Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Obezite, günümüzde giderek yaygınlaşan, önemli bir sorun haline gelmiştir. Sağlık otoriteleri tarafından ilerleyen yıllarda obezitenin ve obeziteye bağlı hastalıkların, sigara ve kanserden ölüm vakalarını geçerek birincil ölüm nedeni olacağı belirtilmektedir.

Yine aynı otoritelerin çoğu, obezite ve istemsiz kilo artışının çözümü olarak sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapma göstermesine karşın, kullanımı kolay olduğu için çoğu insan tarafından ilaç firmalarının ürettiği ve doğrudan ya da dolaylı olarak vücudun besini kullanma mekanizmasına etki ederek kilo kaybı sağlayan ilaçlar tercih edilmektedir. Gelin bu ilaçların etken maddelerine ve nasıl çalıştıklarına hep birlikte bakalım.

Zayıflamak için ilaç kullanımı artmaktadır.
Zayıflamak için ilaç kullanımı artmaktadır.
Pixabay

Kilo Verme İlaçlarında En Çok Kullanılan Etken Maddeler ve Çalışma Prensipleri

1) Kafein

Kafein çayda, kahvede ve çikolatada doğal olarak bulunan bir uyarıcıdır. Metabolizmayı uyardığı ve yağ yakımını hızlandırdığı için birçok besin takviyesinde kilo kaybı için kullanılmaktadır. 2012 yılında 76 obez yetişkin üzerinde yapılan bir çalışmaya göre yüksek düzeyde kafein tüketenlerin, düşük düzeyde tüketenlere göre yağ kütlelerinin ve ortalama kilolarının daha çok azaldığı tespit edilmiştir. Ancak fazla kafein tüketiminin sinirlilik, kalp atım hızında artma ve kalp ritminde düzensizlik ve uyku problemleri gibi rahatsızlıklara yol açmaktadır. Kafein ile ilgili çok daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan veya aşağıdaki videomuzdan alabilirsiniz.

2) Glukomannan

Glukomannan bir tür çözünebilir diyet lifidir. Bağırsaklardaki suyu emerek vücuda geri kazandırır ve tokluk sağlar. Bu sayede insanların daha az yemesini ve kilo vermesini sağlar. 2005 yılında 176 fazla kilolu insan üzerinde yapılan bir çalışmaya göre glukomannanın sağlıklı bir şekilde kilo verdirdiği iddia edilmiştir. Ancak 2014 yılında yapılan bir diğer çalışmada glukomannanın kilo verdirdiğine dair anlamlı bir kanıt bulunamamıştır. Düzenli olarak glukomannan tüketimi gaz, diyare ve mide krampları gibi sindirim problemlerine yol açabilir.

3) "Garcinia cambogia" Ekstratı

Garcinia cambogia (modern taksonomiismiyle Garcinia gummi-gutta) bitkisinin meyvelerinin içinde, kilo verdirdiği düşünülen hidroksisitrik asit bulunur. Hidroksisitrik asit yağ depolanmasını önlediği ve egzersiz performansını arttırdığı için kullanılmaktadır. Aynı zamanda egzersiz sırasında kaslarda depolanan enerjinin de kullanılmasını önlediği düşünülmektedir.

Garcinia gummi-gutta meyvesinin böyle bir etkisi olduğunu kanıtlayan uzun süreli bir klinik çalışma yoktur. Ayrıca yapılan çalışmaların raporları da günlük tüketilen miktarın 2800 miligramı geçmemesini önermektedir.

4) Pirüvik Asit

Pirüvik asit, vücutta glikozun parçalanması ile açığa çıkan bir moleküldür. Amerika Ulusal Sağlık Enstitüsü (National Institute of Health) tarafından yağların yıkılmasına ve metabolizmanın hızlanmasına yardım edebileceği söylense de henüz yeterince araştırma yapılmamıştır ve sonuçlar kesin değildir. Pirüvik asit, gaz ve şişkinlik gibi yan etkilere sahiptir.

5) Yeşil Çay Ekstratı

Kafein ve kateşin içeriğinden dolayı sık kullanılmaktadır. Metabolizmayı hızlandırdığı ve yağ yakımını sağladığı çalışmalarca gösterilmiştir, ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

İlaçlar besinlerin yerini almaktadır
İlaçlar besinlerin yerini almaktadır
Pixabay

Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) Tarafından Kullanımı Onaylanmış Kilo Vermeye Yardımcı İlaçlar

Kilo alımına bağlı sağlık sorunlarının artış göstermesiyle pazar paylarını genişleten ilaç firmaları tarafından piyasaya sürülmüş binlerce zayıflama ilacı vardır. Ancak bu ilaçlardan sadece 5 tanesi Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanmıştır. FDA, besinlerin ve ilaçların uzun yıllar klinik araştırmalarını yaparak söz konusu maddenin kullanım onayını vermekte veya piyasadan çekmektedir. FDA onayını alan ilaçlar şu şekildedir;

1) Orlistat

Orlistat bir lipaz inhiibitörüdür. Lipaz yağ asitlerinin parçalanmasını sağlayan bir enzimdir. Parçalanan yağlar bağırsaklardan emilir. Orlistat, lipaz enzimini engelleyerek yağ asitlerinin %30 daha az emilmesini sağlar ve bu şekilde kilo kaybına yardımcı olur. 60 mg Orlistat'ın piyasa adı Alli, 120 mg Orlistat'ın piyasa adı Xenical'dır. Xenical 1999'da, Alli ise 2007'de FDA onayını almıştır. İlacın yan etkisi olarak yağlı yiyecekler yedikten sonra diyare görülmesi sayılabilir.

2010 yılında FDA tarafından ilacın karaciğer yetersizliğine yol açabileceği belirtilmiştir. Ama onay geri çekilmemiştir ve ilacın prospektüsü değiştirilerek satılmaya devam edilmiştir.

2) Qsymia

Qsymia, FDA onaylı iki ilacın kombinasyonu ile oluşturulmuş bir ilaçtır. Bu ilaçlardan biri fentermindir, diğeri ise topiramattır. Fentermin, atipik bir amfetamin analogudur ve merkezi sinir sisteminde noradrenalin ile çekişmeye girerek iştahı baskılar. Bu yüzden kısa dönemde kilo kaybı sağlayan bu kimyasal 1959 yılında FDA onayı almıştır.

Topiramat ise hastalık nöbetlerini engelleyen bir migren ilacıdır ve 2004 yılında FDA onayı almıştır. Bu ilacı kullanan hastalar tedavileri boyunca kilo kaybettiklerini rapor etmiştir. Ancak topiramatın nasıl bir etki göstererek kilo kaybına neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bunun üzerine fentermin ve topiramat isimli iki kimyasal birleştirilerek Qsymia adında bir ilaç üretilmiştir ve 2012 yılında FDA onayını almıştır. Ancak bu kısıtlı bir onaydır. Göz tansiyonu, hipertiroidizm ya da daha önceden kalp krizi ya da inme yaşamış bireylerin ve hamileleri bu ilacı kullanması önerilmez.

3) Lorcaserin (Belviq)

Lorcaserin, beyindeki serotonin 2C reseptörünü aktive ederek iştahı baskılamaktadır. Bu yüzden 2012 yılında onay almıştır. Serotonin 2C reseptörü için seçici olduğundan kalp ritmini bozma gibi zararlı etkileri görülmez. Ancak yine de besin alımını ciddi ölçüde etkilediği için diyabetli bireyler ilacı kullanırken sürekli takip edilmelidir. Kreatinin klirensi de dakikada 30 mililitreden az olan insanların ve hamilelerin kullanımı önerilmez. En sık görülen yan etkileri ağız kuruluğu, baş dönmesi, uyuşukluk, baş ağrısı ve şişkinlik gibi gastrointestinal problemlerdir.

4) Contrave

Bu ilaç naltrekson ve bupropiyon adlı iki ilacın kombinasyonundan oluşmaktadır. Contrave, 2014 yılında onaylanmıştır. Naltrekson bir opioid yani uyuşturucu madde antagonistidir. Alkol ve madde bağımlılıklarının tedavisinde kullanılır. Bupropiyon ise bir dopamin-noradrenalin geri emilim inhibitörüdür. Depresyonda ve sigarayı bırakma tedavisinde kullanılır. Bu iki ilacın kombinasyonu ile oluşturulan Contrave ise beyinde hem hipotalamusa (iştah merkezine) hem de mezolimbik dopamin döngüsüne (ödül merkezi) etki ederek besin alımını düzenler ve kilo kaybı sağlar. Bu ilaç kontrol edilemeyen hipertansiyonu olan, nöbetli hastalığa sahip olan ve son evre böbrek yetmezliği olan hastalarda ya da hamilelerde kontraendikasyonlara sebep olabilmektedir.

5) Liraglutid

Liraglutid, daha önceden Victoza adı ile FDA onayı almış bir tip-2 diyabet ilacıdır. Ancak kilo verdirme etkisi sebebiyle 2014 yılında yüksek dozda Saxenda piyasa adı ile obezite tedavisi için FDA onayı almıştır. Liraglutid bir glukagon-benzeri peptid-1 resöptörü agonistidir, yani uyarıcısıdır. Bu, glikoza bağlı insülin salınımını uyarır ve postprandiyal glukagonun düzenlemesine, mide başalmasının yavaşlatılmasına ve besin alımının düzenlenmesine yol açarak kilo kaybı sağlar. En sık görülen yan etkileri bulantı-kusma, diyare ve hipoglisemidir.

Güvenliğiniz için sadece onaylanmış ilaçları dozuna uygun kullanınız.
Güvenliğiniz için sadece onaylanmış ilaçları dozuna uygun kullanınız.
Pixabay

Zayıflama İlaçları Ne Zaman Kullanılmalıdır?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), beden-kütle indeksi 30 kg/m2'nin üzerinde olan bireylerin genellikle obez olarak tanımlanabileceğini söylüyor. Genellikle denmesinin amacı obezite tanımının kişinin başka ölçümlerine de bağlı olmasıdır.

Zayıflama ilaçlarının hiçbiri obeziteyi veya ihtimalini ortadan kaldırmaz. Obezite komplike bir sendrom olduğundan, sadece hayat tarzı değişikliklerinden fayda görülmediği zamanlarda kullanılması önerilmektedir. Ayrıca bu ilaçlar vücudun metabolizmasına etki ettiğinden ve kontraendikasyonlara yol açabileceğinden hamilelerin kullanması önerilmemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. H. Byun, et al. (2017). Pharmacotherapy For Obesity: What You Need To Know. Cleveland Clinic Journal of Medicine, sf: 951-958.
  • M. A. Pietro. Do Any Weight Loss Pills Really Work?. (2018, Ağustos 18). Alındığı Tarih: 05 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Medical News
  • DLife Editors. 5 Weight Loss Drugs Approved By Fda. (2016, Temmuz 25). Alındığı Tarih: 05 Ağustos 2019. Alındığı Yer: dLife
  • NIH-NIDDK. Prescription Medications To Treat Overweight And Obesity. (2019, Ağustos 07). Alındığı Tarih: 07 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NIH-NIDDK

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/08/2019 11:04:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7898

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kendi özgürlüğünüzü korumanın tek yolu başkalarının özgürlüklerini korumaktır. Ancak ve ancak ben özgürsem, sen de özgürsün.”
Clarence Darrow
Geri Bildirim Gönder