değer 1.04 AU olarak bulunur. Bu durumda Dünyamıza ortalama olarak en yakın gezegen, yaklaşık 15 milyon kilometre farkla, Venüs değil, Merkür'dür!!

Mavi Yuvamıza ortalama olarak en yakın olan Merkür
Mavi Yuvamıza ortalama olarak en yakın olan Merkür

Yukarıdaki formülü Güneş sistemimizdeki tüm gezegenler için ikili kombinasyonlar halinde uyguladığımızdaysa aşağıdaki gibi bir tablo elde ederiz:

AU cinsinden gezegenler arası ortalama mesafenin karşılaştırılması. PCM olarak görülen 'point-circle method', bizim bu yazımızda kullandığımız metodun adıdır. İlk başta yanlışlanan yönteme kıyasla sonuçlar simülasyona oldukça yakın.
AU cinsinden gezegenler arası ortalama mesafenin karşılaştırılması. PCM olarak görülen 'point-circle method', bizim bu yazımızda kullandığımız metodun adıdır. İlk başta yanlışlanan yönteme kıyasla sonuçlar simülasyona oldukça yakın.

Kurduğumuz denklemi yeniden hatırlarsak, tanım gereği eş merkezli, dairesel ve eş düzlemli yörüngelerde hareket eden iki cisim arası ortalama uzaklık için, içteki yörüngenin yarıçapı küçüldükçe ortalama uzaklığı gösteren d mesafesinin değeri de azalacaktır. Bu varsayımdan yola çıkıp tabloya yeniden baktığımızdaysa Merkür'ün sadece Dünya'nın değil, diğer gezegenlerin de ( ve elbette Plüton'un da) ortalama olarak en yakın komşusu olduğunu fark ederiz.

Kaynaklar ve İleri Okuma
Rastgele Yazıya Git
0
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:40:49 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/17802

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et