Terör Örgütü Propagandası Suçunun Hukuki Statüsü: DMK ve CMK Katalog Suçları Karşısında Kapsamlı Bir İnceleme

Giriş

Hukuk devletinin en temel ilkelerinden biri, hiç şüphesiz, bireylerin hak ve özgürlüklerine

yönelik her türlü müdahalenin ancak kanunla ve öngörülebilir bir şekilde yapılmasını öngören

kanunilik ilkesidir (nullum crimen, nulla poena sine lege). Bu ilke, sadece ceza hukukunun

değil, idare hukukunun da temel taşlarından biridir. Özellikle bireylerin kamu hizmetine

girme hakkı gibi anayasal güvence altındaki haklarının kısıtlanması söz konusu olduğunda,

idarenin keyfi ve kanuni dayanaktan yoksun yorumlardan kaçınması elzemdir.

Bu makalenin amacı, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun (TMK) 7. maddesinin 2.

fıkrasında düzenlenen "Terör Örgütü Propagandası Yapmak" suçunun hukuki niteliğini,

iki farklı kanun sistematiğindeki katalog suçlar listeleriyle karşılaştırmalı olarak analiz

etmektir. İncelenecek kanunlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) ve 5271 sayılı

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) olup, makale, bu suçun her iki kanundaki katalog

suçlardan biri olmadığını, bu suçların ancak ve ancak kanunla belirlenmiş listelerle sınırlı

olduğunu ve bu suçun söz konusu kataloglara dahil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

derinlemesine bir dille ortaya koymayı hedeflemektedir.

Bölüm 1: DMK 48/A-5 ve "Numerus Clausus" Prensibi

657 sayılı DMK'nın 48. maddesi, devlet memurluğuna atanacaklarda aranan genel şartları

düzenlemektedir. Bu maddenin A bendinin 5. fıkrası, memuriyete girişte "affa uğramış olsalar

bile" mutlak ve kalıcı bir engel teşkil eden suçları sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır.

Hukuk tekniğinde "numerus clausus", bir listenin kapalı ve genişletilemez olduğunu ifade

eder.

Bu maddede sayılan suçlar şunlardır:

 Devletin güvenliğine karşı suçlar,

 Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,

Agora Bilim Pazarı

Epinox Pour Over Kahve Demleme Sürahisi 400 ML Cam

Epinox Pour Over Kahve Demleme Sürahisi Kullanım Talimatı ; 1- Kahvenizden daha derinlikli bir lezzet almak için, kahvenizi orta büyüklükte öğütün. 2- Kağıt filtrenizi demleme kabınızın üstüne yerleştirin ve sıcak su ile filtrenin tamamını ıslatın

Devamını Göster

₺700,00

Satın Al Tüm Ürünler

 Milli savunmaya karşı suçlar,

 Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,

 Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma,

hileli iflas,

 İhaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,

 Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçları.

Bu listeyi incelediğimizde, kanun koyucunun memuriyetin gerektirdiği dürüstlük, sadakat ve

güven ilkelerini en ağır şekilde ihlal eden, doğrudan devletin varlığına, anayasal düzene veya

kamu hizmetine yönelik suçları seçtiği açıkça görülmektedir. Ancak, bu listede "Terör

Örgütü Propagandası Yapmak" suçuna dair hiçbir ifade veya atıf bulunmamaktadır.

Kanunilik ilkesinin emri gereği, DMK'nın açıkça saymadığı bir suçu, yoruma veya kıyasa

dayanarak bu listeye dahil etmek mümkün değildir. Aksi bir yaklaşım, idarenin veya yargının

kendisini kanun koyucu yerine koyması ve yasama yetkisini gasp etmesi anlamına gelir ki, bu

durum kuvvetler ayrılığı ilkesine temelden aykırıdır. Bu bağlamda, propaganda suçunun

DMK 48/A-5 kapsamına sokulması, hukuken kabul edilemez bir hatadır.

Bölüm 2: CMK 100 ve Tutuklama Katalog Suçları

Ceza muhakemesi hukukunda tutuklama, şüpheli veya sanığın savunma hakkını kısıtlayan ve

hürriyetini geçici olarak ortadan kaldıran en ağır koruma tedbiridir. Bu nedenle, tutuklama

kararı verilebilmesi için yasal şartların çok sıkı bir şekilde aranması gerekir. CMK m. 100,

tutuklama nedeninin var sayıldığı, yani tutuklama kararı için kuvvetli şüpheyi tek başına

yeterli kılan katalog suçları belirlemiştir. Bu liste de, kanun koyucunun suçun ciddiyeti ve

tehlikesi göz önüne alarak oluşturduğu sınırlı bir listedir ve genişletilemez.

CMK 100/3’te sayılan suçlar arasında, Terörle Mücadele Kanunu kapsamında işlenen bazı

suçlar yer almaktadır. Ancak, bu suçlar arasında “Terör Örgütü Propagandası Yapmak” suçu

açıkça zikredilmemiştir. CMK'nın tutuklamayı kolaylaştırdığı başlıca suçlar, genellikle

somut, maddi ve cebir-şiddet içeren fiillerden oluşmaktadır (örn: kasten öldürme, cinsel

saldırı, silahlı örgüt kurma veya yönetme).

Bu noktada, propaganda suçunun hukuki niteliği yeniden önem kazanmaktadır. Propaganda

suçu, bizzat örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen, cebir ve şiddet unsuru taşıyan TCK 314

(Silahlı Örgüt) gibi suçlardan ayrı bir suç tipidir. Bu ayrım, Yargıtay'ın yerleşik

içtihatlarıyla da desteklenmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, propaganda suçunu, "örgüt

faaliyeti çerçevesinde işlenen bir suç" olarak dahi kabul etmemiştir. Bu durum, propaganda

suçunun ne DMK'daki kalıcı katalog suçlarla ne de CMK'daki tutuklama katalog suçlarla aynı

kefeye konulamayacağının en güçlü kanıtıdır.

Bölüm 3: Propaganda Suçunun Hukuki Otonomisi ve Yargıtay İçtihatları

TMK m. 7/2’deki propaganda suçu, kendine özgü unsurları olan, düşünce açıklama (cebir ve

şiddet yöntemlerini övmek, meşru göstermek) fiiline dayalı sui generis bir suç tipidir. Bu

suçun katalog dışı olmasının en önemli göstergesi, Yargıtay'ın bu suça yaklaşımıdır.

Bilindiği gibi Yargıtay, CMK 58/5 kapsamında “örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen

suçlardan” farklı olarak, propaganda suçunu, kişinin örgüt hiyerarşisine dahil olduğunu veya

örgüt adına hareket ettiğini tek başına göstermeyen bir fiil olarak değerlendirmektedir. Bu

içtihat, propaganda suçunun, "örgüt üyeliği" gibi çok daha ağır bir suçtan bile titizlikle

ayrılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Hukuk sistemimizin en üst mahkemesinin dahi bu

denli hassas bir ayrım yaptığı bir konuda, alt derece mahkemeleri veya idari makamların, bu

suçu yorum yoluyla en ağır suç kategorilerine dahil etmeye çalışması, hukuki bir çelişki ve

yetki aşımıdır.

Bölüm 4: Yanlış Yorumlamaların Hukuk Devleti Üzerindeki Etkileri

Terör örgütü propagandası suçunu DMK 48/A-5 veya CMK 100 kataloglarına dahil etmeye

yönelik her türlü yorum, hukuk devleti ve temel hak ve özgürlükler açısından ciddi sonuçlar

doğurur:

1. Kıyas Yasağının İhlali: Katalogda olmayan bir suçu, "benzer olduğu" gerekçesiyle

listeye eklemek, ceza ve idare hukukundaki mutlak kıyas yasağını çiğnemektir.

2. Hukuk Güvenliğinin Zedelenmesi: Bireyler, hangi eylemin hangi hukuki sonucu

doğuracağını kanun metnine bakarak öngörebilmelidir. Kanunda yazmayan bir

müeyyideyle karşılaşmak, kamuya olan güveni sarsar ve belirsizlik yaratır.

3. Ölçülülük İlkesinin İhlali: Propaganda suçundan doğan cezanın, DMK 48/A-5'teki

gibi kalıcı bir engel olarak değerlendirilmesi, Anayasa'nın 13. maddesindeki temel hak

ve özgürlüklerin özüne dokunulamazlığını düzenleyen ölçülülük ilkesine aykırılık

teşkil eder. Bu durum, hukuki koruma dengesini bozar ve orantısız bir yaptırıma yol

açar.

Bölüm 5: Olması Gereken Hukuk Değil, Olan Hukuk: Doğru Hukuki

Prosedür

Terör örgütü propagandası suçundan kaynaklanan bir mahkûmiyetin memuriyete etkisi, hatalı

bir şekilde DMK m. 48/A-5 üzerinden değil, aynı kanunun genel şartlarını belirleyen diğer

fıkralar, özellikle de "kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle

hapis cezasına mahkûm olmamak" şartı üzerinden değerlendirilmelidir.

Bu durumda izlenmesi gereken yasal prosedür şöyledir:

1. Cezanın Süresi: Eğer kişi propaganda suçundan dolayı bir yıl veya daha fazla süreli

hapis cezasına mahkûm olmuşsa, bu durum memuriyete geçici bir engel oluşturur.

Ceza bir yıldan az ise veya adli para cezasına çevrilmişse, bu fıkra kapsamında bir

engel oluşmaz.

2. Engelin Kaldırılması: Bir yıl veya daha fazla ceza nedeniyle oluşan engel, DMK

48/A-5'teki suçlardan farklı olarak kalıcı değildir. Bu engel, cezanın infazı

tamamlandıktan sonra, Adli Sicil Kanunu'nda belirtilen yasal sürenin (genellikle 3 yıl)

geçmesi ve ardından hükmü veren mahkemeden "memnu hakların iadesi"

(yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alınmasıyla tamamen ortadan

kaldırılabilir.

Sonuç ve Genel Değerlendirme

Netice olarak, Terör Örgütü Propagandası suçu (TMK m. 7/2), hem 657 sayılı DMK'nın

48/A-5 maddesinde yer alan memuriyete kalıcı engel teşkil eden suçlardan biri değildir hem

de 5271 sayılı CMK'nın 100. maddesinde sayılan tutuklama katalog suçlarından biri olarak

kabul edilemez.

Her iki kanun maddesindeki katalog listeleri, kanun koyucunun iradesiyle, belirli ve sınırlı suç

tiplerini içerecek şekilde düzenlenmiştir. Bu suçların yoruma veya kıyasa dayanarak

genişletilmesi, kanunilik ilkesini ihlal eder. Propaganda suçu, niteliği itibarıyla bu

kataloglarda yer alan suç tiplerinden farklıdır ve bu suça ilişkin hukuki değerlendirme,

kanunun açık hükümlerine ve Yargıtay'ın istikrar kazanmış içtihatlarına uygun bir şekilde

yapılmalıdır. Hukuk uygulayıcıları, bu ayrımı gözeterek, adil bir yargılama ve idari süreç tesis

etme sorumluluğu altındadır.