Genelleştirilmiş Binom Teoremi
/content/d87132e4-5c14-4aff-b75d-ba4802625d9b.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Hepimiz , açılımlarını ezbere biliyoruz. Peki ya, parantezin üssünü negatif bir tam sayı, hatta bir kesirli sayı yapmak isteseydik? , için bir binom açılımı olsaydı bu çok iyi olmaz mıydı? Eğer siz de merak ediyorsanız size güzel bir haberim var: Evet, bunlar için bir binom açılımı var.
Bunu senden benden önce düşünen biri vardı: Newton.
Newton binom açılımının sadece doğal sayılar için çalışmasından rahatsızdı.
17. yüzyıl matematikçileri o dönemlerde bazı eğrilerin altında kalan bölgenin alanını bulmaya çalışıyordu. Özellikle astronomi için bu çok önemliydi. Ancak bazı alanlar vardı ki, hesaplamaları çok zordu.
Örnek: grafiğinin alanı. Bu bir yarım çemberdir. Çok belalıdır.
Nasıl Bulundu?
Newton açılımını inceledi.
O dönemki kombinasyon tanımı şuydu:
Newton bu tanımı değiştirdi ve şuna çevirdi:
Bu tanım, 'nin herhangi bir reel sayı, hatta karmaşık sayı olmasına izin veriyor.
Newton açılımını değiştirdi ve eline şu geçti:
Artık formülü test etme vakti. yerine - koyarsak karşımıza şu çıkar:
Bir şey fark ettiniz mi? Eğer bir doğal sayı değilse, seri açılımı asla sonra ermiyor. Sonsuza kadar gidiyor!
Bu zaten o dönem bilinen geometrik seri ile tutarlı olsa bile, doğru mu emin olmak için bir test yapalım.
Eğer bu seri gerçekten ise, o zaman ile çarpıldığı zaman sonucun 1 çıkması gerekiyor.
Evet, sonuç çıktı!
Ancak bu binom açılımlarının bir sorunu var: Yakınsaklık yarıçapı.
Eğer bir doğal sayı değilse, elimize geçen açılımında eğer değilse seri ıraksar. Bu tür bir kısıtlaması olması bazen sorun olabilir.
Kullanımı
Newton o dönemde bu binom açılımını en büyük silahı olarak kullandı ve matematikçilerin en çok zorlandığı hesaplamaları kolayca yapabildi.
Pi Sayısını Hesaplama
Newton o dönemde kalkülüsü daha yeni yeni geliştiriyordu. Yine de yöntemini polinomların altında kalan alanı hesaplayabilecek kadar geliştirmişti.
Yarım dairenin grafiğinin denklemi şudur:
Newton elindeki binom açılımı ile bu denklemin açılımını yazdı:
Sonra bu yeni denklemin integralini aldı:
İşte! Bu kadar!
Eğer Newton burada sabitini kabul ederse ve yerine koyarsa (integralden dolayı sınırı çok az genişledi) elde edeceği şey olacak.
Newton burada yerine koyarak çok daha hızlı yakınsayan başka bir sonsuz seri elde etti ve çok kısa sürede 'nin virgülden sonraki 12-15 basamağını hesapladı.
Bu şekilde 'yi hesaplamak o kadar kolaydı ki, Newton bunu "küçümsedi" ve bir mektubunda şunları yazdı:
"O dönemde yapacak başka bir işim olmadığı için bu hesaplamalara ne kadar çok zaman ayırdığımı söylemeye utanıyorum."
Karmaşık Formülleri Basitleştirme
Bazı formüller vardır ki, özellikle fizikte, teorik olarak kusursuz olsa bile hesaplamalar yapmak için hiç pratik değildir. Özellikle henüz hesap makinelerinin olmadığı bir dönemde.
Örnek vermek gerekirse, Einstein'in enerji denklemi:
Bu denklemde tanıdık bir yüz var:
Eğer 'nin binom açılımını bulup formülde yerine koyarsak şunu elde ederiz:
Bu formülde 3. terimden itibaren kütle ve hız çok yüksek olmadığında terimler çok küçük olduğu için o terimleri yoksayabiliriz.
Gözünüze çarpan tanıdık bir şey var mı? Evet, . Klasik fizikteki kinetik enerji formülü. Genelleştirilmiş binom açılımı sayesinde özel göreliliğin küçük hız ve kütlelerde nasıl Newton fiziğine dönüştüğünü kendi gözlerinizle gördünüz.
Daha birkaç tane daha kullanım alanı var ancak yazıyı daha fazla uzatmasam iyi olur. Umarım okurken keyif almışsınızdır.
- Muhteşem!0

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 21.11.2026 23:01:26 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/22310
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0