Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çok Düşük Kalorili Diyetler Obeziteyi Engeller mi?

Çok Düşük Kalorili Diyetler Obeziteyi Engeller mi?
Kalori kısıtlamalı diyet
Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), "obezite" ve "fazla kiloluluk" terimlerini sağlık için risk teşkil edecek miktarda vücutta anormal ve fazla yağ birikmesi olarak tanımlamaktadır. Vücut ağırlığı durumunu belirlemede kullanılan ve kabul edilen başlıca yöntem ise beden-kütle indeksi (BKİ). Beden-kütle indeksi kilogram cinsinden vücut ağırlığının, metre cinsinden boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle bulunur. Her ne kadar sınıfları olsa da BKİ'si 30 ve üzerinde olan insanlar genellikle obez, 25 ve üzerinde olan insanlar ise genellikle fazla kilolu olarak tanımlanmaktadır.

İnsanlık, tarihi boyunca birçok hastalıkla ve salgınla mücadele etse de, artan obezite vakaları insanlığın karşılaştığı en büyük sorunlardan biridir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile birlikte çalışan Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar (NCD, Non-communicable diseases) ağı, 2016'da yayınladığı Risk Faktörleri Birliği (NCD-RisC) adlı yayınında, gelişen fast-food sektörüne ve değişen beslenme alışkanlıklarına dikkat çekerek şu cümleye yer vermiştir:

Gıda endüstrisine bağlı olarak büyüyen ve kurumsallaşan fast-food sektörü, 2006 ve 2016 yılları arasında gösterdiği gelişmeyi aynı ölçüde devam ettirirse, 2025 yılında, Dünya'daki erkek popülasyonunun %18'i ve kadın popülasyonunun %21'i obez olacak.

Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK) de, ''Amerika Birleşik Devletleri'nin %68'i obez veya aşırı kilolu olarak tanımlanıyor.'' diyerek aynı soruna dikkat çekmiştir. 2018 itibariyle Türkiye'de obez veya aşırı kilolu oranı %64.9 dolaylarındadır ve bu oran ile Türkiye, Avrupa'nın en kilolu ülkesi, Dünya'nınsa en kilolu ülkelerinden biri konumundadır.

Dünya'nın en obez ülkeleri arasında Nauru, Cook Adaları, Palau gibi daha ufak ülkelerin yanı sıra, sırasıyla Kuveyt, ABD, Ürdün, Suudi Arabistan, Katar, Libya, Türkiye, Mısır, Yeni Zelanda gibi büyük ülkeler de bulunuyor.
Dünya'nın en obez ülkeleri arasında Nauru, Cook Adaları, Palau gibi daha ufak ülkelerin yanı sıra, sırasıyla Kuveyt, ABD, Ürdün, Suudi Arabistan, Katar, Libya, Türkiye, Mısır, Yeni Zelanda gibi büyük ülkeler de bulunuyor.
World Population Review

Obezite görülme sıklığını azaltmak ve kilo kontrolünü sağlamak için yaygın olarak kullanılan ve inanılan yöntemlerden birisi kalori alımını kısıtlamaktır. Bu yöntem kalori alımı ve enerji metabolizması arasındaki dengeye dikkat çekmektedir. Obezitenin artmasıyla bu denge daha da önem kazanmıştır. Bunun sonucunda, içerdiği kalori miktarı oldukça düşük olan diyetler ortaya çıkmıştır.

Çok Düşük Kalorili Diyetler Nedir?

Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI, National Heart, Lung, and Blood Institute) çok düşük kalorili diyetleri günlük 800 kaloriden daha az kalori içeren diyetler olarak tanımlamıştır. Bu düzeyde kalori alımı ortalama yetişkin bir insanın bazal metabolizma hızını (BMH) bile karşılamamaktadır! Bazal metabolizma hızı, kişinin dinlenme anında sadece nefes alma, kan dolaşımı, hücresel fonksiyonlar gibi hayati aktivitelere harcadığı enerjidir. Yani günlük hayatınıza devam ederken çok düşük kalorili bir diyet uygulamaya çalışırsanız vücudunuz temel fonksiyonları yapacak enerjiyi bulamaz ve vücut depolarını kullanmaya başlar. Bir süre sonra yorgunluk ve halsizliğin yanı sıra besin ögesi yetersizliklerinin yol açtığı ciddi sağlık sorunları (diyare, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, kas krampları, koma vb.) görülür.

Obezite, vücutta yağ birikiminin veya yağ dokusunun aşırı biçimde artmasına bağlı kronik bir hastalıktır.
Obezite, vücutta yağ birikiminin veya yağ dokusunun aşırı biçimde artmasına bağlı kronik bir hastalıktır.
Pixabay

Çok Düşük Kalorili Diyetlerin Klinik Kullanımı

Çok düşük kalorili diyetler, medikal gözlem altında yapılması gereken özel diyetlerdir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, ÇDKD (Çok Düşük Kalorili Diyetler) genelde kapsamlı bir tıbbi müdahalenin bir parçası olarak kullanılır. Yani hastahanede sürekli kontrol altında uygulanmaktadır. Bakım personelleri arasında bir doktor, bir diyetisyen, bir psikiyatrist ve bir fizyoterapist bulunmalıdır. Çok düşük kalorili diyetler devamlı olarak en fazla 12 hafta uygulanabilir. Takibi ve uygulanması zor olduğundan çok kritik durumlarda bu tür bir diyete başvurulur.

Çok düşük kalorili diyetler tıbbi kontrol altında uygulanır.
Çok düşük kalorili diyetler tıbbi kontrol altında uygulanır.
Pexels

Çok Düşük Kalorili Diyetlerin Uzun ve Kısa Dönemde Kilo Kaybına ve Obeziteye Etkisi Nedir?

Geçmiş dönemde, çok düşük kalorili diyetlerin kısa dönemde kilo kaybına etkilerini inceleyen 3 adet araştırma (Ohno ve ark. 1989, Foster ve ark. 1992, ve Rossner ve Flaten 1997) yapılmıştır. Bu üç çalışmada günlük 240 ve 800 kalori arasında verilen diyetlere bağlı olarak haftalık kaybedilen kilonun 1.4 ile 2.5 kilogram arasında değiştiği görülmüştür.

Uzun dönemde çok düşük kalorili diyetlerin etkilerini saptamak çok zordur. Çünkü ÇDKD'den sonra hangi diyetin uygulandığı, ne kadar süre devam ettiği, ÇDKD uygulayan bireyin daha sonra hasta olup olmadığı gibi etkenler uzun dönem etkileri için değişkendir. Ancak yine de yürütülen farklı çalışmalar uzun dönemde ÇDKD'nin kişiye göre ayarlanan zayıflama diyetlerinden daha etkili olmadığı gösterilmiştir.

ÇDKD uygulaması birincil olarak obezite hastalarını hastanede gözetim altında tutmak ve düşük kalori tüketmelerini sağlamak amacıyla geliştirilmiştir. Ayrıca ÇDKD uygulamalarının kısa dönemde obezite hastalarında kilo kaybı ve onların beslenme davranış değişiklikleri üzerinde çok etkili olduğu gösterilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çok Düşük Kalorili Diyetlerin Yan Etkileri ve Uygulanmaması Gereken Durumlar

Her ne kadar ÇDKD tıbbi kontrol altında ve 12 hafta süre ile uygulandığında güvenli olarak kabul edilse de, 8 hafta ÇDKD'ye tabi olan hastaların %25'inde safra kesesi taşı oluşmaktadır. Bu hastaların %6'sına kolesistektomi yapılması, yani safra kesesine operasyon yapılarak safra kesesinin alınması gerekmektedir.

ÇDKD'de hastaya verilecek olan kalorinin makro (karbonhidrat, protein ve yağ) ve mikro (vitaminler, mineraller, aminoasitler) besin ögelerinin oranları dikkatle ayarlanmalıdır. Amerika Birleşik Devletleri'nde ÇDKD sırasında şimdiye kadar 60 ölüm gerçekleşmiştir ve ölen hastaların ilk 4 ay içerisinde başlangıç kilolarının %30'unu kaybettikleri ve buna bağlı kardiyak komplikasyonlar (kalp bozuklukları) geliştiği bildirilmiştir.

Aynı zamanda besin ihtiyacının yüksek olduğu çocukluk ve gençlik dönemlerindeki insanlar ile hamilelik ve emziklilik dönemindeki kadınların çok düşük kalorili diyetler için uygun olmadığı belirtilmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 2
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 02:26:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7737

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Ana Bulaşma Mekanizması
Haber
Wuhan Koronavirüsü
Hastalıkların Tedavisi
Çağ
Kromozom
Memeli
Uçuş
Sahtebilim
Kanser Tedavisi
Madde
Astrobiyoloji
Makale
Bakteriler
Sağlık Bilimleri
Yaşlılık
Sinek
Üreme
Wuhan
Eğitim
Konuşma
Böcek Bilimi
Moleküler Biyoloji
Covid-19
Hastalık Kontrolü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Milyonlarcası elmanın düştüğünü gördü; ancak sadece Newton 'Neden?' diye sordu.”
Bernard M. Baruch
Geri Bildirim Gönder