Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi!

Mersin ve Çukurova Üniversiteleri Tarafından Yapılan Araştırmada, Ülkemizde Tüketilen Balıkların Çoğu Kanser Riskini Arttıracak Düzeyde Ağır Metal İçeriyor!

Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi! WWF
5 dakika
19,497
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Balık, insan diyetinin en önemli parçalarından birisi olarak görülmektedir. İnsanların hayvanlardan aldıkları proteinlerin %17'si, toplam protein alımının ise %6'sı balıklardan karşılanmaktadır. Her ne kadar balık tüketiminin sağlıklı olduğunu gösteren çok sayıda araştırma olsa da, denizlerde giderek artan kirliliği insan vücuduna taşıyan en önemli araçlardan birisi de balıklardır. Hele ki insan vücudundaki kimyasal kirlenmenin %90'ının beslenme-kaynaklı olduğu düşünülecek olursa, Dünya denizlerinin ve okyanuslarının hızla kirlenmesinden ötürü balık-kaynaklı kimyasal madde aktarımının artması kaçınılmaz olacaktır.

İşte Akdeniz'in kuzeydoğusundan avlanan ve çoğunlukla Türkiye'de tüketilen balıklardaki zehirli kimyasalların miktarını ölçmek isteyen Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi'nden Cengiz Korkmaz, Özcan Ay, Yakup Ersoysal, Mehmet Ali Köroğlu ve Çukurova Üniversitesi'nden Cahit Erdem, başta Mersin ve Adana sahilleri olmak üzere toplamda 6 farklı istasyondan balık örnekleri alarak; hepsi ağır metaller olan krom, manganez, demir, nikel, bakır, çinko, arsenik, kadmiyum, kalay ve kurşun açısından bu balıkları analiz ettiler.

Balık örneklerinin toplandığı istasyonlar
Balık örneklerinin toplandığı istasyonlar
Journal of Food Composition and Analysis

Örnek aldıkları balık türleri ise Mullus barbatus (barbunya), M. surmuletus (tekir), Solea solea (bayağı dil balığı), Diplodus sargus (karagöz), Scomber japonicus (kolyoz), Sarda sarda (palamut), Pagrus pagrus (mercan balığı), Saurida undosquamis (uskumru turnası), Trachurus mediterraneus (sarıkuyruk istavrit), Boops boops (kupes), Mugil cephalus (kefal), Lithognathus mormyrus (mırmır), Lich amia (akya), Oblada melanura (melanur), Sparus aurata (çipura) ve Sardina pilchardus (sardina) olarak seçildi.

Tüm Reklamları Kapat

Balıkların Hepsi Arsenik Açısından Tehlikeli Sınırda!

Mart ila Mayıs 2018 arasında toplanan balıkların kas dokusundan alınan örnekler kullanılarak yapılan analizde, incelenen balıkların tamamında, kanser riski oluşturacak düzeyde arsenik tespit edildi. Araştırmanın baş yazarı Korkmaz, şöyle söylüyor:

Bu çalışmaya göre bu bölgeden avlanılan tüm balık türlerinin kas dokularında inorganik arsenik miktarlarının insan tüketimi açısından kanser riski taşıdığı ilk kez tespit edildi.

ABD'nin Çevre Koruma Ajansı tarafından güvenilir arsenik seviyesi günde, kilogram başına 0.3 mikrogram (gramın 1000'de 1'i) düzeyindedir. Bu dozun üzerine çıkılması halinde dermatit, sinir hastalıkları ve karaciğer kanseri gibi hastalıklar görülebilmektedir. Örnek alınan balıklardaki arsenik düzeyi, kilogram başına 1.08 ila 15.06 miligram (gramın 100'de 1'i) arasında değişmektedir. En yüksek arsenik seviyelerine Mullus barbatus (barbunya) türünde rastlandı.

Bu seviyeler, daha önceden raporlanan arsenik seviyelerinin altında gözüküyor. Dolayısıyla daha geniş perspektiften bakılacak olursa, söz konusu balıklardaki arsenik seviyesi daha yüksek bile olabilir.

Mullus barbatus (barbunya)
Mullus barbatus (barbunya)
Pond5

Tek Sorun Arsenik Değil; Çinko da Sorun!

Sadece arsenik de değil; çinko açısından da balıklarda sorun gözüküyor. Korkmaz şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Erdemli istasyonundan avlanılan balık türlerinin %20.93'ünde çinko miktarlarının Türk Gıda Kodeksinin standarlarına uymadığını tespit ettik.

Çinko, birçok metaloenzim, DNA, protein sentezi ve hücre bölünmesi gibi fonksiyonlarda görev aldığı için önemli bir element; ancak ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından verilen değerlere göre günde kilogram başına 300 mikrogramdan fazla çinko tüketmemek gerekiyor. Bunun ötesinde çinko alımında üreme sorunları ve gelişim problemleri görülebiliyor.

Yapılan araştırmada, balıkların çinko düzeyinin kilogram başına 3.83 ila 55.05 miligram arasında değiştiği gösterildi. Yine, en yüksek arsenik seviyelerine Mullus barbatus (barbunya) türünde rastlandı.

Bu sonuçlar, önceki araştırmaların sonuçlarıyla da örtüşüyor.

Journal of Food Composition and Analysis

Yukarıdaki grafikte, hedef tehlike katsayısı (THQ) hesaplarının sonuçları gösterilmektedir. Tehlike katsayısı, bir kimyasal maddenin, bireye zarar vermeyen düzeyde maruziyet limitini belirlemeye yaramaktadır. Eğer sayı 1'den küçükse, maruziyetin zararı olmamaktadır. 1'den büyükse, sağlık konusunda sorunlar beklenmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Grafiğin en sağında yer alan Toplam hedef tehlike katsayısı (TTHQ) ise, bu maddelerin tümüne birden maruz kalmanın sonucunda sağlık riski oluşup oluşmayacağını belirlemektedir. Görülebileceği gibi, arsenik düzeyleri riskli olduğu gibi, bu yüksek düzeyden dolayı toplam hedef tehlike katsayısı da, hata payına bağlı olarak 1'i geçen değerlere ulaşabilmektedir. Araştırmacılar şöyle yazıyorlar:

Kuzeydoğu Akdeniz'de yakalanan balıkların tüketilen kas dokusunda yer alan arsenik seviyelerinin insanlarda bazı karsinojenik olan ve olmayan sağlık sorunlarına neden olabileceği sonucuna varıldı. (...) Her ne kadar denizel organizmaların akut etkileri henüz tespit edilmemiş olsa da, bunların besin zinciri boyunca aktarılması ve artması sonucunda insan sağlığına zarar verecek düzeylere erişmesi mümkündür.

Ne Yapmalı?

Her ne kadar balık önemli bir besin maddesi olsa da, Türkiye'deki balık tüketimi halen genel ortalamaya göre düşük seviyelerde. Dolayısıyla hemen paniğe kapılmaya gerek yok; çünkü riskli seviyelerin hastalığa dönüşebilmesi için belirli doz değerlerini aşması gerekiyor.

ABD Çevre Koruma Ajansı'na göre gıdalardaki kanser riski 1.000.000'da 1 ila 4 arası güvenli kabul ediliyor. Bunun üzeri oranlar gıda maddelerini "riskli" gruba sokuyor. Yapılan yeni çalışmada inorganik arsenik miktarlarının yaklaşık 1.000.000'da 5 civarında risk taşıdığı gösterildi. Korkmaz şöyle söylüyor:

T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık bakanlığının 2019 yılı verilerine Türkiye ortalama balık tüketimi haftada 105 gram civarında. Ortalama ortalamada 70 kilogramlık insanlar, haftada 105 gram balık etini ömürlerinin sonuna kadar, yani yaklaşık 70 yıl boyunca tüketirlerse, 200 kişiden 1'inde inorganik arsenik miktarına bağlı olarak kanser görülme riski ortaya çıkıyor.

Fakat unutmamak gerekiyor ki arsenik gibi maddelerin alındığı tek kaynak balık değil. Diğer ürünlerden de arsenik alımı yaşanabiliyor. Korkmaz şöyle anlatıyor:

Balık tüketiminde ağır metal kaynaklı kirleticiler daha çok karaciğer gibi metabolik bakımından aktif organlarda biriktiği için özellikle hamsi ve sardalya gibi küçük balıkların iç organları ile tüketimlerinden kaçınmak gerekiyor. Dip balıkları, pelajik (yüzey sularından yüzen) türlere göre daha fazla ağır metal içerebiliyor, bu yüzden dip balıklarını pelajik balıklara göre daha az tüketmek gerekiyor. Ek olarak deri yüzeyi sucul ortamlarda ağır metal toksikolojisinde hedef dokulardan olduğu için, balıkların derilerini tüketmemek önemli.
Wikimedia

Görev Sadece Vatandaşın Değil!

Elbette görev sadece vatandaşın değil. Devlete ve üniversitelere halkı doğru bilinçlendirmek ve korumak için büyük görevler düşüyor. En önemlisi, Su Ürünleri Fakülteleri'nin akademik kadrolarının bu çalışmalara her yıl devam etmesi, rutin gözlem çalışmalarını aksatmaması ve Akdeniz'de arsenik kirliliğine neden olan faktörleri belirleyip bunları engelleyecek önlemler üzerine çalışmalar yapmak gerekiyor. Korkmaz sözlerini şöyle bitiriyor:

Doğu Akdeniz bölgesinden avlanılan balıkların kanser riski taşıdığı bilimsel bir gerçek. Panik yapmamak gerekiyor; ancak gerekli önlemleri almamız da şart.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
40
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 15
  • Üzücü! 6
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Grrr... *@$# 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/06/2024 12:52:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8129

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kara Delik
Madde
Oyun Teorisi
Filogenetik
Skeptisizm
Element
Sosyal
Evrimsel
Ağız
İletişim
Yumurta
Mikoloji
Ekonomi
Virüsler
Tehdit
Bebek
Konuşma
Müzik
Özel Görelilik
Şeker
İspat
Yemek
Hastalıkların Tedavisi
Öğrenme Teorileri
Değişim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi!. (15 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 16 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8129
Bakırcı, Ç. M. (2019, December 15). Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi!. Evrim Ağacı. Retrieved June 16, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8129
Ç. M. Bakırcı. “Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Dec. 2019, https://evrimagaci.org/s/8129.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Doğu Akdeniz'den Avlanan 16 Balık Türünde Yüksek Düzeyde Arsenik Tespit Edildi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 15, 2019. https://evrimagaci.org/s/8129.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close