Besin Takviyeleri Ne Kadar Gerekli?

Kanadalıların neredeyse yarısı; vitaminler, mineraller, lif takviyeleri, antasitler ve balık yağları gibi en az bir besin takviyesini düzenli olarak kullanıyor. Bu bireylerin çoğu aslında sağlıklı kişiler ve bu takviyeleri genel refahlarını artırmak veya kronik hastalıkları önlemek umuduyla tüketiyorlar.

Ancak bilimsel kanıtlar; beta karoten, E vitamini ve A vitamini gibi bazı yüksek dozlu besin takviyelerinin, belirli mikro besin maddelerinde teşhis edilmiş bir eksiklik olmadığı sürece, sağlıklı bireylerde kronik hastalıkların önlenmesinde çok az rol oynadığını göstermektedir. Araştırmalar, bu takviyelerin aslında faydadan çok zarar verebileceğini öne sürmektedir.

Meslektaşlarımızla birlikte yayımladığımız yakın tarihli bir çalışmada, selenyum takviyelerinin kronik hastalıkları (bu örnekte diyabeti) önlemeye yardımcı olduğuna dair hiçbir kanıt bulamadık. Bu sonuç, doğal beslenmede selenyum miktarının nispeten düşük olduğu bölgelerde bile değişmedi. Çalışmamız, Danimarka'da yürütülen randomize bir klinik araştırmanın verilerini kullandı ve yakın zamanda Diabetes, Obesity and Metabolism dergisinde yayımlandı.

Öte yandan, sağlıklı yaşlanmayı desteklemek ve başlıca kronik hastalıkları önlemek için diğer yaşam tarzı değişikliklerinin etkili olduğunu gösteren bol miktarda bilimsel kanıt bulunmaktadır. Bunlar arasında şunlar yer alır: genel beslenme kalitesini iyileştirmek, fiziksel aktiviteyi artırmak, sigara içmemek, sağlıklı uyku düzenini sürdürmek ve stresi en aza indirmek.

Amerika Birleşik Devletleri'nde daha önce yapılan randomize bir klinik çalışmada, selenyumun zaten besinlerde bol miktarda bulunduğu bölgelerde (örneğin ABD'de) nispeten yüksek dozda selenyum takviyesinin aslında Tip 2 diyabet riskini artırdığı gözlemledik.

Bu konu, çeşitli nedenlerden dolayı halk sağlığı açısından potansiyel sonuçlar doğurabilir. Birincisi, ABD'de ve diğer birçok Batı ülkesinde, selenyumla zenginleştirilmiş gıdaların ve besin takviyelerinin kullanımı son yıllarda belirgin şekilde arttı. Bunun nedeni, selenyum ve diğer antioksidan takviyelerinin kronik hastalık riskini potansiyel olarak azaltabileceği algısıdır.

Selenyum takviyesinin, hâlihazırda yüksek olan yeni diyabet veya kalp-damar hastalığı vakalarını daha da kötüleştirmediğinden emin olmak hayati önem taşımaktadır.

İkinci olarak bu alandaki önceki araştırmaların çoğu, temel selenyum düzeylerinin Avrupa'ya kıyasla çok daha yüksek olduğu Kuzey Amerika popülasyonlarında yürütülmüştür. Besinlerle alınan selenyum miktarı, bitkisel gıdalardaki (ve dolayısıyla hayvan yemlerindeki) selenyum içeriğinin topraktan toprağa değişmesi nedeniyle bölgeler arasında büyük farklılıklar gösterir.

Son olarak antioksidan takviyelere ilişkin maliyeti yüksek birçok klinik çalışmadan elde edilen bulgular hayal kırıklığı yaratmıştır; bu çalışmalar yalnızca sağlık açısından bir fayda göstermemekle kalmamış, aynı zamanda potansiyel zararlar da ortaya koymuştur.

Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan daha önceki bir başyazıda da belirtildiği üzere, mevcut klinik araştırma kanıtları, sağlıklı bireylerden oluşan genel popülasyona rutin besin takviyesi önerilmesini desteklemekte yetersizdir.

Mesaj oldukça basit: Takviyelerin çoğu kronik hastalıkları veya ölümü engellemez. Yaygın kullanımları bilimsel bir temele dayanmamaktadır ve bunlardan kaçınılmalıdır.

Bu durum özellikle ABD, Kanada ve diğer ülkelerdeki takviye kullanıcılarının çoğunluğunu oluşturan, belirgin bir mikro besin eksikliği (vitamin-mineral eksikliği) bulunmayan genel popülasyon için geçerlidir.

Halk sağlığı perspektifinden bakıldığında kaynaklar, genel halkın ve dezavantajlı grupların beslenme düzenini iyileştiren politikalara, kampanyalara ve müdahalelere ayrılmalıdır. Yani, optimal sağlık için gerekli vitamin ve mineralleri doğal olarak içeren bitkisel gıdaların tüketimini artıran adımlara odaklanılmalıdır.