Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Ağaç Halkalarına İşleyen Dünya Dışı Veriler: Dünya'nın En Eski Astronomları, Ağaçlar Olabilir mi?

Ağaç Halkalarına İşleyen Dünya Dışı Veriler: Dünya'nın En Eski Astronomları, Ağaçlar Olabilir mi? Sandbox Studio
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Dünya’dan binlerce ışık yılı ötede yaşanan enerji patlamaları, gezegenimizin ekosistemine ve jeolojik yapısına işlemiş olabilir!

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, ScienceDaily isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Uluslararası Astrobiyoloji Dergisi’nde yayınlanan bir makale, süpernovaların etkisini araştırıyor. Bildiğiniz gibi süpernovalar, bilinen evrendeki en şiddetli olaylardan biridir. Sadece birkaç ay içerisinde, bu patlamaların yalnızca biri bile, güneşimizin ömrü boyunca verebileceği enerji miktarından daha fazla enerji açığa çıkarabilirler. Ayrıca çok ama çok parlaklardır. Colorado Üniversitesi'nden proje yönetmeni olan Robert Brakenridge şöyle diyor:

Süpernovaları öteki galaksilerde her zaman gözlemliyoruz. Teleskoptan bakılınca galaksiler, puslu birer nokta gibidir. Ve birden bir yıldız açığa çıkar ve galaksinin geri kalanı kadar bile parlak olabilir.

Çok yakınımızda yaşanacak bir süpernova, bütün insanlığı Dünya üzerinden silebilir. Ancak uzakta yaşanan patlamalarda bile Dünya'mız, tehlikeli radyasyon ile bombalanabilir. Bu da ozon tabakasının incelmesine ve bununla birlikte küresel ısınma sürecinin hızlanmasına neden olabilir.

Bu muhtemel patlamaları incelemek için Brakenridge, gezegenimizde bulunan ağaçların halkalarında, bu uzak ve kozmik patlamaların parmak izlerini aradı. Onun bulgularına göre, 40.000 yıllık süreç içerisinde Dünya’nın ikliminde yaşanan en az 4 anomaliyi yakınımızda yaşanan süpernovalar tetiklemiş olabilir.

Sonuçlar her ne kadar kesin olmaktan uzak olsa da, araştırmalar bize Dünya’da yaşam hakkında ilgi çekici bilgiler veriyor. Ve bize uzayda yaşanan her şeyin uzayda kalmadığını gösteriyor. Brakenridge, şöyle diyor:

Bunlar olağanüstü olgular, ve muhtemel etkileri kendilerini ağaçların halkalarında gösteriyor gibi gözüküyor.

Ani Radyokarbon Artışları!

Brakenridge’in araştırması, ilginç bir atom olan Karbon-14'e dayanıyor. Karbon-14, diğer bir ismiyle radyokarbon, Dünya’da az miktarda bulunmakta. Ve Dünya'nın kendi iç süreçleriyle değil, uzaydan gelen kozmik ışınların karbon atomlarına yağıp, izotop oluşturmasıyla açığa çıkıyor. Brakenridge’in dediği üzere:

Genelde her yıl sabit bir miktara ulaşırız. Ağaçlar atmosferden karbonu alırlar ve bu karbonun belli bir kısmı radyokarbondur.

Ancak bazen, ağaçların yakaladığı radyokarbon miktarı sabit bir değer olmuyor. Konu üzerinde çalışan insanların teorisi, bu yıllar boyunca sürebilecek radyokarbon artışının, Güneş’imizin yüzeyinde yaşanan büyük miktarda enerji salınımları kaynaklı olduğu yönünde. Brakenridge ve birçok araştırmacı, gözlerini evimizden çok çok uzaktaki olaylara dikti:

Elimizde açıklanmayı bekleyen bir dolu dünyasal olgu var, ve sadece 2 olasılık var. Biri solar ışımalar, diğeri ise süpernova etkileri. Ve bana kalırsa süpernova fikri oldukça hızlı göz ardı edildi.

Bu, bu yönde yapılan ilk keşif değil. 2013 yılında Nagoya Üniversitesi'nden bir grup fizikçi, Japon sedir ağaçlarını inceleyerek günümüzden 1200 yıl kadar öncesine kadar olan zaman diliminde yaşanmış süpernovalar ve güneş patlamaları gibi yüksek enerjili olayların tespit edilebileceğini fark ettiler.

Japonya'nın Yakushima Adası'nda bulunan bu ağaçlar, granitçe zengin topraklarda sürdürdükleri "düşük karbonlu diyet" benzeri bir beslenme modu sayesinde çok yavaş büyüyerek, binlerce yıl boyunca yaşayabilirler. Üniversiteden Fusa Miyake ve ekibi, bu ufak adadan aldıkları iki ağaç örneğini detaylıca incelediler ve gördükleri, ağaç halkalarının sadece yaş hesabında değil, aynı zamanda yerel fizik olaylarını tespit etmekte kullanabileceğiydi. Yaptıkları ölçümlerde, 775 yılı ve sonrasındaki birkaç yılda oluşmuş halkalarda, Karbon-14 seviyeleri %1.2 kat yüksekti. Bu, normal varyasyondan 20 kat yüksektir.

Betelgeuse Yıldızına Dikkat!

Brakenridge’in dediklerine göre bilim insanları, çok yüksek miktarda gamma radyasyonu yayan süpernova patlamalarına şahit oldular. Hatırlayacağınız üzere bu radyasyon, Dünya’mızda radyokarbon oluşumunu etkileyen radyasyonun ta kendisi. Bu izotoplar kendi başlarına tehlikeli olmasalar da, oluşumları bizden yüz binlerce ışık yılı uzaktaki süpernovaların yaydığı enerjinin, bize kadar geldiğini işaret ediyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu tezi sınamak için Brakenridge geçmişteki bulgulara baktı. Ve son 40,000 yılda Dünya yakınlarında yaşanan süpernovaları bir liste haline getirdi. Bilim insanları, bu bilgilere, süpernovaların arkalarında bıraktıkları nebulaları gözlemleyerek ulaşabiliyorlar. Brakenridge bulgularını, Dünya’mızdaki ağaçların halkalarına işlemiş bilgiyle karşılaştırdı.

Böylece, Dünya’ya en yakın 8 süpernovanın hepsinin, Dünya’mızda görülen ani radyokarbon artışlarıyla alakası olduğunu ortaya koydu. Özellikle aralarından 4 tanesinin, araştırıldığı takdirde güzel sonuçlar doğuracağını fark etti. Mesela Vela Takımyıldızı’nın eski üyelerinden birini ele alalım. Dünya’dan yaklaşık 815 ışık yılı ötede bulunan bu yıldız, yaklaşık 13.000 yıl önce infilak etti. Bu olaydan kısa bir süre sonra Dünya’daki radyokarbon seviyeleri %3’lük bir oranla arttı. Bu, olağanüstü bir artış.

Ancak bilim dünyası, yaşanan süpernovaların tarihlerini kestirmekte henüz olmak istedikleri kadar başarılı değiller. Bu da Vela patlamasının zamanının 1,500 yıllık bir hatayla ortaya konulmasına yol açıyor. Ayrıca 13,000 yıl önce bu patlamanın Dünya’nın faunasına ve florasına nasıl bir etkisi olduğu konusu da hala muamma. Ama Brakenridge, bu sorunun araştırılmaya fazlasıyla değer olduğunu düşünüyor.

Beni bu araştırmada devam etmeye sürükleyen şey, dünyasal kayıtlara baktığımda, bulguları elimle koymuş gibi bulabilmem.

O ve diğer bilim insanları, bu gibi bir olayın etkilerini Dünya’nın görmesini istemediklerini belirtiyorlar. Bazı astronomlar, Orion Takımyıldızı’nda bulunan kızıl-dev Betelgeuse’nin patlamak üzere olduğunu söylüyorlar (her ne kadar bu konu tartışmalı olsa da). Ve bu yıldız Dünya’ya yalnızca 642.5 ışık yılı uzakta, Vela’daki patlamadan çok daha yakın. Brakenridge böyle bir şeyin olmamasını umuyor; çünkü dediğine göre Betelguese bize çok ama çok yakın.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/11/2020 08:54:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9541

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kamuflaj
Onkoloji
Evrimsel Biyoloji
Nörobilim
Biliş
Böcek
Sinirbilim
İklim
Renk
Türleşme
Klinik Mikrobiyoloji
Güve
Müzik
Eczacılık
Cansız
Hayvan
Uçma
Toplumsal Cinsiyet
Bilgi
İhtiyoloji
Diş Gelişimi
Sağlık
Kertenkele
Çağ
Dişler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Televizyon benim için çok eğitici bir araç! Ne zaman biri televizyon açacak olsa, başka bir odaya gidip kitap okumaya başlarım.”
Groucho Marx
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol