Nasıl Orta Çağ Şövalyesi Olunur?

Orta çağ toplumunda bir şövalye yüksek bir statü ve genellikle servet sahibiydi; savaş alanında çekinilen, savaş dışında ise tanınan kişilerdi fakat bu konuma gelebilmek için uzun ve yoğun bir talimden geçmeleri gerekiyordu. Küçük yaşlardan itibaren silah kullanımı ve binicilik gibi konularda eğitilen bir aday, hizmet ettiği yerel yönetici tarafından şövalye ilan edilebildikleri gibi muharebe sırasında gösterdikleri üstün cesaret de bu unvanı alabilmelerinin bir diğer yoluydu. Hatta geç dönem Avrupa'sında lordlar, paraya ya da orduya asker ihtiyacı olduğunda bu unvanı satabilirlerdi de. Bir şövalye kapsamlı bir kabul töreninden geçer; bu törenin ardından kendi rütbesine göre şövalyelik geleneklerini sürdürmesi ve savaşta düşman ordusunun şövalyeleriyle cesurca çarpışması beklenirdi.

Wikimedia Commons

Aşamalar

Sabit bir sistem yoktu; yaş aralıkları değişkendi ve bazı gençler bir sonraki aşamaya hak kazanamasalar da orta çağda bir şövalye olmak için geçtikleri genel aşamaları vardı. Bir çocuk, 7-13 yaş aralığında; yerel bir şövalyeye, barona veya saraya hizmet ederek atlara, avlanmaya ve taklit silahlara aşinalık kazanırdı. Bir diğer aşama, 14 yaşından başlayarak çocuğun tam yetkili bir şövalyeye yardımcılık yapması, savaş silahlarını ve zırhlarını kullanmayı öğrenmesi ve şövalyelik geleneğini benimsemesi ve kurallarını uygulaması 21 yaşına kadar sürerdi. Bundan sonra ise şövalye adayı başka bir şövalye tarafından tören gerçekleştirerek şövalye ilan edilirdi. Ardından resmi bir şövalye olarak görev yapar, hükümdarı ve kilise adına savaşlarda boy gösterir ve turnuvalarda yer alırdı.

İlk Aşama: Hizmet

Şövalyelerin büyük bir çoğunluğu muhtemelen yine başka bir şövalyenin oğluydu, halk ancak orta çağın ilerleyen dönemlerinde sınıfların artmasıyla bir kasaba sakininin ya da özgür bir vatandaşın oğlunun yanı sıra burjuvanın ve devlet memurlarının gerekli eğitimi almasıyla şövalyelik mesleğine erişebilecekti. Sıradan bir asker de muharebe esnasında gösterdiği kahramanlıkla şövalye ilan edilebilirdi. Muharebelerin ölçeği genişledikçe ve lordlar yerlerine hizmet etmeleri için şövalyelerini göndermeyi daha sık tercih etmesiyle şövalyelerin sosyal geçmişleri daha az önemli hale geldi. Ancak, MS 13. yüzyıla gelindiğinde, asil kan fikri ve şövalyeliğe erişime kısıtlı bir sınıfın sembolü olarak sürdürülmesi fikri Avrupa genelinde yerleşmişti. Özellikle Fransa ve Almanya'da duruma göre istisnalar görülse de genel olarak anlayış bir şövalyenin oğlunun şövalye olabileceğiydi.

Bir şövalye at üstünde kontrolünü yalnızca dizleri ve ayaklarıyla sağlamakta pratik yapmalı ve ustalaşmalıydı; çünkü mızrak ve kalkan taşıyorlardı. Uzun ve ağır bir kılıcı uzun süren savaşlarda kullanabilecek ve ağır metal bir zırh giyerken hızla hareket edebilecek güçte ve formda olmalıydı. Birincil silahının yanında hançer, savaş baltası, topuz, gürz, yay ve arbalet gibi ikincil silahları kullanabilme becerisine de sahip olmalıydı. Ebeveynleri tarafından şövalye olması için seçilen 7-10 yaş aralığındaki çocuk genç yaşta t emel binicilik ve silah kullanımı konusunda eğitime başlamak zorundaydı. Genç aday, bu tür bir eğitim için bir saraya gönderilebildiği gibi daha mütevazı bir aileye sahip aday, yerel olarak eğitim alması için bir kaleye kaydedilirdi. Orada diğer çocuklarla birlikte hizmet eder, ahır işlerinde çalışır, basit işlerle görevlendirilir ve yoğun ve uzun sürecek olan eğitimlerine başlardı.

İkinci Aşama: Silahşor Olmak

Şövalye olmanın bir sonraki adımı, genellikle 14 yaşından itibaren silahşor(şövalye yardımcısı) olmaktı. Kelime, "kalkan taşıyıcısı" anlıma gelen Fransızca "ecuyer" kelimesinden türetilmiştir. Silah kullanımı ve binicilik eğitiminin yanı sıra bir şövalye yardımcısından şövalyesine hizmet etmesi, silahlarını temizlemesi, zırhını parlatması, atlarla ilgilenmesi, savaşa hazırlanmasına yardım etmesi, gerektiğinde kalkanını taşıması ve benzer görevleri yerine getirmesi bekleniyordu.

Bu görevlerin yanında, müzik ve dans bilgisi ile Latince ve Fransızca okuma/yazma gibi önemli yan becerileri de edinmeleri gerekiyordu. Şiir okumasını ve sanatını öğrenirler; özellikle ava çıktıkları ve satranç gibi oyunlar oynadıkları soylu kadınların huzurunda iyi tavır ve davranışlar sergilemeyi öğrenirlerdi. Yerel rahipler tarafından literatür dersleri de alıyorlardı. Şövalye yardımcısının eğitim müfredatında avcılık ve yemek servisi de bulunuyordu. Şövalye yardımcıları kendi eğitimlerinin yanı sıra kendilerinden bir aşama önceki hizmetçilerle de ilgileniyorlardı ki bu büyük zevk aldıkları bir görevdi.

Şövalye adayının mızrak ve kılıç eğitiminde bazen kasları güçlendirmek ve gerçek savaşa uyum sağlaması için eğitimde kullanılan silahlar kasıtlı olarak daha ağır yapılırdı. Eğitimde asa, yay ve tatar yayı kullanılsa da bu silahlar savaşta genellikle kullanılmazdı. Eğitime özgü tasarlanmış quintain, bir ucunda kalkan diğer ucunda ağırlık bulunan dönen bir koldan oluşurdu ve binici kalkanın üzerine vurmalı ve geriye doğru sallanan ağırlıktan kaçmak için atını sürmeye devam etmeliydi. Eğitimde kullanılan bir başka alet ise, mızrağın ucuyla çıkarılması gereken asılı bir halkaydı. Binici, tam süratte atı sürerken kılıcıyla bir tahta direği hedeflerdi, bu da yaygın bir eğitim yöntemiydi.

Gerçek bir muharebe esnasında şövalye yardımcısı, şövalyesini takip ederdi. Yolculuk sırasında şövalye yardımcıları genellikle yedek atlar ve yüklerle birlikte öncülük yaparlardı. Muharebe sırasında ise şövalyeye mızrağını ve kalkanını giydirdikten sonra yedek bir atla şövalyesinin peşinden giderdi. Şövalye ağır bir biçimde yaralanacak olursa onu savaş alanından tahliye etmekle görevliydi.

Bir şövalye adayı, eğitimini tamamladığında hizmetinde olduğu şövalyesi veya başka bir şövalye tarafından şövalye ilan edilebilirdi. Eğitimde başarısız olan şövalye adaylarının geleceklerine dair bir bilgi bulunmamakla beraber, bazı soylu çocukları için kilise ya da hukuk, alternatif bir kariyer yollarıydı. Bazı şövalye adayları ise yetişkinlik dönemlerine kadar bir şövalyenin hizmetinde olmaya devam edebilirlerdi. At, zırh ve teçhizat maliyetlerinin yüksek olduğundan maddi imkansızlık yaşayan adaylar için de şövalye olmak ulaşılmaz bir hedef olabilirdi. Uygun niteliklere ve maddi olanaklara sahip adaylar, kardeşliğe kabul edilmek üzere hazırlanmış bir kabul töreninden geçerlerdi.

Wikimedia Commons

Şövalyelik Töreni

Tören hazırlıkları bir gün önce şövalye adayının banyo yaparak ve tıraş olup sakalını kesmesiyle başlardı. Gece boyunca kılıcını sunağın üzerine koyar ve şapelde uyanık kalırdı; hedefine ulaşmış olduğunu düşünür ve karşılaşacağı tehlikeler üzerine kafa yorardı.

Tören günü aday, iki şövalye tarafından saflığı simgeleyen beyaz bir tunik ve aynı renk kemer; vakti geldiğinde döneceği toprağı temsil eden siyah veya kahverengi çoraplar ve artık şövalye olarak hizmetine gireceği hamisi için dökmeye hazır olduğu kanı simgeleyen kırmızı bir pelerin giydirilirdi. Zaman ve yere göre değişiklik gösteren tören, açık havada, bir şapelde ve şanslı olanlar için sarayda gerçekleşebilirdi; sarayda gerçekleşen şövalye törenleri daha büyük çaptaki törenlerin bir parçası olarak kutlanırdı. Törenin adına yapıldığı şövalye adayı, yaldızlı mahmuzlarla donatılır ve bir rahip tarafından, her zaman yoksulları ve zayıfları koruyacağı şartıyla rahibin kutsadığı kılıcı kendisine geri verilirdi. Kılıcın iki kesici kenarı vardı; biri adaleti diğeri ise sadakati temsil ediyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Aday, tanıkların huzurunda kendisine bu onuru bahşeden şövalye ya da kralın önünde diz çökerdi. Diz çöktüğü kişi aslında kendi itibarını da ortaya koyuyordu; zira yeni şövalyenin kazanacağı her türlü şan ya da utanç hamisini de etkilerdi. Şövalye ilan eden kişi, adaya bir mahmuz takabilir, ona bir kılıç ve kemer giydirebildiği gibi yanağına bir öpücük de kondurabilirdi. Şövalye adayı, aslında el veya kılıçla omuzlarına ya da boynuna hafifçe dokunulmasıyla, hatta sert bir darbeyle şövalye ilan edilirdi. Bu darbenin karşılık vermediği son darbe olması ve darbeyi vuran kişiyi küçük düşürmeme konusundaki yükümlülüklerini ve ahlaki misyonunu hatırlatması amaçlanıyordu. Çok süslü olmayacak şekilde birkaç basit söz söylenmesi yeterliydi. Yeni şövalye yerel bir yöneticiye ve yöneticinin topraklarına bağlılık yemini edebilirdi. Artık bir şövalye olur ve babası ya da onu şövalye ilan eden kişi tarafından satın alınmış atı verilir, ardından da üzerinde aile arması bulunabilecek kalkanı ve sancağı verilir. Zengin bir aileden gelen bir şövalye adayı için, kabul töreni büyük bir ziyafetle kutlanabilirdi.

Wikimedia Commons

Savaşta Şövalyeler

Tüm eğitimi, hazırlıkları ve törenin ardından şövalye artık nihai amacını yerine getirmeye hazırdı; amacı ise savaş alanında zafer ve şan kazanmaktı. Yerel bir lordun maaşlı hizmetinde, kralın görevlendirmesiyle veya kimseye bağlı olmadan paralı asker olarak savaşa katılabilirlerdi. Aynı zamanda Haçlı Seferleri ve Tapınak Şövalyeleri gibi özel nedenlerle de işlerini yapabilirlerdi.

Genellikle hizmetleri karşılıklarında ücret alan şövalyeler, krala hizmet ettikleri durumlarda ücret almayabilirlerdi. Kazanacakları şey ise savaşın ardından toprak parçaları ve unvanlardı; kralları uğruna savaşmanın getirdiği onur da şövalyenin ganimetleri arasında sayılabilirdi.

Orta çağ savaşlarında surlarla çevrili şehirlerin ve kaleleri kuşatmak, açık alan muharebelerinden daha yaygındı fakat şövalyeler bu tür saldırılarda baskın birlikleri oluşturabilir ve savaşa katılabilirlerdi. Muharebe esnasında şövalyeler orduları için öncü birlikler haline gelir ve sıkı bir düzen içinde at sürerlerdi; mızrakları birincil silahlarıydı ve kırılana kadar kullanırlardı, daha sonrasında kılıçlarını kuşanırlardı. Bir şövalyenin atı yaralandığında savaşçı atından iner ve yaya olarak muharebeye devam ederdi. Gerçek bir savaşta yer almadıkları zamanlarda şövalyeler, turnuvalara katılarak becerilerini keskin ve taze tutarlardı.