Bilimin iletişim yollarından en önemlisi, akademik makalelerdir. Bilimsel cemiyetin kalbinde yer alan akademik makaleler, bilim insanlarının birbirleriyle ortak bir zeminde iletişim kurmasını ve fikirlerini kavga gürültü olmaksızın, sakin ve soğukkanlı bir şekilde, sistemli ve objektif bir biçimde birbirlerine aktarmalarını sağlar. Eğer bilimi tam olarak anlamak veya herhangi bir akademik çalışma yoluyla bilime katkı sağlamak istiyorsanız, akademik makale yazımını ve okunmasını öğrenmeniz bir tercih değil, bir zorunluluktur.

Akademik makaleler, bir bilim sahasındaki en güncel bilgileri içeren kaynaklardır. Dolayısıyla bir bilim sahasını öğrenmeyi, kendinizi o alanda geliştirmeyi, o alana katkı sağlamayı istiyorsanız; o bilim sahasındaki güncel durumu ve halen açıklanamamış konuları tespit etmek için akademik makaleleri didik didik etmeniz ve dikkatlice okumanız gerekir. Bu, bilimin en heyecan verici taraflarından biridir: Bir akademik makale, bir soruya cevap verirken, birçok yeni soruyu da doğurur; çünkü bilim, daha önce de izah ettiğimiz gibi, tamamlanmamış bir yolculuktur. Bu nedenle akademik bir makaleyi okuduğunuzda, sadece o makalede keşfedilenleri değil, aynı zamanda o sahada veya o çalışmada açık kalan noktaları da görmeniz mümkün olacaktır. Böylece o açıklara odaklanabilir, yeni keşifler yapabilir veya yapılan keşiflerin eksiklerini keşfederek bilimin gerçeğe bir adım daha yaklaşmasını sağlayabilirsiniz.

Hangi doğal ve antropojenik süreçler biyoçeşitliliği, ekosistemin işleyişini ve dengesini etkiler? Ekoloiji ekosistemleri anlama ve yönetme yetimizi nasıl artırabilir?

Biyoçeşitlilik dünyadaki canlı çeşitliliğidir. Bu çeşitlilik türlerin, alellerin, fonksiyonel grupların ya da ekosistemlerin zenginliğini (sayıca), homojen dağılımını (göreceli bolluk eşitliği), bileşimini (bileşim çeşitleri) içerir. Biyoçeşitlilik dünya çapında hızla azalmaktadır, bunun yanı sıra ekosistemin işleyişi (verimlilik, beslenme döngüsü gibi) ve dengesinin (zaman içerisinde verimliliğin dengede kalması) biyoçeşitliliğe bağlı olduğunu gösteren önemli kanıtlar vardır (Naeem et al. 2009). Yani, biyoçeşitlilikteki azalmalar ekosistemlerin insanlara sağlayabileceği hizmetleri de azaltarak insan refahını kısıtlayabilir (Binyıl Ekosistem Değerlendirmeleri 2005).

İnsanlar oldu olalı hayvan davranışına kafa yormuşlardır (Frison 1998). Hayvan davranışının kavranması, atalarımızın avlanma sırasında avı zekaları ile alt edebilmeleri veya diğer bir hayvanı dost edinebilmelerine olanak tanımıştır; ikincisi nihayetinde hayvanların evcilleştirilmesinin önünü açmıştır. Hayvan çiftleşme sistemlerine dair bilgi, insan toplumlarının büyümesine yardımcı olmuştur; zira evcil besi hayvanlarının çoğalması, güvenilir besin kaynaklarının varlığını sağlama almıştır (Zeder 2008).

Günümüzde de yabani veya evcil hayvanları gözlediğimizde, belli bir eylemi gerçekleştirmedeki istikrarlarına çoğu kez hayran kalırız; mesela saksağanlar bir yuva yapmak için çubukları tek tek düzenledikleri ya da bir evcil hayvan en sevdiği oyuncağını aradığında (Görsel 1). Ve hayvan davranışı hakkında temel sorular sormaya devam ederiz: Hayvanların güdü (motivasyon) ya da tercihleri var mıdır? Bilinçli seçimler yaparlar mı? Birden çok eş arasından ya da çeşitli besinlerden istediklerini seçebileceklerinde hayvanlar kendileri için iyi olan uyumlanımlı (adaptif) seçimler mi yaparlar? Bu sorular ve benzerleri, gözlemlenen bir davranış ile onun kuramsal etkenleri arasındaki bağlantıları ölçen ve sınayan kontrollü deney tasarımları ile irdelenir.

Daha önceki bir yazımızda, bilim insanları arasında ateizm, teizm, deizm, agnostisizm gibi inanç veya inançsızlık tiplerinin dağılımına ve bunun halk arasındaki dağılımı ile olan farklarına bakış atmıştık. Bu yazımızda ise, iki önemli noktaya değinmek istiyoruz: 

Ateizm, tarihsel olarak birçok şekilde tanımlanmışsa da, en genel anlamıyla her türlü yaratıcı gücün varlığını reddetmeye verilen isimdir. Ateistler, dinlerin ve tanrıların gerçek olmadığını düşünmekte ve bunların insanın hayal gücü ile kültürel evriminin bir ürünü olduğunu ileri sürmektedirler. Bu, en azından bir adet yaratıcı gücün var olması gerektiğini iddia eden teizm ile zıt olan görüştür. Daha dar anlamıyla teizm, hem en az 1 tanrıya, hem de o tanrının gönderdiği belirli bir dini görüşe iman etme, inanç duyma demektir. Öte yandan deistler, yaratıcı bir gücün varlığını kabul etmelerine rağmen, dinlerin insan ürünü olduğunu ve yaratıcının insanlarla kitaplar veya dinler yoluyla irtibat kurmadığını ileri sürerler. Alternatif olarak, en genel anlamıyla, ateizm veya teizmin doğru olup olmadığını elimizdeki verilerle bilemeyeceğimizi söyleyen agnostisizm ve yaratıcının Evren'den ayrı bir varlık olmadığını, Evren'in ta kendisi olduğunu ileri süren panteizm gibi dini inanç veya inançsızlık pozisyonları da bulunmaktadır. Fakat tarihsel olarak, bilimle en yakından ilişkisi olanlar, ateizm ve agnostisizm gibi inançlardan tamamen veya kısmen uzak olan felsefi düşünüşler olmuştur. Hele ki Orta Çağ'da Hristiyanlık merkezli teizmin, modern çağda ise İslam merkezli teizmin bilim üzerindeki baskısı düşünülecek olursa, bilim ile anti-teizm arasında sıkı sıkıya bir ilişki varmış gibi gözükmektedir. Peki bu, gerçekten organik bir ilişki midir?

Erken çocukluk dönemi üzerine birçok konu iyi çalışılmıştır. Örneğin çoğu ebeveyn, çocukların iki veya üç yaşına geldiklerinde favori yemekleri, renkleri ve oyuncakları olduğunu bilir. Yedi yaşına geldiklerinde ise çocuklar, kendileri ve çevrelerindeki dünya hakkında fikirlerini geliştirmeye başlarlar. Ancak daha az net bilinen bir konu, çocukların STEM olarak da bilinen bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanları hakkındaki fikirlerini ve bu alandaki yerlerini ne zaman geliştirmeye başladıklarıdır. Araştırmalar, erken yaşta rol modeller ve STEM ile tanışmanın, bu alanlardaki cinsiyet farkını azaltmada önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Ancak "erken yaş" tam olarak ne kadar erken?

Psychological Bulletin dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, bu yaş beklenenden çok daha küçük. Amerikan Araştırma Enstitüleri'nden David Miller ve ekibi, 40 yılı aşkın bir sürede 33 ülkeye yayılan 98 çalışmayı sentezleyerek 145.000'den fazla çocuğu kapsayan, çocukların STEM ile ilgili klişeleri üzerine bugüne kadarki en büyük çalışmayı gerçekleştirdi.

İzlediğiniz politik tartışmalar sırasında televizyonunuzun sesini kapatmayı deneyin. Böylece dil ve tartışmanın konusunu ortadan kaldırabilir ve sözlü-olmayan iletişime (duruş, jest ve mimikler, vs.) odaklanabilirsiniz. Hoş, genellikle daha muhafazakar olan grupların tartışmalarında sesi kapatmaya pek gerek yoktur, zira tartışma konusu çok da önemli değildir. Ne üzerine tartışılırsa tartışılsın, genellikle görülen tek şey birbirine yönelik hakaret, yanlış bilgiler üzerinden küçümseme, diğerlerinin "gizli motivasyonlarını" sorgulama ve hatta anatomi ve görünümden yola çıkarak argümanlar üretmeye çalışmaktır. Aslına bakarsanız bu, tam da maymunların harika bir şekilde yaptıkları davranışlardır: ürkütme, korkutma, tehdit etme, omuzları silkme, kendi göğüslerini yumruklama, vs.

Dünyaca ünlü primatolog ve hayvan davranışları bilimcisi Frans de Waal, 1982 yılında "Şempanze Politikası" isimli kitabı yazmaya karar vermiştir, çünkü erkek şempanzeler arası güç politikaları, insanlar arası güç dinamikleri ile neredeyse birebir aynıdır. Kurdukları dostluklardan tutun da, yaptıkları antlaşmalara kadar! Örneğin şempanzeler, kendileriyle dost olan diğer erkek şempanzelerin kendi bölgelerindeki yiyeceklere ulaşmasına izin verirken, rakip şempanzeleri uzak tutmaya çalışırlar. Tıpkı insanlarda olduğu gibi şempanzelerde de baskınlık (dominantlık) fiziksel güç ile değil, topluımun ne kadarlık bir kesiminin ona destek vermesiyle belirlenir.

Uzay ve uzay yolculuğuna olan ilgi çekilen filmlerin de etkisiyle artmakta, ve bu durum da bu gibi filmlerde görülen konseptlerin ne kadar uygulanabilir olduğu sorusunun sık sık sorulmasına neden olmaktadır. Bu yazıda, Interstellar (Yıldızlararası) filminde de konu edilen yapay yer çekimli uzay araçlarının mantıklı olup olmadıklarına bir göz atalım. 

Uzay yolculuklarında yer çekimi etkisi olmadığı için bu tür seyahatlere çıkacak olan insanların uzun dönemde kemik erimesi ve kas kütlesi kaybı gibi sorunlarla karşılaşması da kaçınılmaz oluyor. Bu etkilerin giderilmesi ya da en azından azaltılması için Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki (ISS) mürettebat belli aralıklarla egzersiz yapmaktadır. Ancak bu egzersizler yine de sorunun kesin çözümü değildir. 

1 Nisan 2022 tarihinde faaliyete geçen r/place etkinliğiyle birlikte Reddit, Türkiye dahil dünyanın dört bir köşesinden kendisine kitle çekmeyi başardı. Dünyanın dört köşesinden herkes piksellerle ülkelerine ait bayraklarını korudular, sanat eserleri oluşturdular. Yeni yeni popüler olan metaverse kavramının da hakkını verdi diyebiliriz. Yakın gelecekteki fiziksel mücadeleler belki de r/place'te olduğu gibi ekranlar arası bir hale bürünecek

Geçen sene itibariyle 6.6 milyon indirmeye ulaşan Reddit, bu 4 günlük etkinlik sayesinde üye sayısında epey bir artış yakaladı.^[1] Bu vasıtayla yeni kullanmaya başlayanlar Reddit'i sadece beyaz tuvali boyamaktan ibaret sanmasınlar. Kendi içerisinde popülasyonlarını barındıran derya deniz bir yer, sadece zaman ayırıp keşfedilmeyi bekliyorlar.