Hastalık Nedir?

Başınız ağrıyorsa büyük ihtimalle hasta olduğunuzu düşünürsünüz.

Peki ya çok utangaçsanız?

Ya çok hareketliyseniz?

Ya çocuk sahibi olamıyorsanız?

Ya da günün büyük bölümünde mutsuz hissediyorsanız?

Bunların hangisi hastalık, hangisi insan çeşitliliğinin doğal bir parçası?

Bu soru ilk bakışta kolay görünse de tıp ve felsefenin uzun yıllardır tartıştığı en zor sorulardan biridir.

Çünkü bir durumun "hastalık" olduğunu söylemek sadece biyolojik bir karar değildir. Aynı zamanda toplumsal, kültürel ve hatta ahlaki bir değerlendirme de içerebilir.

Hastalıklar Keşfedilir mi, Yoksa Tanımlanır mı?

Birçok kişi hastalıkların doğada hazır halde bulunduğunu düşünür.

Sanki hastalıklar kayalar, nehirler veya gezegenler gibi keşfedilmeyi bekleyen şeylermiş gibi...

Ancak işin aslı biraz daha karmaşıktır.

Örneğin yüksek tansiyonun hangi değerden sonra "hastalık" sayılacağına insanlar karar verir.

Kan şekerinin hangi düzeyde diyabet olarak kabul edileceğine insanlar karar verir.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) sınırlarını insanlar belirler.

Yani hastalıklar tamamen hayal ürünü değildir; fakat onları nasıl sınıflandıracağımız konusunda insan yorumları da önemli rol oynar.

Kırmızı Saç Hastalık mıdır?

Bugün hiç kimse kırmızı saçlı olmayı hastalık olarak görmez.

Çünkü kırmızı saç kişinin günlük yaşamını bozmaz.

Acı vermez.

Yaşam süresini kısaltmaz.

Tedavi gerektirmez.

Ancak geçmişte bazı özellikler hastalık olarak değerlendirilmişti.

Solaklık bunlardan biridir.

Bir dönem solak çocukların düzeltilmeye çalışılması bugün bize oldukça garip geliyor.

Agora Bilim Pazarı

İmkânsız Vaka - İflah Olmaz Erkeklik Terapi Odasında

Patriyarka terapiye ikna olsaydı, teşhisi ne olurdu?Katharina Linnepe, bu çarpıcı ve özgün metinde patriyarkayı terapi koltuğuna yatırarak onu psikopatik, narsi…

Devamını Göster

₺354,44 ₺0,00

Satın Al Tüm Ürünler

Bu örnek bize önemli bir şey öğretiyor:

Bir özelliğin alışılmadık olması, onun hastalık olduğu anlamına gelmez.

Hastalık Kararı Verirken Ne Düşünüyoruz?

Araştırmalar insanların bir durumu değerlendirirken yalnızca biyolojiye bakmadığını gösteriyor.

Genellikle şu soruları da soruyoruz:

• Acı veriyor mu?

• Günlük yaşamı zorlaştırıyor mu?

• Kişinin hedeflerine ulaşmasını engelliyor mu?

• Sosyal ilişkilerini bozuyor mu?

Eğer cevaplar evetse o durumu hastalık olarak görmeye daha yatkın oluyoruz.

Bu nedenle iki kişinin aynı biyolojik özelliği farklı şekillerde değerlendirebilmesi mümkündür.

Ruhsal Hastalıklar Neden Daha Tartışmalıdır?

Kırık bir kemiği görmek kolaydır.

Akciğer enfeksiyonunu görüntülemek mümkündür.

Fakat depresyonu bir röntgen filminde göremezsiniz.

Kaygıyı kan tahliliyle ölçemezsiniz.

Bu nedenle ruhsal bozukluklar konusunda insanlar daha fazla tartışır.

Örneğin bir kişi çok içine kapanık olabilir.

Bu durum onun kişilik özelliği midir?

Yoksa tedavi edilmesi gereken bir sorun mudur?

Kesin çizgiler her zaman bulunmaz.

Bu yüzden psikiyatride tanılar yalnızca belirtilere değil, kişinin yaşamının ne kadar etkilendiğine de bakılarak konur.

DEHB Bir Hastalık mı, Bir Özellik mi?

Bu sorunun cevabı düşündüğümüz kadar basit değildir.

DEHB olan bazı insanlar okulda veya iş yaşamında ciddi güçlük yaşayabilir.

Ancak bazıları yüksek enerji, yaratıcılık ve hızlı düşünme gibi özellikleri sayesinde başarılı olabilir.

Bu nedenle bazı bilim insanları şu soruyu soruyor:

Sorun kişinin beyninde mi?

Yoksa kişinin bulunduğu çevre ile özellikleri arasındaki uyumsuzlukta mı?

Belki de her iki durumda da biraz haklılık vardır.

Toplum Hastalık Kararlarını Etkiler mi?

Kesinlikle.

Geçmişte eşcinsellik uzun yıllar psikiyatrik hastalık olarak kabul edilmişti.

Bugün ise bilimsel ve etik nedenlerle bu görüş terk edilmiştir.

Bu örnek bize hastalık kavramının tamamen değişmez olmadığını gösteriyor.

Toplumun değerleri değiştikçe bazı tanımlar da değişebiliyor.

Bu nedenle bilim insanları hastalık kavramını sürekli yeniden gözden geçiriyor.

Her Sorun Hastalık mıdır?

Modern toplumlarda bazen her zorluğu tıbbi bir sorun gibi görme eğilimi ortaya çıkabiliyor.

Üzüntü depresyonla,

utangaçlık sosyal fobiyle,

hareketlilik DEHB ile,

yaşlanma ise tedavi edilmesi gereken bir problemle karıştırılabiliyor.

Bu duruma "tıbbileştirme" denir.

Elbette gerçek hastalıkları küçümsemek doğru değildir.

Ancak insan yaşamının her farklılığını hastalık olarak görmek de doğru değildir.

Çünkü insan çeşitliliği yaşamın doğal bir parçasıdır.

Sonuç

"Hastalık nedir?" sorusu göründüğünden daha karmaşıktır.

Bir durumun hastalık sayılması yalnızca biyolojiye değil;

• kişinin yaşadığı sıkıntıya,

• günlük işlevlerine,

• toplumsal koşullara,

• kültürel değerlere

de bağlı olabilir.

Belki de en önemli soru şudur:

"Bu durum insanın yaşamını ne kadar etkiliyor?"

Çünkü tıbbın amacı yalnızca hastalık isimleri üretmek değil, insanların daha iyi bir yaşam sürmesine yardımcı olmaktır.

Ve bazen bir durumu anlamanın en iyi yolu ona hemen bir etiket yapıştırmak değil, önce insanın hikâyesini dinlemektir.