İş Formülünden Farklı Formüllerin Türetilmesi Üzerine
Kinetik enerjinin türetülmesi, Geri çağırıcı kuvvetin türetilmesi vb.
/content/aacc552f-6da5-469d-b491-ad34389c8f62.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Giriş
Bu yazıda ele alınacak olan konular W (iş) formülünden diğer birçok formülün türetilmesi olacaktır. Ele alacağım türetimler: Kinetik enerjinin türetilmesi, Potansiyel enerjinin türetilmesi, Geri çağırıcı enerjinin türetilmesi gibi konular olacaktır. Bu yazıyı yazmamdaki amaç lisede teorik fiziğe ilgi duyan veyahutta fizik/mühendislik bölümü öğrencilerinin, iş ve kinetik enerji konularını daha açık ve sade bir şekilde anlayabilmesini amaçlamaktadır. Ele alacağımız konular Fizik 1 in zorlaşmaya başladığı nokta olarak kabul edilir (yeniyetme fizikçiler arasında böyle söylenir). Ohalde oyalanmanın bir manası yok. İyi okumalar.
Gelişme (Teorik Çalışma)
İş de iş diyoruz peki bu iş nedir?
İş dediğimiz kavram bizlerin belli bir yol boyunca uyguladığımız kuvvettir. Bunun fiziki olarak gösterimi:
W=F.∆xW=F.∆x
Ancak bu formül yalnızca kuvvetin sabit olduğu müddetçe doğru kabul edilir.
Eğerki işlemlerimizde kuvvet birer fonksiyon olarak lineer değil ise yani sabit değil ise işlemlerimizde integral işlemleri kullanmamız gerekir. Bu müddetçe işlemlerimiz şu hali almaktadır.
∑W=∫xyF(x)dx∑W=\displaystyle\int_x^yF(x) dx
Halini alır. Bu durumda fonksiyonumuzun x ile y noktaları arasındaki fonksiyonunun altında kalan alanı hesaplamış oluruz. Eğer kuvvetfonksiyonumuz şöyle bir fonksiyon olsaydı:
/content/dd051577-33ed-4d9f-9ae4-9f818500b89d.png)
Böyle bir fonksiyon olsaydı. Calculus dersi almış veyahutta almakta olanların bildiği üzere bu bir x küp fonksiyondur. Eğer bu fonksiyon üzerinde 0 ila 3 noktası arasında yapılan işi bulmak isteseydik denklemimiz şöyle bir hal alırdı
∑W=∫03∑W=\displaystyle\int_0^3F(x)dx
Olurdu. Bu integrali çözdüğümüzde ise yapılan iş.
x3/3x^3/3
olurdu ardından 3 ile 0 ı yerine koyarsak elde ettiğimiz sonuç:
27/3=9=W27/3=9=W
sonucunu elde ederdik.
Umuyorum ki iş ve değişken kuvvetin yaptığı işi anladık. Peki kinetik enerjiyi, Potansiyel enerjiyi ve bir yayın yaptığı işi nasıl türetiriz onlara
Kinetik enerjinin türetilmesi
Herşeye değişken kuvvetli iş denklemimizi hatırlamakla başlayalım.
∑W=∫xy(Fx)dx∑W=\displaystyle\int_x^y(Fx)dx
peki Newtonun 2. yasasından bildiğimiz üzere kuvvet:
F=MaF=Ma
Şimdi iş denklemindeki "F" yerine "Ma" yazalım ve denklemi çözelim.
∑W=∫xy(Ma)dx=M∫adx∑W=\displaystyle\int_x^y(Ma)dx=M∫adx
Şimdi ivmeyi açalım ve x'e göre türevinden integralini alalım.
a=(dv/dt)(dx/dt)=dt=dx/va=(dv/dt)(dx/dt)=dt=dx/v
m∫v.(dv/dx).dxm∫v.(dv/dx).dx
m∫vdv=mv2/2=1/2mv2m∫vdv=mv^2/2=1/2mv^2
İntegralimizin x ve y değerleri ile bulduğumuz değerde yerine yazarsak elde edeceğimiz sonuç
1/2mv2ilk−1/2mv2son=∆K1/2mv^2ilk-1/2mv^2son=∆K
Buradaki ∆K değeri kinetik enerjideki değişim demektir ve kinetik enerjiyi bu yolla türetiriz.
Potansiyel enerjinin türetilmesi
Şimdi ise cisme uygulanan kuvvet sabit ve "mg" yani cismin kendi ağırlığıdır. Bu durumda formülü uygularkan kullanacağımız formül yalnızca sabit kuvvet için geçerli olan denklemimiz olacaktır.
W=mgdcos(180)=−mgd=−mg(yson−yilk)W=mgd cos(180)=-mgd=-mg(yson-yilk)
W=∆U=(mgdson)−(mgdilk)W=∆U=(mgdson)-(mgdilk)
Bu denklemler sonucunda potansiyel enerjiyi türettik.
Yay potansiyel enerjisinin türetilmesi
Yayın geri çağırıcı bir kuvvet olduğunu hooke yasasından biliyoruz. Hooke yasası:
F=−KxF=-Kx
Bu durumda cismimizin konumu arttıkça yayın uyguladığı kuvvet artıyor bu demektir ki 2. iş denklemini kullanmak mantığa uygun olacaktır.
∑W=∫xyFdx=∫(−kx)dx=−k∫xdx∑W=∫^y_xFdx=∫(-kx)dx=-k∫xdx
−kx2/2=1/2kx2=1/2kx2ilk−1/2kx2son-kx^2/2=1/2kx^2=1/2kx^2ilk-1/2kx^2son
Olarak yay potansiyel enerjiyi buluruz.
Sonuç
İş kavramını ve denklemlerini, bu denklemlerin farklı kuvvetler ile uygulanması sonucu yeni denklemlerin türetildiğini gördük. Umarım bu yazı sizin için kullanışlı olmuştur ve size birşeyler katabilmiştir.
- R. P. Feynman. (2016). Feynman Fizik Dersleri Cilt 1. ISBN: 9786051713441. Yayınevi: Alfa Bilim.
- R. P. Feynman. (2020). Feynman Fizik Dersleri - Cilt 1. Yayınevi: Alfa Yayınları.
- R. A. Serway. (2018). Fizik 1. ISBN: 9789758624225.
- Z. Merdan. (2017). Bilimi İlerleten Adımlar. ISBN: 9786254394348. Yayınevi: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Muhteşem!0

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:32:59 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/21876
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0