İş Formülünden Farklı Formüllerin Türetilmesi Üzerine

Kinetik enerjinin türetülmesi, Geri çağırıcı kuvvetin türetilmesi vb.

2dk
İş Formülünden  Farklı Formüllerin Türetilmesi Üzerine
  • Blog Yazısı

Giriş

Bu yazıda ele alınacak olan konular W (iş) formülünden diğer birçok formülün türetilmesi olacaktır. Ele alacağım türetimler: Kinetik enerjinin türetilmesi, Potansiyel enerjinin türetilmesi, Geri çağırıcı enerjinin türetilmesi gibi konular olacaktır. Bu yazıyı yazmamdaki amaç lisede teorik fiziğe ilgi duyan veyahutta fizik/mühendislik bölümü öğrencilerinin, iş ve kinetik enerji konularını daha açık ve sade bir şekilde anlayabilmesini amaçlamaktadır. Ele alacağımız konular Fizik 1 in zorlaşmaya başladığı nokta olarak kabul edilir (yeniyetme fizikçiler arasında böyle söylenir). Ohalde oyalanmanın bir manası yok. İyi okumalar.

Gelişme (Teorik Çalışma)

İş de iş diyoruz peki bu iş nedir?

İş dediğimiz kavram bizlerin belli bir yol boyunca uyguladığımız kuvvettir. Bunun fiziki olarak gösterimi:

Tüm Reklamları Kapat

W=F.∆xW=F.∆x

Ancak bu formül yalnızca kuvvetin sabit olduğu müddetçe doğru kabul edilir.

Eğerki işlemlerimizde kuvvet birer fonksiyon olarak lineer değil ise yani sabit değil ise işlemlerimizde integral işlemleri kullanmamız gerekir. Bu müddetçe işlemlerimiz şu hali almaktadır.

∑W=∫xyF(x)dx∑W=\displaystyle\int_x^yF(x) dx

Tüm Reklamları Kapat

Halini alır. Bu durumda fonksiyonumuzun x ile y noktaları arasındaki fonksiyonunun altında kalan alanı hesaplamış oluruz. Eğer kuvvetfonksiyonumuz şöyle bir fonksiyon olsaydı:

x^3 fonksiyonu
x^3 fonksiyonu
Matematiksel

Böyle bir fonksiyon olsaydı. Calculus dersi almış veyahutta almakta olanların bildiği üzere bu bir x küp fonksiyondur. Eğer bu fonksiyon üzerinde 0 ila 3 noktası arasında yapılan işi bulmak isteseydik denklemimiz şöyle bir hal alırdı

∑W=∫03∑W=\displaystyle\int_0^3F(x)dx

Olurdu. Bu integrali çözdüğümüzde ise yapılan iş.

x3/3x^3/3

olurdu ardından 3 ile 0 ı yerine koyarsak elde ettiğimiz sonuç:

27/3=9=W27/3=9=W

sonucunu elde ederdik.

Umuyorum ki iş ve değişken kuvvetin yaptığı işi anladık. Peki kinetik enerjiyi, Potansiyel enerjiyi ve bir yayın yaptığı işi nasıl türetiriz onlara

Kinetik enerjinin türetilmesi

Herşeye değişken kuvvetli iş denklemimizi hatırlamakla başlayalım.

Tüm Reklamları Kapat

∑W=∫xy(Fx)dx∑W=\displaystyle\int_x^y(Fx)dx

peki Newtonun 2. yasasından bildiğimiz üzere kuvvet:

F=MaF=Ma

Şimdi iş denklemindeki "F" yerine "Ma" yazalım ve denklemi çözelim.

∑W=∫xy(Ma)dx=M∫adx∑W=\displaystyle\int_x^y(Ma)dx=M∫adx

Şimdi ivmeyi açalım ve x'e göre türevinden integralini alalım.

a=(dv/dt)(dx/dt)=dt=dx/va=(dv/dt)(dx/dt)=dt=dx/v

Tüm Reklamları Kapat

m∫v.(dv/dx).dxm∫v.(dv/dx).dx

m∫vdv=mv2/2=1/2mv2m∫vdv=mv^2/2=1/2mv^2

İntegralimizin x ve y değerleri ile bulduğumuz değerde yerine yazarsak elde edeceğimiz sonuç

1/2mv2ilk−1/2mv2son=∆K1/2mv^2ilk-1/2mv^2son=∆K

Buradaki ∆K değeri kinetik enerjideki değişim demektir ve kinetik enerjiyi bu yolla türetiriz.

Potansiyel enerjinin türetilmesi

Şimdi ise cisme uygulanan kuvvet sabit ve "mg" yani cismin kendi ağırlığıdır. Bu durumda formülü uygularkan kullanacağımız formül yalnızca sabit kuvvet için geçerli olan denklemimiz olacaktır.

W=mgdcos(180)=−mgd=−mg(yson−yilk)W=mgd cos(180)=-mgd=-mg(yson-yilk)

W=∆U=(mgdson)−(mgdilk)W=∆U=(mgdson)-(mgdilk)

Bu denklemler sonucunda potansiyel enerjiyi türettik.

Yay potansiyel enerjisinin türetilmesi

Yayın geri çağırıcı bir kuvvet olduğunu hooke yasasından biliyoruz. Hooke yasası:

F=−KxF=-Kx

Tüm Reklamları Kapat

Bu durumda cismimizin konumu arttıkça yayın uyguladığı kuvvet artıyor bu demektir ki 2. iş denklemini kullanmak mantığa uygun olacaktır.

∑W=∫xyFdx=∫(−kx)dx=−k∫xdx∑W=∫^y_xFdx=∫(-kx)dx=-k∫xdx

−kx2/2=1/2kx2=1/2kx2ilk−1/2kx2son-kx^2/2=1/2kx^2=1/2kx^2ilk-1/2kx^2son

Olarak yay potansiyel enerjiyi buluruz.

Sonuç

İş kavramını ve denklemlerini, bu denklemlerin farklı kuvvetler ile uygulanması sonucu yeni denklemlerin türetildiğini gördük. Umarım bu yazı sizin için kullanışlı olmuştur ve size birşeyler katabilmiştir.


Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. P. Feynman. (2016). Feynman Fizik Dersleri Cilt 1. ISBN: 9786051713441. Yayınevi: Alfa Bilim.
  • R. P. Feynman. (2020). Feynman Fizik Dersleri - Cilt 1. Yayınevi: Alfa Yayınları.
  • R. A. Serway. (2018). Fizik 1. ISBN: 9789758624225.
  • Z. Merdan. (2017). Bilimi İlerleten Adımlar. ISBN: 9786254394348. Yayınevi: Nobel Akademik Yayıncılık.
Rastgele Yazıya Git
12
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:32:59 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/21876

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et