Arginusae Faciasi

Tarihin en utanc verici oklokrasi ornegi Arginusae Faciasi’dir. Savasin nasil kazanildigi, nasil vatan kahramani olundugundan bahsedilirken oklokrasi bunun yaninda unutulur; ama asil detaydir ve sonsuz donguye hapsolur.

MO 406 yilinda Atinali generaller buyuk bir deniz savasi kazaniyorlar. Halk zafere odaklanmak yerine, savas sirasinda firtinada batan gemilerdeki askerlerin bogularak olmesine odaklanir. Gayet insancil bir yaklasim olarak gozukebilir; ancak oklokrasi kotu duygulardan ziyade insancil duygulari istismar eder. Bu insancil yanina yapilan vurguyu da durumu korukleyen nokta olarak dusunebiliriz. Hava kosullari ve generallerin onlari birakmak durumunda kalmasini da devami olarak niteleyebiliriz.

Antik Yunan’daki en buyuk ahlaki ve dini suclardan biri oluleri gommemek ve can cekisen asker arkadasini kurtaramamaktir; ancak bu zorunluluktan yapiliyorsa ortada suc da yoktur. Eger suc varsa mantiktan ziyade duygular vardir; iste bu da oklokrasinin temelidir.

O gun sekiz generalin idam edilmesi icin hicbir durum yokken, Sokrates bile bunu savunurken idam edildiler. Bunun yaninda bir takim politikacilar "Yasalar geregi sorgulamamiz gerekir," derken bir takim (cogunluk kesim) "Hayir, insancil uzuntumuz yasalardan ustundur," dediler. Mahkemede ise sahte sahitler ve basini kazimis, siyahlar icinde olen kisilerin yakinini oynayan (halki kiskirtmak icin) insanlar vardi ve en sonunda halk tarafindan idam edildiler.

Ama sonra bilin bakalim ne oldu? Halk pisman oldu ve bu sefer de "Bizi kiskirtanlar cezalarini ceksinler," diye cikistilar. Bu da oklokrasinin temeli: "Duyguyla hareket eden hizla pisman olur; ama her sey yasanmis ve bitmistir, geri donusu yoktur."

Ve bu kaos, her zaman kendi zittini; yani duzen vaat eden ama ozgurlugu yok eden tiranlari dogurur.