Platon’un Symposion’unda Sokrates'e Göre Sevgi Neden Güzel Değildir?

Platon’un ölümsüz eseri Symposion (Şölen), günümüzde akademik bir terim olan "sempozyum" kelimesinin kökenidir. Klasik Yunanca’da "birlikte içilen içkili davet" anlamına gelen bu kavram, eserde Sokrates ve dostlarının "sevgi" üzerine derin felsefi düşüncelerini paylaştıkları entelektüel bir şölendir.

Sokrates, diğer konuşmacıların aksine, sevginin hakikatini Mantinealı Diotima adlı bir kadından öğrendiğini belirterek kadını felsefi bir merkeze koyar. Sokrates’e göre sevgi, bir yükseliş basamağıdır. Kişi önce tek bir bedeni sever; ardından tüm bedenlerdeki güzelliğin kardeş olduğunu fark eder. Bu farkındalık onu iç güzelliğe, oradan yasaların ve bilginin güzelliğine, en nihayetinde ise değişmez ve mutlak olan "İdeal Güzellik"e ulaştırır.

Sokrates sevgiyi yine diğer dostlarının aksine Tanrı olarak ele almaz. Sevgi güzel olanı arzular, sevginin güzel olanı arzulaması için güzelden yoksun olması gerekir. Oysaki Tanrılar güzeldir, güzelden yoksun değildir bu yüzden sevgi bir tanrı olamaz. Sokrates'e göre sevginin güzellikten yoksun olması onun çirkin olduğu anlamına gelmemektedir. Sevgi ona göre ne güzeldir ne de çirkin. Daimon gibi insanlar ile tanrılar arasında köprü kuran bir ara varlıktır.

Peki sevgi güzel değilse neden güzel bulunur?

Sokrates'e göre sevginin güzel olarak adlandırılmasının nedeni seven ile sevilen kavramlarının birbirine karıştırılmasıdır .

Seven; sevgidir, güzelden yoksun olandır ve güzele, iyiye doğru hareket eder. Sevilen ise asıl güzel olandır. Sevgi ise güzelliğe, iyiliğe hareket eden, onlara duyulan arzudur.

Sağlıklı bir insanı düşündüğümüzde o sağlığa şu an için sahiptir ondan yoksun değildir ama gelecek için bu belirsizdir onu arzulamasının nedeni gelecekte de sürekli kendisiyle olmasını istemesidir.

Sevgi sürekliliği sağlama adına güzelin içinde doğurmadır. Burada iki türlü doğurma (üretim) gerçekleşir. Bir; insanların sürekliliğe, ölümsüzlüğe ulaşabilmesi için soylarını devam ettirerek biyolojik üreme yapması, diğeri; de ruhsal doğum dediğimiz kişinin bilim,sanat, yoluyla ölümsüzlük için üretmesidir. Kişi üretince mutlu olur ve bu mutluluğun sürekli kendisiyle olmasını ister.

Sokrates'e göre sevgi, ölümsüzlüğe ulaşma çabasıdır; bu yüzden insan güzel olanın içinde hem bedenen hem de ruhen doğurmak (üretmek^[1]) ister.