Kıvrılan Sicim, Genişleyen Evren: Bir Düşünce Deneyi

Günümüz kozmolojisinde kütle çekim yasaları, karadelikler, büyük patlama ve evrenin genişleme dinamikleri gibi konular hâlâ çok sayıda soru barındırmaktadır. Bu yazıda anlatacaklarım, bu konulara yönelik profesyonel bir fiziksel çözüm iddiası değildir; yalnızca evren üzerine yaptığım uzun bir düşünce sürecinin ve yapay zekâ ile gerçekleştirdiğim bir sohbetin sonucunda aklımda oluşan mantıksal bir modelden ibarettir. Fizik ve matematik bilgim ileri düzeyde değildir; bu nedenle aşağıdaki fikirleri bir “düşünce deneyi” olarak değerlendirmeniz daha doğru olacaktır.

1. Evreni Bir Sicim Olarak Düşünmek

Sicim teorisi, evrendeki tüm parçacıkların, çok küçük boyuttaki titreşen sicimlerin farklı titreşim modlarından oluştuğunu söyler. Peki, bu fikri daha makro ölçekte düşünürsek?

Evreni, dümdüz bir çizgi — yani tek boyutlu bir sicim — olarak hayal ettiğimizi düşünelim. Bu sicimin uzunluğu örneğin 100 metre olsun. Ancak başlangıçta bu sicim o kadar kıvrılmış ve bükülmüş bir haldeydi ki, toplam uzunluğu 1 cm’ye kadar düşmüştü. Sicimin doğal hali düz olduğundan, bu sıkışmış yapı ani bir gevşeme ile hızla açıldı ve uzunluğu bir anda büyüdü.

Bu, büyük patlamayı açıklamak için sezgisel bir model sunabilir:

Başlangıçtaki aşırı kıvrılmış sicimin bir anda gevşeyerek düzleşmeye başlaması.

Evren bugün hâlâ genişlemeye devam ediyor olabilir, çünkü sicim hâlâ doğal, düz haline dönmeye çalışıyor. Sicim üzerindeki her kıvrım, bir madde veya enerji yoğunluğu olarak düşünülebilir. Evren düzleştikçe bu kıvrımlar da ortadan kalkacak ve sonunda hiçbir madde, hiçbir kara delik, hiçbir yapı kalmayacaktır.

2. Kütle-Çekim Sicimin Gerilimi Olabilir mi?

Galaksilerin dış halkalarının merkezle yaklaşık aynı hızda dönmesini açıklamak için genelde karanlık madde kavramına başvurulur. Benim modeli şöyle özetleyebilirim:

Kütle-çekim, maddenin sicimi kıvırma eğilimi ile sicimin doğal haline (düz şekline) dönme isteği arasındaki gerilimden doğuyor olabilir.

En basit örnek kara deliklerdir:

Kara delikler, sicimin aşırı derece kıvrıldığı bölgeler olarak düşünülebilir;

Bu kıvrım tıpkı çözülmesi zor bir düğüm gibidir;

Kara delik madde yuttukça bu düğüm daha da sıkılaşır;

Ancak hiçbir madde kalmadığında, evrenin “düzleşme isteği” bu düğümü de çözmeye çalışır — Hawking ışıması buna işaret ediyor olabilir.

Bu modele göre galaksilerin merkezleri çok yoğun “kıvrım” içerirken, dış bölgeler daha az kıvrıktır. Sicimin daha düz olan dış bölgeleri, evrenin gerilimiyle “daha serbest hareket eder” ve bu da dış halkaların beklenenden hızlı dönmesini açıklayabilir. Yani bu modele göre karanlık madde gerekmeyebilir.

3. Karanlık Enerji: Sicimin Doğal Haline Dönme Eğilimi

Modelin en kritik kısmı karanlık enerjidir.

Bu modele göre evren iki şeyden oluşur:

Enerji (madde + radyasyon + parçacıklar)

Karanlık enerji (sicimin düz haline dönme eğilimi)

Yani karanlık enerji, evrenin “düşük kıvrım – yüksek düzleşme” yönünde sürekli baskı uygulayan temel dinamiği olabilir.

Evren genişledikçe sicim düzleşir;

sicim düzleştikçe evren genişler.

Agora Bilim Pazarı

Sherlock Holmes - Bisikletli Takip

DÜNYANIN EN ÜNLÜ DEDEKTİFİ SHERLOCK HOLMES İLE EV ARKADAŞI DR. WATSON’IN MACERALARI DEVAM EDİYOR!

“Yine aynı sey oldu. Bu sabah o tuhaf sakallı adam her zamanki gibi beni bisikletiyle takip etti. Aniden dönüp üstüne sürmeyi denedim ama o da hızlı davrandı.”

Violet, yeni bir iş, arkadaş ve ev sahibi olduğunda hayat neredeyse mükemmel olmuştu… Ta ki ıssız bisikletli belirene dek. Her hafta genç kadını aynı yol şeridinde takip ediyordu. Ama neden? Sherlock Holmes ve Watson’un görünürde basit olan bu meseleyi daha kötü bir hâl almadan çözmesi gerekiyordu…

Devamını Göster

₺120.00

Satın Al Tüm Ürünler

Bu karşılıklı süreç, hem karanlık enerjiyi hem de evrenin hızlanan genişlemesini sezgisel şekilde açıklayabilir.

Son Söz

Bu yazdıklarımın ne kadar gerçekliği vardır veya yoktur bilmiyorum. Matematiksel ya da fiziksel olarak bunları formülleştirebilecek bilgiye sahip değilim. Sadece evreni anlamaya duyduğum meraktan ortaya çıkan bir düşünce modelidir. Bana mantıksal olarak tutarlı geldiği için, belki profesyonel fizikçilerin bir fikir üretmesine ilham olur diye Edward Witten’e e-posta yoluyla ilettim. Aynı nedenle burada da paylaşmak istedim.