Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Stronsiyum

Stronsiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Stronsiyum
Stronsiyum
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
159 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Özellikler

Stronsiyum, "Sr" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 38 olan kimyasal elementtir. Bir alkali toprak metali olan stronsiyum, kimyasal olarak oldukça reaktif olan yumuşak sarımsı beyaz gümüş, metalik bir elementtir. Metal, havaya maruz kaldığında koyu bir oksit tabakası oluşturur.

Stronsiyum, periyodik tablodaki iki dikey komşusuna, yani kalsiyum ve baryuma benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Doğada çoğunlukla Selistin ve Strontianit minerallerinde bulunur ve genellikle bunlardan elde edilir. Stronsiyum, kurşun gibi yumuşak bir metaldir ve yeni kesildiğinde gümüşi bir parlaklığa sahiptir. Sarımsı bir renk almak için havada hızla reaksiyona girer; bu nedenle depolama için oksijenden korunmalıdır.

Doğada tek başına bulunamaz. Kalsiyum ile geniş çapta dağılmış olmasına rağmen, yalnızca iki ana stronsiyum cevheri vardır. Bunlar ise: celestine (SrSO4) ve strontianite (SrCO3).

Dünya'nın kabuğunun yaklaşık %0,04'ünü oluşturur. Stronsiyumun en önemli ticari kaynağı selestindir; Dünya arzının üçte ikisinden fazlası Çin'den gelmekte ve geri kalanının büyük kısmını İspanya ve Meksika karşılamaktadır. Stronsiyum, bir katot görevi gören soğutulmuş bir demir çubuğun, potasyum ve stronsiyum klorürlerin kaynaşmış bir karışımının yüzeyine sadece dokundurularak ve stronsiyumun katılaştıkça yükseldiği kontak katot elektroliz yöntemi ile çubuk şeklinde elde edilir. Metalik stronsiyum, oksidin alüminyum ile indirgenmesiyle de elde edilebilir. Stronsiyum, dövülebilir ve sünektir ve iyi bir elektrik iletkenidir; ancak elemental stronsiyumun nispeten az kullanılır. Bunlardan biri, döküm motor bloklarında ve tekerleklerde alüminyum veya magnezyum için bir alaşımlama maddesi olarak; stronsiyum işlenebilirliği artırır ve metalin direncini artırır.

Reklamı Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Stronsiyum çoğunlukla doğada oluşur ve tüm magmatik kayaların yaklaşık %0.034'ünü oluşturur ve sülfat mineral selestit (SrSO4) ve karbonat strontianit (SrCO3) şeklinde oluşur. Selestit, yeterli büyüklükteki tortul çökellerde sıklıkla bulunur, dolayısıyla madencilik tesisleri için cazip bir mineraldir. Ana madencilik alanları İngiltere, Meksika, Türkiye ve İspanya'dır. Dünya stronsiyum cevheri üretimi, değerlendirilmemiş toplam rezervlere göre yılda yaklaşık 140.000 tondur.

Stronsiyum içeren yiyecekler çok düşüktür örneğin; mısırda (0.4 ppm ve portakalda (0.5 ppm), lahana (45 ppm), soğan (50 ppm) ve marulda (74 ppm) şeklindedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Stronsiyum, kalsiyum ve baryumunkine benzer kullanımlara sahiptir, ancak daha yüksek maliyeti nedeniyle nadiren kullanılır. Stronsiyum bileşiklerinin başlıca kullanımları, havai fişeklerdeki parlak kırmızılar, uyarı işaret fişekleri ve gresler için pirotekniktir. Hava izlerini gidermek için vakum tüplerinde toplayıcı olarak az miktarda kullanılır. Çoğu stronsiyum, televizyon ekranları ve görsel gösterim birimleri için özel camda karbonat olarak kullanılır. Stronsiyum-90 tehlikeli derecede radyoaktif bir izotop olmasına rağmen, nükleer reaktörlerin kullanılmış yakıtı çıkarılırken yararlı bir yan ürünüdür.

Tarihi

Stronsiyum, İrlandalı bir kimyager olan Adair Crawford tarafından 1790'da mineral witherit (BaCO3) üzerinde çalışırken keşfedildi. Eriyik hidroklorik asitle (HCl) karıştırdığında beklediği sonuçları alamadı bu sebeple Witherit örneğinin, strontianite (SrCO3) adını verdiği bir mineral olan bilinmeyen bir mineralle bulaşmış olduğunu varsaydı. Stronsiyum ilk olarak 1808'de bir stronsiyum klorür (SrCl2) ve cıva oksit (HgO) karışımının elektroliziyle İngiliz kimyager Sir Humphry Davy tarafından izole edildi. Günümüzde stronsiyum, en yaygın iki cevheri olan celestite (SrSO4) ve strontianite (SrCO3) 'ten hidroklorik asit ile birleştirilerek stronsiyum klorür oluşturarak elde edilmektedir. Genellikle potasyum klorür (KCl) ile karıştırılan stronsiyum klorür daha sonra eritilir ve elektrolize edilerek stronsiyum ve klor gazı (Cl2) oluşturulur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimolojisi

1808'de İngiliz kimyager Humphry Davy tarafından, daha önceki "strontianite" teriminden sonra, İskoç kasabası Strontian'dan adını almıştır.

Önlem ve Güven

Stronsiyum İnsan Sağlığına Etkisi

Suda çözünmeyen stronsiyum bileşikleri, kimyasal reaksiyonların bir sonucu olarak suda çözünür hale gelebilir. Suda çözünen bileşikler, insan sağlığı için suda çözünmeyen bileşiklerden daha büyük bir tehdittir. Bu nedenle, suda çözünür stronsiyum formları, içme suyunu kirletebilir fakat genel olarak içme suyundaki konsantrasyonlar genellikle oldukça düşüktür. İnsanlar, hava veya toz soluyarak, yemek yiyerek, su içerek veya stronsiyum içeren toprakla temas ederek küçük seviyelerde (radyoaktif) stronsiyuma maruz kalabilirler. Gıdalardaki stronsiyum konsantrasyonları, insan vücudundaki stronsiyum konsantrasyonlarına katkıda bulunur. Önemli ölçüde yüksek konsantrasyonlarda stronsiyum içeren gıda maddeleri tahıllar, sebzeler ve süt ürünleridir.

Stronsiyumun Çevreye Etkileri

Temel formundaki stronsiyum, kayalar, toprak, su ve hava dahil çevrenin birçok bölümünde doğal olarak bulunur. Stronsiyum bileşikleri çevrede oldukça kolay bir şekilde hareket edebilir çünkü bileşiklerin çoğu suda çözünürdür. Stronsiyum havada her zaman belirli bir seviyede toz halinde bulunur. Havadaki stronsiyum konsantrasyonları, kömür ve petrol yanması gibi insan faaliyetleri ile artar. Stronsiyum içeren toz parçacıkları bir noktada yüzey suyuna, toprağa veya bitki yüzeylerine yerleşebilir. Parçacıklar çökelmediğinde yağmur veya kar yağdığında yeryüzüne geri düşeceklerdir. Tüm stronsiyum, nihayetinde zaten mevcut olan stronsiyum ile karıştıkları topraklarda veya yüzey sularının diplerinde son bulacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Stronsiyum elementinin atom numarası 38'dir.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/01/2021 16:19:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9839

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Değişim
Evrim Ağacı Duyurusu
Yörünge
Genetik Müdahale
Elektron
Zaman
Endokrin Sistemi
Tüy
Mucize
Balıkçılık
Abd
Atmosfer
Toplum
Haber
Bilgi
Analiz
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Entropi
Genler
Santigrat Derece
İnsanlık
Genel Görelilik
Komplo Teorisi
Kanser Tedavisi
Korku
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mikroskop insana önemini gösterdi; teleskop da önemsizliğini...”
Manly P. Hall
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku