Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, io9 isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Gökbilimcilere göre evrendeki tüm galaksiler uçsuz bucaksız kozmik bir lifler ağıyla birbirine bağlıdır, ama gerçekte bu söylenen ağ hiçbir zaman görülmemişti. Bu durum, uzak bir kuasarın düzensiz faaliyetinin evrenin arka planını aydınlatması sayesinde değişti.

Bu lifler hakkında halihazırda en azından kavramsal olarak bilgi sahibiyiz, çünkü bilgisayar simulasyonları varlıklarını destekliyor. Evren Büyük Patlama'dan sonra soğurken, maddesinin büyük kısmı (aynı zamanda ve özellikle karanlık madde) evreni saran bir bağ dokusu oluşturacak şekilde koyulaştı. Bu ağın belli noktaları diğerlerinden daha fazla kütleye sahipti, ki sonuçta yıldızları, gökadaları ve gökada kümelerini oluşturdular. Böylece Büyük Patlama çok uzun zaman evvel olmuş ve gökadalar çok uzaklara dağılmış olsa bile, esas itibariyle her şey, halâ bu asıl işlevini yitirmiş olan ağ ile birbirine bağlı.

Fakat nadir rastlanan ve iyonlaşmış gaz olarak var olan bu bağlar görünmezdir ve gökbilimciler tarafından asla görülmüş değildir. Gökadalar arası gazı, arka plandaki parlak kaynaklardan ışığı yutması ile teşhis edip görünür kılabiliyoruz; ancak bu bize gazın nasıl yayılmış olduğunu aslında açıklamış değil.

Gökbilimciler Hawai'deki Keck Teleskopunu kullanarak gökadalar arası uzayda yaklaşık iki milyon ışık yılı sürede kat edilecek bir alana yayılmış çok geniş ve parlak bir gaz nebulası saptadılar. Nebula, yakın bulunduğu bir kuasar, yani gökada merkezindeki süper kütleli bir kara delik tarafından yoğun radyasyon fırlatan bir tür etkin gök ada çekirdeği sayesinde bir yılbaşı ağacı şeklinde görünüyordu. Araştırmacı Sebastiano Cantalupo şöyle söylüyor:

Bu çok sıradışı bir durum: devasa, şimdiye kadar tespit edilen nebulalardan en az iki kat daha büyük, ve kuasarın galaktik çevresini aşıyor.

Gökbilimciler bu keşiften sonuna kadar istifade etti. Kuasarın yoğun radyasyonunun yol açtığı hidrojen gazının flörasan parlamasını tespitte bunu kullandılar. Gökbilimci J. Xavier Prochaska şöyle ifade ediyor:

Bu kuasarın aydınlattığı yaygın gaz, daha önce rastlamadığımız ölçüde büyük; ve gökadalar arasında yayılmış olan gazın ilk resmini bize sunuyor. Evrenin yapısının bütününü kavramak için müthiş bir katkı sağlıyor.

Kozmik ağa ait görüntülerin ilk defa yakalanması, bize lifli yapıyı açıkça gösteriyor.

Uzayın yeni bir portresi

Kuasar UM 287, yaklaşık 10 milyar ışık yılı ötemizde. Aydınlatıyor olduğu lif ise iki milyon ışık yılı genişlikte, yani kuasara ev sahipliği yapan gökadadan, gökadalar arası uzaya kadar taşıyor olmalı.

Bu keşif evrenin nasıl oluşup evrimleştiği ile ilgili görüşümüzü desteklese de, bilgimizde bazı eksiklikler olduğunu da ortaya çıkardı.

Lifler tahmin edilen simulasyonlardan çok daha yoğun, öyle ki bir trilyon güneş ağırlığına denk gaz içeriyor. Cantalupo şöyle bitiriyor:

Kozmik ağda, örneklerimizde gördüğümüzden daha fazla sayıda küçük yoğun gaz kümeleri olabilir diye düşünüyoruz' diyor. 'Bu gözlemler gökadalararası gaz ile ilgili bildiklerimize ters düşüyor, ve örneklerimizi test edip düzeltebilmemiz için bize yeni bir laboratuar sunuyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 15
  • Tebrikler! 14
  • İnanılmaz 9
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Bilim Budur! 6
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: io9 | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2020 14:14:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1948

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Balık
Dünya Dışı Yaşam
Mucize
Kimyasal
Öğrenme
Olasılık
Radyasyon
Kütleçekimi
Ribozim
Astrofotoğrafçılık
Yaşamın Başlangıcı
Sanat
Parçacık
Elektrik
Sağlık Bakanlığı
Önlem
Cinsiyet
Kedi
Covid-19
İklim
Evrimsel Biyoloji
Santigrat Derece
Yüz
Toplumsal Cinsiyet
Ekoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Şu ana kadar Evrim Kuramı'nı çürütebilen bir argüman var olmadı. Ancak eğer ki bir gün olursa, bunu keşfeden bir bilim insanı olacaktır, bir aptal değil.”
Richard Dawkins
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol