1/x Hiperbolünün İntegrali

İntegral

2dk
1/x Hiperbolünün İntegrali
  • Blog Yazısı

Bu blog yazısında kısaca f(x)=1xf(x) = \frac{1}{x} fonksiyonunun integralini anlatacağım.

İntegrali İsimlendirme

Öncelikle elimizdeki bu integrale geçici bir isim verelim.

∫1x1tdt=L(x)\displaystyle\int_1^x \frac{1}{t}dt = L(x)

Tüm Reklamları Kapat

Şimdilik bu fonksiyona L(x)L(x) fonksiyonu diyeceğiz.

Fonksiyonun Davranışını İnceleme

Elimizdeki L(x)L(x) fonksiyonu, bizim bildiğimiz bir fonksiyon ile benzer davranış gösteriyor mu test etmemiz gerekiyor.

Burada uzun uzun beyin fırtınası yapmayacağım. Direkt cevaba giden yola bakacağız.

∫1xy1tdt=∫1x1tdt+∫xxy1tdt\displaystyle\int_1^{xy} \frac{1}{t}dt = \displaystyle\int_1^{x} \frac{1}{t}dt+ \displaystyle\int_x^{xy} \frac{1}{t}dt

Tüm Reklamları Kapat

En sağdaki integral için şu dönüşümü yapalım:

t=xut = xu

dt=xdudt = xdu

∫1tdt=∫1uxxdu=∫1udu\displaystyle\int \frac{1}{t}dt = \displaystyle\int \frac{1}{ux}xdu = \displaystyle\int \frac{1}{u}du

Yeni integralin aralığını da ayarlarsak şu eşitliği elde ederiz:

∫1xy1tdt=∫1x1tdt+∫1y1udu\displaystyle\int_1^{xy} \frac{1}{t}dt = \displaystyle\int_1^{x} \frac{1}{t}dt+ \displaystyle\int_1^{y} \frac{1}{u}du

Sol taraf L(xy)L(xy)'ye eşitken, sağ taraf L(x)+L(y)L(x) + L(y)'ye eşit.

L(xy)=L(x)+L(y)L(xy) = L(x) + L(y)

İntegralden elde ettiğimiz fonksiyon logaritmik bir fonksiyon demek ki bu fonksiyon bir logaritma fonksiyonu. (Bu fonksiyonun logaritma olması ile ilgili bir ispat da gerekiyor ama şu an konumuz o değil.)

Fonksiyonun Tabanı

L(x)L(x) bir logaritma fonksiyonu ama şu an tabanının tam olarak ne olduğunu bilmiyoruz. Bu fonksiyona geçici olarak log⁡a(x)\log_a(x) diyelim.

Tüm Reklamları Kapat

Bu aa sayısına nasıl ulaşabiliriz? Tabii ki de Taylor/Maclaurin serisi ile!

log⁡a(x)=y\log_a(x) = y

x=ayx = a^y

Eğer aya^y'nin yy'e göre türevini bulabilirsek, logaritmanın tersi olan üstel fonksiyonun türevini elde edebilir ve aa'yı bulabiliriz.

Ne biliyoruz? ∫1x1tdt=log⁡a(x)\int_1^x \frac{1}{t}dt = \log_a(x). Demek ki ddxlog⁡a(x)=1x\frac{d}{dx} \log_a(x) = \frac{1}{x}

log⁡a(x)=y\log_a(x) = y

1x=dydx\frac{1}{x} = \frac{dy}{dx}

Tüm Reklamları Kapat

x=dxdyx = \frac{dx}{dy}

ay=dxdya^y = \frac{dx}{dy}

Burada inanılmaz bir sonuçla karşılaşıyoruz. Elimizdeki bu üstel fonksiyonun türevi kendisine eşit. Yani ddxax=ax\frac{d}{dx}a^x = a^x

Artık bu fonksiyonun Maclaurin serisini açabiliriz.

f(x)=f(0)+f′(0)x+f′′(0)2!x2+f′′′(0)3!x3+f′′′′(0)4!x4⋯f(x) = f(0) + f'(0)x + \frac{f''(0)}{2!}x^2 + \frac{f'''(0)}{3!}x^3 + \frac{f''''(0)}{4!}x^4 \cdots

ax=a0+a0x+a02!x2+a03!x3+a04!x4⋯a^x = a^0 + a^0 x + \frac{a^0}{2!}x^2 + \frac{a^0}{3!}x^3 + \frac{a^0}{4!}x^4 \cdots

ax=1+x+x22!+x33!+x44!⋯=∑n=0∞xnn!a^x = 1 + x + \frac{x^2}{2!} + \frac{x^3}{3!} + \frac{x^4}{4!} \cdots = \displaystyle\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}

Burada xx yerine bir koyarsak...

a=1+1+12!+13!+14!+15!⋯a = 1 + 1 + \frac{1}{2!} + \frac{1}{3!} + \frac{1}{4!} + \frac{1}{5!} \cdots

Bu sonuç, Bernoulli'nin lim⁡n→∞(1+1n)n\lim_{n \to \infty} \left(1 + \frac{1}{n}\right)^n sonucu ile aynıdır. Bu sayıya Euler Sayısı (ee) denir.

Yani bizim bu tabanımız euler sayısıymış.

Tüm Reklamları Kapat

Final

∫1x1tdt=log⁡e(x)=ln⁡(x)\displaystyle\int_1^x \frac{1}{t}dt = \log_e(x) = \ln(x)

Rastgele Yazıya Git
4
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    1
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 21.11.2026 23:02:37 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/22299

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et