Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Aşı Kimyası: Aşıların İçinde Ne Var? Aşıların Güvenliğini ve Ne Süreyle Korunacağını Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Aşı Kimyası: Aşıların İçinde Ne Var? Aşıların Güvenliğini ve Ne Süreyle Korunacağını Etkileyen Faktörler Nelerdir? Dünya Sağlık Örgütü
Aşıların içerikleri
7 dakika
8,639
  • Biyokimya
  • Epidemiyoloji

Aşılar hastalığa neden olan organizmanın küçük parçalarını veya küçük parçaların benzer kopyalarını içerir. Aşıyı güvenli ve etkili tutmak için, başka bileşenler de aşılara dahil edilir. Bu bileşenler, çoğu aşıda bulunur ve onlarca yıldır, milyarlarca doz aşının yapımında kullanılmaktadır. Her aşı bileşeni, belirli bir amaca hizmet eder ve bu bileşenlerin her biri üretim sürecinde test edilir; bu sayede tüm bileşenler, güvenlik açısından test edilmiş bir şekilde halka sunulur.

Aşıların İçerisinde Neler Bulunur?

Aşıların içerisinde şunlar bulunur:

Bu Reklamı Kapat

  • Antijen
  • Adjuvan
  • Koruyucular
  • Stabilizatörler
  • Yüzey Aktif Maddeler
  • Rezidüler
  • Seyreltici

Gelin bunların her birine ve ne anlama geldiklerine biraz daha yakından bakalım.

Antijenler

Tüm aşılar, bir bağışıklık tepkisi oluşturan antijen adındaki aktif bir bileşenden veya aktif bir bileşen elde edebilmek için kullanılan "antijen-benzeri" bir kopya içerir. Antijen, tıpkı bir protein veya sakkarit (doğada bulunan şekerler) gibi, hastalığa neden olan organizmanın küçük bir parçası olabilir veya zayıflatılmış ve inaktif edilmiş bir biçimde, organizmanın tamamı da olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Vücudumuzun savunma sistemi, bu antijenleri tanıyarak bağışıklık tepkisi üretirler. Böylece zayıflatılmış bir halde patojeni alarak ve hatta patojenin tüm halini bile almaksızın, hastalık yapıcı mikroplara karşı direnç geliştirmeniz mümkün olur. Bunun en büyük avantajı, hastalığın tüm semptomlarını şiddetli bir şekilde yaşamaksızın direnç kazanabilmenizdir. Böylece ağır ve ölümcül hastalıklara hiçbir zaman yakalanmayabilirsiniz ve salgın hastalıkları da önlememiz mümkün olur.

Dünya Sağlık Örgütü

Adjuvanlar

Bazı aşılar ayrıca yardımcı maddeler içerir. Bir adjuvan, bazen aşıyı enjeksiyon yapılan yerde (örneğin kolunuzda) biraz daha uzun süre tutarak veya o bölgede bulunan "yerel bağışıklık hücrelerini" uyararak, aşıya karşı bağışıklık tepkisi oluşturmada antijenlere yardımcı olur. Bir yerde, aşının etkisini güçlendirmeye yarayan araçlar olarak düşünülebilirler. Bu sayede aşının dozunu, aksi takdirde olması gerekene nazaran daha az yapmak mümkün olur.

Alüminyum Tuzları

Adjuvanlar, genellikle alüminyum fosfat, alüminyum hidroksit veya potasyum alüminyum sülfat gibi ufak alüminyum tuzlarından oluşur. Her ne kadar "alüminyum" kulağa ürkütücü bir metalmiş gibi gelse de, aşılarda kullanılan alüminyum miktarının uzun dönemde zararlı olduğunu gösteren hiçbir bulguya erişilememiştir. Dahası vücudumuzda bir miktar alüminyum ile doğarız ve ömrümüz boyunca da alüminyum almayı sürdürürüz. Vücudumuzun ana alüminyum kaynağı aşılar değil, gündelik olarak tükettiğimiz besinlerdir. Özellikle de peynirler, kabartma tozları, kekler, un, ekmek, makarna, ot çayları, çikolata, malt, bira, meyve suları, şarap, mineral suları, çorbalar, vb. besinlerde alüminyum bulunmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Vücudumuza giren alüminyumun çok ufak bir kısmı sindirilir; geri kalanı olduğu gibi dışkıyla atılır. Sindirilen kısmın büyük bir kısmı hızlıca işlenir ve böbreklerimiz tarafından idrarla atılır. Bundan arta kalan alüminyum vücutta kalabilir ve büyük kısmı kemiklerde, bir kısmıysa akciğerlerde ve beyinde depolanır. Diğer kaynaklara nazaran aşılar, alüminyum alımının önemsenmeyecek kadar ufak bir kısmını oluşturmaktadır.

Alüminyum tuzlarının kullanımının oldukça eskiye dayanan ve etkileyici bir başarı kaydı vardır. Bazı araştırmalar, alüminyumun aşının yapıldığı yerde çok nadiren reaksiyona neden olabildiğini ve daha da nadiren deri altı nodüllerin oluışmasına neden olduğunu gösterse de, buna sebep olan ana unsur aşının yüzeye çok yakın bir noktaya enjekte edilmesidir. Birçok diğer çalışma, alüminyum içerikli aşılara, içinde alüminyum olmayan aşılara göre daha az reaksiyon gösterildiğini ortaya koymaktadır. Bunlar, aşının genel yapısına göre değişebilir.

Alüminyum içerikli difteri, tetanoz ve boğmaca aşılarına yönelik yapılmış bütün araştırmaları meta-analiz şeklinde inceleyen bir akademik çalışmada, alüminyum tuzlarının ciddi veya uzun dönem hiçbir etkisi olmadığı görülmüştür.

Emülsiyon Adjuvanlar

Bu tür adjuvanlar, skualen, DL-a-tokoferol (E Vitamini) veya Salmonella minnesota bakterisi veya Quillaja saponaria ağacı gibi türlerden elde edilen yağların kullanımıyla, su içerisinde yağ emülsiyonları şeklinde kullanılır. Bunların en yaygınları AS01B, AS01E, AS03, AS04 ve MF59 gibi isimlerle bilinen adjuvanlardır.

Nükleotit Adjuvanlar

Bu tür adjuvanlar, bakterilerin savunma tepkisini arttırdığı bilinen belli DNA parçalarının (örneğin CpG-ODN nükleotiti gibi) insan yapımı şekilde üretilmesiyle elde edilir ve aşılara eklenir. Birçok aşıda bu tür bir adjuvan bulunmaz.

Bu Reklamı Kapat

Koruyucular

Koruyucular, ürün birden fazla kişinin aşılanmasında kullanılmak için tasarlanmış bir paketse flakon (viyal, İng: "vial") açıldıktan sonra, aşının kontamine olmasını engeller. Kontaminasyon, aşının ya da farklı bir bileşenin dış ortamdan gelen organik veya inorganik maddeler tarafından kirletilmesi anlamına gelir. Tek kullanımlık aşılarda kontaminasyona karşı koruyucu bulunmamasının sebebi bu aşıların dış ortama tamamen kapalı ambalajlarda saklanıyor olmasıdır.

Bazı aşıların içinde koruyucular bulunmaz; çünkü bunlar tek dozluk şişelerde saklanır ve uygulandıktan sonra atılır. En yaygın kullanılan koruyucu 2-fenoksietanoldür. Yıllardır bir çok aşıda kullanılmıştır, çeşitli bebek bakım ürünlerinde bile kullanılmaktadır ve insanlarda çok az toksisiteye sahip olduğu için aşılarda kullanımı güvenlidir.

Bunun haricinde, aromatik bir alkol olan fenol ile cıva türevi olan timerosal da koruyucular arasındadır; ancak bunların kullanımı çok daha nadirdir. Örneğin timerosalin herhangi bir olumsuz sağlık etkisi olduğunu bilimsel olarak gösterebilen hiçbir kanıt olmamasına rağmen, herhangi bir bilimsel temele dayanmayan aşı karşıtı kampanyalar sonucunda halk arasında yaratılan korku nedeniyle aşılardan büyük oranda kaldırılmıştır.

Stabilizatörler (Dengeleyiciler)

Stabilizatörler ya da dengeleyiciler, aşı içinde kimyasal reaksiyonların oluşumunu önler ve aşı bileşenlerinin aşı şişesine yapışmasını engeller. Böylece aşıları daha uzun süre saklamak ve üretim aşamasından uygulama aşasında kadar taşınmasını mümkün olur.

Bu Reklamı Kapat

Stabilizatörler; laktoz (süt şekeri), sükroz (çay şekeri) gibi sakkaritler, glisin gibi amino asitler, jelatin ve mayadan üretilen rekombinant insan albumini (kanda bulunan temel protein) gibi proteinler olabilir.

Sürfaktanlar (Yüzey Aktif Maddeler)

Sürfaktanlar veya yüzey aktif maddeler, aşıdaki tüm bileşenleri harmanlayarak bir arada tutar. Bir çeşit emülgatör görevi görürler ve aşı içerisindeki maddelerin sıvı içerisinde çözelmiş halde kalmasını sağlarlar. Böylece aşının sıvı halindeki bileşenlerinin çökelmesini ve kümelenmesini engeller ve bu sayede, aşı üretildikten tüketilene kadar içeriğinde çökelme olmaz ve haftalar sonra bile kullanılsa, sanki üretim hattından yeni çıkmışçasına içeriği birbiriyle kusursuza yakın bir şekilde karışmış haldedir.

Bu tür maddeler dondurma gibi yiyeceklerde ve şampuan, diş macunu, boya ve çamaşır yumuşatıcılarda da sıklıkla kullanılır. Şeker alkolü olarak da bilinen sorbitol ve omega-9 yağ asidi olarak da bilinen oleik asitten üretilen Polisorbat 80, yaygın bir aşı sürfaktanıdır ve dondurmalarda kullanılan da genellikle budur.

Rezidüler (Artıklar)

Rezidüler veya artıklar, tamamlanmış aşının aktif bileşeni olmayan, aşıların üretimi sırasında kullanılan küçük miktarlarda çeşitli maddelerdir. Bu maddeler kullanılan üretim sürecine göre değişebilir ve yumurta proteinleri, maya, formaldehit gibi aktivasyon önleyici ajanları, kültür hücreleri veya neomisin ve streptomisin gibi antibiyotikleri içerebilir. Bir aşıda bulunabilecek bu rezidüler, milyonda bir parça veya milyarda bir parça olarak ölçülmeleri gerekecek kadar küçük miktardadır; dolayısıyla çoğu durumda sağlığınıza etki edecek düzeyde bulunmazlar.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
The Chimes A Goblin Story (Charles Dickens)

The Chimes: A Goblin Story of Some Bells that Rang an Old Year Out and a New Year In, commonly referred to as The Chimes, is a novella written by Charles Dickens and first published in 1844, one year after A Christmas Carol. It is the second in his series of “Christmas books,” five novellas with strong social and moral messages that he published during the 1840s.

In addition to A Christmas Carol and The Chimes, the Christmas books include The Cricket on the Hearth (1845), The Battle of Life (1846), and The Haunted Man and the Ghost’s Bargain (1848).

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺38.00
The Chimes A Goblin Story (Charles Dickens)

Seyrelticiler

Seyreltici, bir aşıyı kullanımdan hemen önce doğru konsantrasyona (madde yoğunluğuna) seyreltmek için kullanılan bir sıvıdır. En yaygın kullanılan seyreltici steril sudur.

Çözücüler

Çözücü maddeler, diğer maddeleri kendi içerisinde çözen ve bu sayede bir çözelti (solüsyon) yaratan maddelerdir. Hayatımızın her alanında var olan çözücülerin en yaygın olanı sudur.

mRNA Aşıları: Yeni Nesil Aşı Teknolojisi

Yeni nesil aşı teknolojisi olarak bilinen mRNA aşılarında ise antijenler doğrudan aşıya eklenmez; bunun yerine, o antijeni üretebilecek nükleotit sekansları aşıya dahil edilir. Yani adeta, hücrelerinize virüse ait ufak ve işlevsiz bir parçanın nasıl üretildiğini gösteren bir "yemek tarifi" sunulur. Böylece bu diziler, hücre içerisindeki ribozomlarda antijene dönüşür (hücre, yemek tarifine bakarak yemeği yapar) ve savunma sistemimiz, bu yabancı parçaları tanıyarak bağışıklık geliştirir. Böylece o parçalara sahip gerçek virüs vücudunuza girdiğinde, çoktan o parçaları tanıyarak savunma sağlayabilirsiniz. Ancak bu yeni nesil aşılarda da en nihayetinde üretilen antijenlerdir; fakat bunlar, laboratuvarda üretilmek yerine, vücudunuzda üretilmektedir.

mRNA aşılarında her zaman adjuvanlar gibi ek maddelere de ihtiyaç duyulmamaktadır; ancak kullanıldığı durumlar da mevcuttur. Bu da, fazladan madde kullanmaksızın, eski aşı teknolojisine benzer, hatta ondan daha güçlü bir bağışıklık üretmeyi mümkün kılmaktadır. Benzer şekilde, mRNA aşılarında sürfaktanlar veya protektanlar gibi ek maddelerin de kullanılmaması mümkün olabilir.

Buna karşılık, mRNA'nın hücreye iletilebilmesi için bazı ek moleküller kullanılabilmektedir: Örneğin yağ nanoparçacıkları, polimerler, peptitler gibi taşıyıcılar kullanılmaktadır. Kullanılan yönteme bağlı olarak, sürfaktan gibi bileşenlerin de kullanılması gerkebilir. Örneğin nanoemülsiyon yöntemiyle verilen mRNA aşılarında hidrofobik ve hidrofilik sürfaktanlar kullanılabilmektedir. Benzer şekilde, lipitlerle (yağlarla) iletilen nanoparçacıklar yöntemi kullanıldığında, moleküler dengeyi sağlayacak stabilizörler kullanılabilmektedir.

Elbette yeni aşı teknolojilerinde belli başlı farklar beklemek mümkündür; ancak bunlar haricinde, tüm aşıların içeriği az çok birbirine benzer ve buradaki gibi genellenebilir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Bilim Budur! 10
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: World Health Organization | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2022 04:47:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9622

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Asit
Kuvvet
Doğa Olayları
Transkripsiyon
Meteor
Abiyogenez
Astrofotoğrafçılık
Taksonomi
Mikoloji
Mantık
Dişler
Çekirdek
Kanıt
Adaptasyon
Doğa Yasası
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Ses Kaydı
Yatay Gen Transferi
Bağışıklık
Zehirli Mantar
Gen İfadesi
Araştırmacılar
Su
Bağışıklık Sistemi
Homeostasis
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.