Nörokognitif Bozukluklar Nedir?

Hepimiz bazen bir şeyi unuturuz.

Anahtarı evde bırakabiliriz.

Telefonumuzu nereye koyduğumuzu hatırlamayabiliriz.

Bir randevuyu karıştırabiliriz.

Bunlar çoğu zaman normaldir.

Ama bazı insanlarda unutkanlık giderek artar.

Örneğin kişi:

aynı soruyu tekrar tekrar sorabilir

evin yolunu karıştırabilir

çocuklarının adını unutabilir

yemek yapmayı veya para hesabını karıştırabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

İşte bu noktada sıradan unutkanlıktan farklı bir durumdan söz edebiliriz:

nörokognitif bozukluklar.

Nörokognitif Bozukluk Ne Demek?

Aslında kelime biraz karmaşık görünse de anlamı basittir.

“Nöro” = beyin

“Kognitif” = düşünme, hatırlama, dikkat

Yani nörokognitif bozukluklar:

beynin düşünme ve hatırlama işlevlerinin bozulmasıdır.

Bu durumlar kişinin:

hafızasını

konuşmasını

dikkatini

sosyal ilişkilerini

günlük yaşamını etkileyebilir.

Agora Bilim Pazarı

Sihirli Ağaç Evi - Bilgi Avcıları 1: Dinozorlar (Çizgi Bilim)

Sihirli Ağaç Evi’nin büyüleyici dünyasıyla tanışmış yüz milyonlarca çocuğa Tim ve Lea’nın en bariz özelliğini sorsak muhtemelen çok ama çok meraklılar derlerdi. Doğru, çok meraklılar ve çok soruları var. Şimdi kendileri gibi tüm meraklı çocuklar için bu sorulara cevap veren harika bir çizgi bilim serisiyle karşımızdalar. Tim ile Lea, Dinozorlar Vadisi’ndeki maceralarından döndüklerinde akıllarında dinozorlara dair pek çok soru kalıyor: Neden birbirlerinden bu kadar farklılar? Tuhaf isimleri nereden geliyor? Onlar yaşarken Dünya nasıl bir yerdi ve neden bir anda yok oldular? Ve tabii, tüm bunları biz nereden biliyoruz?! (İpucu: Fosiller) Tim ile Lea, Bilgi Avcısı oldular ve senin için tüm cevapları bu harika kitapta topladılar.

Devamını Göster

₺240,00

Satın Al Tüm Ürünler

Demans Nedir?

Demans aslında halk arasında en çok bilinen nörokognitif bozukluktur.

Ancak demans:

tek bir hastalık değildir.

Birçok farklı hastalık demansa yol açabilir.

En sık neden ise:

Alzheimer hastalığıdır.

Alzheimer Hastalığı Nedir?

Alzheimer’da beyin hücreleri zamanla zarar görmeye başlar.

İlk belirtiler genellikle hafiftir:

tarihleri unutmak

aynı şeyi tekrar etmek

eşyaları kaybetmek

yakın zamanda konuşulanları unutmak.

Zaman ilerledikçe kişi:

günlük işlerini yapmakta

konuşmakta

insanları tanımakta zorlanabilir.

Alzheimer “Normal Yaşlılık” mı?

Hayır.

Yaşlandıkça hafif unutkanlık olabilir.

Ama Alzheimer:

ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Yani zamanla kötüleşebilir.

Beyinde Ne Oluyor?

Bilim insanları Alzheimer’da beyinde bazı proteinlerin biriktiğini düşünüyor.

Özellikle:

beta-amiloid plakları

tau proteinleri önemlidir.

Bu birikimler beyin hücrelerinin iletişimini bozabilir.

İlk Belirtiler Nelerdir?

Bazı erken belirtiler şunlar olabilir:

aynı soruları tekrar sormak

yakın geçmişi unutmak

eşyaları yanlış yerlere koymak

hesap yapmada zorlanmak

yolu karıştırmak.

Bazen aileler şöyle der:

“Eskisi gibi değil.”

“Bir şeyler değişmeye başladı.”

Hafif Nörokognitif Bozukluk Nedir?

Bazı insanlarda unutkanlık vardır ama günlük yaşam büyük ölçüde devam eder.

Buna:

hafif nörokognitif bozukluk denebilir.

Örneğin kişi:

randevuları unutabilir

not alma ihtiyacı hissedebilir

eşyalarını daha sık kaybedebilir.

Ama yine de bağımsız yaşayabilir.

Her Unutkanlık Alzheimer mı?

Hayır.

Unutkanlık bazen:

depresyon

uyku bozukluğu

ilaç yan etkileri

vitamin eksiklikleri

alkol kullanımı nedeniyle de olabilir.

Bu nedenle değerlendirme önemlidir.

Damar Tıkanıklığı da Demans Yapabilir

Bazen beyindeki küçük damar tıkanıklıkları da hafıza sorunlarına yol açabilir.

Buna:

vasküler demans denir.

Özellikle:

tansiyon

diyabet

sigara

damar hastalıkları riski artırabilir.

Parkinson Hastalarında da Görülebilir

Parkinson hastalığında yalnızca hareketler etkilenmez.

Bazı kişilerde zamanla:

dikkat

düşünme

hafıza sorunları da gelişebilir.

Alkol Beyni Etkileyebilir mi?

Evet.

Uzun süreli yoğun alkol kullanımı beyinde kalıcı hasara neden olabilir.

Bu durum:

hafıza

dikkat

düşünme işlevlerini etkileyebilir.

Depresyon da Unutkanlık Yapabilir

Bazı insanlar depresyonda:

odaklanmakta zorlanır

hiçbir şeyi hatırlayamıyormuş gibi hisseder.

Bazen bu durum Alzheimer ile karışabilir.

Aileler Ne Yaşar?

Nörokognitif bozukluk yalnızca hastayı değil aileyi de etkiler.

Aileler bazen:

“Annem beni tanımadı.”

“Babam aynı soruyu 20 kez sordu.”

“Evden çıkıp kayboldu.” gibi zor deneyimler yaşayabilir.

Bu durum hem duygusal hem fiziksel olarak yıpratıcı olabilir.

Tedavi Var mı?

Bazı nörokognitif bozukluklarda altta yatan neden düzeltilebilir.

Örneğin:

vitamin eksikliği

ilaç yan etkisi

uyku sorunu tedavi edildiğinde düzelme olabilir.

Alzheimer gibi hastalıklarda ise tamamen iyileştiren bir tedavi henüz yoktur.

Ama bazı ilaçlar ve destekler:

belirtileri yavaşlatabilir

yaşam kalitesini artırabilir.

Beyni Korumak Mümkün mü?

Kesin korunma yöntemi bilinmese de bazı alışkanlıklar önemli olabilir:

düzenli hareket

sağlıklı beslenme

zihinsel aktiviteler

sosyal ilişkiler

iyi uyku

sigaradan uzak durmak beyin sağlığı için faydalı olabilir.

En Büyük Sorunlardan Biri: Damgalama

Bazı insanlar hâlâ:

“bunadı artık”

“yaşlandı işte” diyerek bu durumu küçümseyebiliyor.

Oysa nörokognitif bozukluklar:

gerçek tıbbi hastalıklardır.

Ve bu kişiler anlayışa ihtiyaç duyar.

Sonuç: Beyin de Yaşlanır, Ama Her Unutkanlık Aynı Değildir

Yaş almak doğaldır.

Bir miktar unutkanlık da normal olabilir.

Ama:

giderek artan unutkanlık

günlük işleri yapamama

insanları veya yerleri karıştırma ciddiye alınmalıdır.

Çünkü bazen beynin yardım çağrısı olabilir.

Tek cümlelik sonuç

Nörokognitif bozukluklar; hafıza, dikkat ve düşünme süreçlerinde bozulmaya yol açan, özellikle yaşlılarda görülen ve günlük yaşamı etkileyebilen beyin hastalıklarıdır