Asla Pes Etmeyen, 2020 Nobel Ödülüne Layık Görülen Bir Bilim Kadını: Andrea Ghez

Asla Pes Etmeyen, 2020 Nobel Ödülüne Layık Görülen Bir Bilim Kadını: Andrea Ghez
Andrea Ghez'in fotoğrafı.
Scientific American
Yazar Hilton Lewis Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
4 dakika
3,783 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Andrea Ghez, kimsenin işe yarayacağını düşünmediği bir deneyden ötürü nasıl Nobel Ödülü kazandı?Cevap çok basit: Bu deney üzerinde ısrarcı oldu ve Samanyolu'nun merkezinde süper kütleli bir kara delik olduğuna dair kesin kanıtlar buldu.

25 yıl önce ofisimde, yüzünde yarım gülümsemeyle çiçeği burnunda bir astronom duruyordu. Bize, ekibimin üzerinde kapsamlı bir çalışma yaptığı, bizim en önemli ve en çok rağbet gören yazılımımızı daha önce hiç tasarlanmamış bir deney için değiştirmek ve onu bozma riskini göze almak gibi çirkin bir istekle gelmişti. Bunların hepsi Samanyolu'nun merkezinde devasa bir kara deliğin gizlendiğini kanıtlamak uğruna zaman kaybı ve yapılması mümkün olmayan bir deney içindi.

Başlangıçta "mümkün değil" cevabım (muhtemelen sert bir ifade kullandım), onun neşeli ama tereddütsüz kararlılığına giderek boyun eğdi. Bu benim doğanın sıra dışı bir gücüyle, yani Andrea Ghez ile, ilk karşılaşmamdı. 2020 yılında Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan üç kişiden biri olan Andrea Ghez, Samanyolu Galaksisi'nin merkezindeki 4 milyon Güneş kütleli devasa kara deliğin varlığına dair ikna edici kanıtlar sağlamak için çalıştı.

Bu kararlılık ve isteklilik her zaman hesaplanmış riskler alan Andrea'nın bir özelliğidir. 25 yıldır neredeyse sadece Sagittarius A (bizim yerel süper kütleli kara deliğimizin adı) kara deliğine odaklandı. Aradan geçen çeyrek yüzyılda, her büyük galaksinin kalbinde böyle canavarların yattığına dair kanıt bulmak için yapılan çalışmaların alanları giderek genişledi ve Andrea, şüphesiz bu arayışın en büyük öncülerinden biri oldu.

Reklamı Kapat

Andrea'nın ödülü beraber aldığı bilim insanı Reinhard Genzel, en başından beri Andrea ile aynı araştırma içinde bulundu. Bu iki dehanın Dünya'nın farklı yarım kürelerinde kullandıkları teleskoplarla elde ettikleri etkileyici sonuçlar, Einstein'ın asırlık genel görelilik teorisinin başka bir öngörüsünün daha doğrulanmasını sağladı.

Andrea Ghez
Andrea Ghez
Time

Bilimin pek çok alanında olduğu gibi burada da rekabet yoğun ve acımasızdı. Ama bu rekabet ile çeyrek yüzyıl boyunca tekrar tekrar test edilen konuda sarsılmaz bir sonuç elde edildi. Yarışmanın merkezindeki çalışmalar bilimin, teleskopların ve diğer aletlerin verdiği sonuçlar ile neredeyse mükemmel bir şekilde uyuyordu.

Andrea, çalışmasını W. M. Keck Gözlemevi'nin Havai Maunakea'daki ikiz teleskoplarını kullanarak durgun ve temiz bir havada Pasifik Okyanusu'ndan 4250 metre yükseklikte yaptı. Keck Gözlemevi'nin Yakın Kızılötesi Kamera (NIRC) olarak adlandırılan son teknoloji cihazını ilk o kullanmaya başladı. NIRC, asla Andrea'nın ihtiyaç duyduğu şey için tasarlanmamıştı. Görüntülerin hızlı bir şekilde okunması, ardından atmosferin türbülansının etkilerinin ortadan kaldırılarak sonucun yeniden düzenlenmesi için tasarlanmıştı. Onu reddedemedik ve değişiklikleri yaparak makineyi onun isteğine göre çalıştırmayı başardık. Verileri anlamlandırmak oldukça zor ve zaman alıcıydı, ama Andrea'nın azmi bunun üstesinden geldi.

Bu çabaların sonucunda yıldızların kara deliğin etrafında yörünge edindiğinin kanıtına ulaşıldı. Bu şaşırtıcı bir sonuçtu; ama kesinlikten çok uzaktı. O sıralarda, yeni bir teknoloji olan uyarlanmış optikler (AO), dünya çapındaki teleskoplara konuldu. Keck Gözlemevi, bu ekipman ile donatılan ilk ve en güçlü gözlemevlerinden oldu ve sonuçlar çarpıcıydı. Beklenildiği gibi Andrea, çalışması için hemen uyarlanmış optik kullanmaya başladı. Andrea her zaman daha çok çaba ve çalışma için insanları motive etti ve Keck Gözlemevindeki bilim insanları, mühendisleri ve aletleri inşa eden ekip de buna karşılık verdi. Daha fazla itici güç ve ardından gelen bilimsel ödüller, bugün uyarlanabilir optikleri gayet güçlü bir alet yapmak için yardımcı olan şeylerdi.

Andrea, başarısının nedenlerinden birinin astronomlar ile onların ihtiyaçları sonucunda zorluğa yanıt veren mühendislerin arasındaki sıkı ve hızlı döngüden olduğunu belirtiyor. Matematik ve fizik arasındaki sıkı sinerjiyi anımsatan bir şekilde bilim soruları yeni teknolojiyi doğurur, yeni teknoloji de yeni bilimi doğurur. Andrea her zaman bu erdemli döngünün ön saflarında bulundu ve "Daha fazlasını yapabiliriz." fikrinin hevesli savunucularından oldu.

Andrea harika bir bilim insanı; sadece bilim yapmakla kalmayıp, bunu mümkün hale getirmek için olayları şekillendiriyor. Araştırma yapmaya ek olarak, araştırma ve teknik gelişmeleri düzenlemek için UCLA Galaktik Merkez Grubu'nu kurdu. Bir grup lisansüstü ve post doktora öğrencisine kovalamacanın tutkusu ve heyecanını aşıladı. Andrea'nın her yerde istekli bilim insanlarına kişisel olarak ilham verdiğini; yetenek, cesaret ve bağlılıkla nelerin başarılabileceği ile ilgili bir rol model olduğunu söylemek abartılı bir ifade olmaz.

Bugün, Andrea başarılarıyla bilim dünyasının zirvesinde oturuyor. Ancak onun da kabul edeceği gibi bu zafer birlikte harcanmış birçok çabayı temsil ediyor. Einstein'ın emsali bulunmayan teorik tahminlerinden tutun, basitçe "teleskoplar" dediğimiz şaşırtacak derecede karmaşık makineleri inşa etme vizyonuna sahip olanlara, bu araştırma için Dünya'nın en iyi yerlerinde konuşlananlara, aletleri tasarlayıp kullananlara, operasyonları yönetenlere, araştırmaları yürüten bilim ekiplerine kadar her şey çok gerekli ve bunlar binlerce kişinin emeğinin ürünü.

Sonunda sadece bir kişi araştırma için fikre sahipti. Bu kişi bunu önermeye cesaret etti ve bunu gerçekleştirme kararlılığına, azmine ve odaklanma gücüne sahipti. Bunun zaman kaybı olduğunu söyleyen herkesi görmezden gelip "Hayır!" kelimesini cevap olarak kabul etmeyen, kelime dağarcığında dahi bulundurmayan bu kişi benim arkadaşım ve uzun zamandır meslektaşım.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Bilim Budur! 7
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2021 13:55:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9591

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Safsata
Kamuflaj
Hidrojen
Pandemik
Sağlık
Şempanzeler
İnfografik
Retrovirüs
Göğüs
Ölümden Sonra Yaşam
Onkoloji
Nörobilim
Hayvan
Kan Hastalıkları
Oyun Teorisi
Jeoloji
Homeostasis
Ekonomi
İnternet
Maske
Fosil
Bakteri
Jüpiter
Uluslararası Uzay İstasyonu
Ağız Sağlığı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın