Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Adem Elması Nedir, Neden Vardır?

Adem Elması Nedir, Neden Vardır? Wikipedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Halk arasında yaygın olarak "Adem elması" ismiyle bilinen yapının bilimsel adı "larinks tümseği"dir (prominentia laryngea). Bu tümsek, insan boynu içerisinde yer alan larinksi ("ses kutusu") saran tiroit kıkırdağının vücut dışına doğru yaptığı çıkıntıdan ötürü oluşur. Genellikle erkeklerde daha iri olduğu için, yetişkinliğe erişildiğinde bariz bir şekilde görülür. Aslında dişilerde de bulunur; ancak yapısı gereği biraz daha ufak olduğundan dışarıdan görmesi daha zordur. 

Dişilerde ve erkeklerde bu yapının farklı olmasının hem yaklaşık, hem de nihai nedeni büyük oranda bilinmektedir (yaklaşık ve nihai sebeplerle ilgili olarak buradaki yazımızı okumanızı tavsiye ederiz).

Bir kadında
Bir kadında "Adem Elması"
Lamperti Facial Plastic Surgery

Öncelikle yaklaşık sebebe bakalım: Bu yapının oluşumundaki anatomik fark, kıkırdağın dışarıdan farklı gözükmesine neden olur. Ses kutusunu saran tiroit kıkırdağın iki tarafının buluştuğu yer erkeklerde 90 derecelik bir açıya sahiptir; dişilerde ise 120 derecelik bir açıya... İşte bu sebeple, erkeklerde bu yapı çok daha sivri ve dışarı doğru çıkıntılı gözükür. Hele erkeklerde ergenlikle birlikte bu dokunun irileşmesi, belirginliği daha da arttırır.

Neden Adem Elması Var?

Nihai, yani evrimsel sebebe gelecek olursak: Adem elması, evrimsel süreçte cinsiyetlerde görülen "ikincil eşey karakteri" olarak kabul edilmektedir. Yani gelişimin ilerleyen evrelerinde, erkekler ile dişileri birbirinden ayıran, popülasyon içerisinde fiziksel farklılıkların belirginleşmesine neden olan karakterlerden birisidir.

Erkeklerin ergenliği sırasında görülen hormonal aktivite artışına bağlı olarak belirginliği artar. Bu sayede, evrimsel süreç içerisinde cinsiyetler birbirlerini ayırt edebilecekleri farklılıklar kazanırlar. Yapılan incelemeler, Adem elmasının irileşme ve belirginleşme hızının erkekten erkeğe çok farklı olabildiğini ve yer yer çok kısa bir sürede bu belirginliğin çok bariz hale gelebileceğini göstermektedir.

Evrimsel analizler, yapının fonksiyonuyla ilgili de daha fazla bilgi vermektedir: İnsanı yakın kuzenlerinden ayırt eden en temel özelliklerden biri, hayvan iletişiminin bilinen en karmaşık versiyonu olan konuşma yeteneğidir. Ses kutusu, bu yeteneğin beynimizle birlikte ana aktörlerinden birisidir. Tıpkı saçlarımızın ya da kafatasımızın beynimizi koruması gibi, ses kutusunun da yumuşak ama yeterince dayanıklı bir dokuyla korunması, evrimsel açıdan avantajlıdır. Bu nedenle evrimsel süreç içerisinde ses kutusu etrafındaki kıkırdak dokusunun daha sert ve güçlü olduğu bireyler, diğerlerine göre daha güvenli ve avantajlı olmuş olabilir. 

Analizler derinleştikçe, evrime dair daha detaylı bilgiler edinmek de mümkündür: Örneğin Adem elmasının aynı zamanda ses kutusunda üretilen sesler üzerinde de etkisi olduğu tespit edilmiştir. Adem elması daha belirgin ve şişkin olan erkeklerin sesi daha derin ve toktur. Ergenlikte erkeklerin seslerinin kalınlaşmasında bu dokunun etkisi olduğu düşünülmektedir.

Ayrıca sesin tokluğu, evrim mekanizmalarından en güçlülerinden biri olan Cinsel Seçilim'in etki edebileceği bir unsur da olmuş olabilir. Eğer ki erkekler, seslerinin tokluklarına göre seçildilerse (ki bunu gösteren güçlü kanıtlar var); evrimsel süreçte Adem elması giderek daha belirgin hale gelmiş olabilir. Dahası, cinsel amaçlarla olmasa bile, daha tok sesli olmak yırtıcıları korkutup kaçırmak açısından avantaj sağlamış olabilir. Bu da, Doğal Seçilim tarafından bu özelliğin vurgulanması ve güçlenmesi anlamına gelir.

"Adem Elması" Lafı Nereden Geliyor?

Bu yapının adının nereden geldiğiyle ilgili 2 adet dilbilim hipotezi bulunmaktadır: Bunlardan ilki, daha bariz olanıdır: İbrahimi dinlerde "ilk insan" olduğuna inanılan Adem'in ve eşi olan Havva'nın yedikleri elmadan ötürü bu yapının "boğazlarımıza takıldığı" düşünülmüş ve bu hikaye üzerine boğazımızdaki tümseğe "Adem elması" denmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ancak teologlar, ne İncil'in kendisinde, ne de Musevi-Hristiyan yazıtlarda, boğazlarımızdaki bu çıkıntıya böyle bir isim verildiğini söyleyerek ve hatta İncil'de Adem'in yediği meyvenin türünün bile belirtilmediğini ileri sürerek bu hipoteze karşı çıkmaktadırlar. 

Halk arasında
Halk arasında "Adem Elması" olarak bilinen çıkıntı, gerçekte "Larinks Tümseği" olarak bilinen anatomik bir yapıdır ve bir kemik çıkıntısından ibarettir.
Teachoo

İkinci hipotez ise dilbilimci Alexander Gode tarafından ileri sürülmektedir: Gode, bu ismin basitçe bir çeviri hatası olduğunu ileri sürmektedir. Adem elması kalıbı, Latincede "pomum Adami" demektir. Bu kalıp Latinceye, İbranicedeki "tappuach ha adam" kalıbından geçmiştir. Bu, "insanın çıkıntısı" demektir. Kafa karışıklığı, İbranicede "adam" sözcüğünün "insan" anlamına geliyor olmasından kaynaklanır. Aynı zamanda İbranicede "çıkıntı" anlamına gelen sözcük, aynı zamada "elma" anlamına da gelmektedir. Dolayısıyla "insanın çıkıntısı" anlamındaki İbranice kalıp, Latinceye "Adem Elması" olarak geçirilmiş olabilir ve o günden beri kalıp hatalı kullanılmaktadır. Tıp dilindeki "prominentia laryngea" (larinks tümseği) ise ilk defa 1895 yılında Basle Nomina Anatomica kitabında kullanılmıştır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Muhteşem! 9
  • Bilim Budur! 7
  • İnanılmaz 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 09:51:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2703

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Su Ayısı
Kütle
Evrim Ağacı
Dünya
Kuş
Hastalık
Kalp
İnsan
Kozmoloji
Hastalık Yayılımı
Savunma
Uçuş
Süpernova
Tehlike
Onkoloji
Hamilelik
Müfredat
Toplumsal Cinsiyet
Veri
Evren
Lgbt
Balık
Skeptisizm
İmmünoloji
Eşey
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanları kendisinin de insan olduğuna ikna edebilen bir bilgisayar 'zeki' olarak görülmelidir.”
Alan Turing
Geri Bildirim Gönder