Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Yeşil Ekonomi Nedir? Giderek Büyüyen Ekonomik, Toplumsal ve Ekolojik Krize Karşı, İşlevsel Bir Çözüm Olabilir mi?

Yeşil Ekonomi Nedir? Giderek Büyüyen Ekonomik, Toplumsal ve Ekolojik Krize Karşı, İşlevsel Bir Çözüm Olabilir mi? Pexels
Doğa ile iç içe bir yaşam alanı
10 dakika
3,876
  • Çevre Ekonomisi
  • Yeşil Ekonomi

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra genel çapta gözlemlenen ekonomik düzelmeler ile özellikle endüstriyel üretim ve tüketim fazlasıyla hızlanmıştır. Bu sayede Kuzey Yarımküre başta olmak üzere küresel bir tüketim alışkanlığı baş göstermiş ve toplumların sosyolojik yapıları ile beraber, doğal kaynaklarda da bozulmalar başlamıştır. Yeşil Ekonomi, bu alışkanlıkları tersine döndürmemiz gerektiğini ve hem gezegenle hem de diğer insanlarla kurulan ilişkileri elden geçirmemiz gerektiğini öne sürer. Krizler arası dönemlerde düzgün işlediği varsayılan serbest piyasa sisteminin bir kriz söz konusu olduğunda, Keynesyen politikaları gündeme getirerek devlet müdahalesini başrol yaptığı görülür. Hem 1929 yılında yaşanan Büyük Buhran'da hem de 2008'de yaşanan Finansal Kriz'de ortaya çıktığı üzere, süregelmekte olan ana akım iktisat rejimi mükemmel değildir ve Yeşil Ekonomi gibi alanların ortaya çıkması ile radikal şekilde sorgulanmaktadır.

Yeşil Ekonominin Çıkış Noktası

Dünya'nın uzaydan çekilmiş fotoğrafları ilk defa yayınlandığında, Boulding şu yorumda bulunmuştu:

Bu Reklamı Kapat

Sınırlı kaynaklarla, sınırsız bir ekonomik büyümenin peşinde koşmak için ya deli ya da iktisatçı olmak gerekir.

İnsanoğlunun uzun tarihi boyunca sonsuz kabul ettiği doğal kaynakların aslında sonlu olduğu anlaşılmaya başlanmıştır ve böylece ekolojik hareketler ortaya çıkar.

Uzaydan Dünya...
Uzaydan Dünya...

Yeşil Ekonomi, serbest piyasa ekonomisi tarafından empoze edilen bireyciliğin aşırı kaçtığı ve toplum bilincinin eksik kaldığını öne sürerek ekolojik hareketin yanında bir o kadar önem taşıyan toplumsal ve ekonomik reformların da hayati olduklarına inanır.

Bu Reklamı Kapat

Var olan sistemde emeği ve doğayı sömürerek gittikçe düşürülen fiyatlar, sorumsuz ve sürdürülemez üretim ve tüketim kalıplarını körüklemektedir. Lipietz'in verdiği örneği incelediğimizde, bir toplumda orta sınıf genişledikçe et tüketimi artmaktadır. Bu da hayvancılığı tetikler ve bitkisel protein üretiminden 10 kat daha çok alan gereksinimi ortaya çıkarır. Çin ve Hindistan gibi gelişmekte olan dev ekonomilerde gittikçe artan orta sınıf nüfusuna bakıldığında, arazi kullanımının aşırı artması ile doğaya olan baskının da kapasitesinin sonuna yaklaştığı görülmektedir. Benzer şekilde, finansal sistemin normal şartlarda tasarlandığı raddeyi aştığı, Keynes'in "küresel kumarhane" betimlemesi ile açıklanabilir.

Temeldeki sorun, doğrudan yabancı yatırım (yabancı ülkede fabrika kurmak gibi) veya sıcak para (yabancı devlet tahvili alımı gibi) şeklinde paranın ülkeler arasında kolayca akması ile üretim kapasitelerinin önü alınamaz şekilde artması, sonuç olarak da yerel para birimlerinin değerlenmesi ile oluşan gelir etkisinin toplumlarda gereğinden fazla tüketimi teşvik etmesidir. Bu para akımları sonucunda emlak gibi varlıkların değeri kaçınılmaz şekilde artarak spekülatif balonlara ve dolayısı ile ekonomik krizlere yol açmakta, bundan dolayı da işsizlik, yoksulluk ve doğal kaynak bozulması ile sonuçlanmaktadır.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonrasında doğu bloğunun yıkılması ile batının kapital sistemi ana akım iktisat düşüncesinde Serbest Piyasa Teorisi'ne yol açmıştır. Bu teoride piyasalar kendi hallerine bırakıldığında (devlet müdahalesi sıfırlandığında) mükemmel işleyeceklerdir. Çeşitli bilgi eksikliği, dışarıdan müdahale gibi nedenlerle oluşabilecek olan piyasa aksaklıkları halinde, eski verimli hale dönüş için piyasalar serbest kalmalıdır; yani bilgi eksikliği gidermeli veya bu müdahaleler ağırlıklarını çekmelidirler. Stern, bu teoriye atıfta bulunarak, "iklim değişikliği insanlığın karşılaştığı en büyük ve kapsamı en geniş piyasa aksaklığıdır" demiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu durumda sormak gerekir: Bu aksaklık, piyasaların kendi haline bırakılması ile çözümlenecek midir?

Yeşil Ekonomistler, günümüzde dünyada yaşanan krizin üç ayağa sahip olduğunu öne sürerler: ekonomik, toplumsal ve ekolojik bir kriz. Bu kapsamlı kriz ile baş edebilmek için, statükoyu koruyarak sadece çeşitli reform veya düzenlemelerin yeterli olmayacağını, yeşil ve yeni bir düzen anlayışı ile sistemin kökten tasarlanması ve doğru yönetilmesi gerektiğini önerirler. Temelde var olan iktisat akımına olan eleştirileri, toplumun genel faydasının rekabetten önce gelmesi gerektiğidir.

Yeşil Ekonominin Temsil Ettiği Değerler

Simon Kuznets'in geliştirdiği Çevresel Kuznets Eğrisi, bir ülke zenginleştikçe çevresel standartların başta kötüleşeceğini, fakat zenginleşme devam ettikçe giderek iyileşeceğini varsayar. Bunun temelinde yatan mantığa göre zenginleşen ülkeler, çevreye zarar veren sanayilerini ucuz işgücünün ve esnek çevresel düzenlemelerin olduğu fakir ülkelere taşıyarak doğal kaynaklarını iyileştirirler. Böylece artık kirli sanayi ürünlerini bu ülkelerden ithal ederek hem kendi habitatlarını koruyacaklar, hem de yüksek değerli para birimleri sayesinde bu alışverişten büyük olasılıkla kâr edeceklerdir. Öyleyse fakir ülkeler de bu şekilde büyüyecek, fakat sıra kendilerine geldiğinde, bu sefer de onlar çevreye zarar veren teknolojilerini denizaşırı fakir ülkelere taşıyacaklardır.

Bu durumda yine sormak gerekir: Bu, sürdürülebilir mi? Bu sistem, iddia ettiği şeyi kusursuz bir şekilde yapabilseydi ve Dünya üzerinde 1 tane fakir ülke kalsaydı, bu ülke, "dünyanın çöplüğü" olarak mı görev yapacaktı?

Çevresel Kuznets Eğrisi
Çevresel Kuznets Eğrisi
Lorente ve Álvarez-Herranz (2016)

1929 Büyük Buhran'ın sonrasında ekonomik toparlanma için ABD başkanı Roosevelt, 1933'te Yeni Düzen'i (İng: "New Deal") ilan etmiştir. Bu Yeni Düzen, yalnızca regülasyonlar veya vergi düzenlemeleri ile kalmayacak, ekonomik yapıya müdahale ederek yeni bir bakış getirecektir. İşte Roosevelt'in bu atılımının günümüzdeki üç ayaklı krize uyarlanmış hali Yeşil Yeni Düzen'dir (İng: "Green New Deal"). Yeşil Ekonomi, en basit tanımı ile, Yeşil Yeni Düzen aracılığı ile insanoğlunun doğaya karşı davranışlarını normale indirgeyerek dünya üzerindeki canlı yaşamının devamlılığının sağlanmasını hedefler.

Bu Reklamı Kapat

Yeşil ekonomi, insan refahını ana akım iktisattan farklı tanımlar. Bu tür bir ekonomiye göre, refahın maddi olmayan unsurları da ölçülmelidir. İnsan yaşamının refah seviyesi, sadece geliri ile belirlenemez, sahip olduğu boş zaman da önemlidir böylece sevdikleriyle zaman geçirebilecek, içinde bulunduğu toplum ile kaynaşabilecek ve yaratıcılığını arttıracak aktivitelere katılabilecektir. Toplumun ulaşabildiği hizmetler de önemlidir, oturduğu mahallede bir kreş var mıdır, hastane yakın mıdır, toplu taşıma araçları ulaşılabilir midir? İşte bu yüzden sosyal politikalara hayati önem atfeder. Lucas ve Hines'e göre "En ucuz için rekabet değil, en iyi olan için işbirliği", Yeşil Ekonomi'nin ideolojisidir.

Yeşil bakış açısında, parasal ve maddi unsurlara verilen aşırı değer hem toplumsal hem ekonomik, hem de ekolojik yapıya zarar vermektedir. Bu noktadan kök alan tüketicilik alışkanlığını Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu; özenti, statü yarışı, toplumsal temsil ve konum arayışı olarak tanımlar. Toplumdaki bu tüketim arayışı, aslında bireyler arasında bir eşitlik peşinde yarıştır. Bu yüzden yeşil düşünce, toplumsal eşitliğe büyük önem verir ve aşağıda da değinileceği üzere bu doğrultuda bir yapılacaklar ajandası belirler.

Yeşil Ekonomi, körü körüne bağlanılmış olan ekonomik büyüme inancını da eleştirir, büyüme değil denge esas alınmalıdır. Yaşadığımız 1929 ve 2008 gibi krizler, maddi refah peşinde koşmaktan ve toplumsal, ekonomik ve ekolojik dengesizliklerden çıkagelirler. Bu radikal başkaldırının kolları olarak iki ana düşünce akımından bahsedilebilir:

İlki büyümeme (İng: "agrowth") düşüncesidir ve saplantı haline getirilmiş ekonomik büyüme kavramının politika gündeminden ve ekonomik amaçlardan tamamen çıkarılmasını hedefler. Büyümenin sözlükten çıkması ile toplumsal açıdan daha faydalı olan yaşam boyu eğitim, eşitsizlik gibi diğer hedeflere gereken dikkat ve özen verilebilecektir.

Bu Reklamı Kapat

İkincisi ise küçülme (İng: "degrowth") düşüncesidir ve özellikle gelişmiş ülkelerde büyüme hedefinin tam aksine küçülme hedefi koşar. Elbette bu ancak belli bir minimum gelir seviyesini aşmış ve fakir olarak tanımlanmayan ülkeler için koşulacak bir hedef olarak karşımıza çıkar. Bu düşünce, başlıca 5 adet küçülme hareketi gerektiğini savunur: GDP, tüketim, çalışma zamanı, radikal ve fiziksel küçülme.

Neler Yapılmalı?

Yeşil Ekonomi'nin yapılacaklar listesinin özünde, maddi varlıklara verilen önemin yerini insanlara verilen öneme bırakarak toplum bilincinin gündeme geri dönmesi yatar. Bu amaç için toplumsal eşitsizliklerin azaltılması güzel bir başlangıç noktası sunmaktadır. Ancak çocuk, yaşlı ve engelli bireylerin sosyal hayata doğru şekilde kazandırılması ile sürdürülebilir bir topluma ulaşılabilecektir. Halihazırda domine haldeki iktisadi düşüncenin sonuçlarına baktığımızda, milyonlar işsizken geri kalanlar da haddinden fazla çalışmaktadır. Çalışma saatlerine düzenleme getirilmeli, kapitalist sistemde hayatta kalmak için sağlıksız şekilde fazla çalışan bireylerinkiler azaltılırken, iş bulamayan bireyleri kapsayacak şekilde yeşil işler yaratılmalıdır. Bu şekilde insanların yaratıcılıkları ve verimleri artarak refaha katkıda bulunacaktır.

Yine bu noktada eşitsizliğin en önemli alt başlıklarından biri olan gelir eşitsizliğine önem verilerek, hem ülke içi hem uluslararası gelir dağılımını düzenleyici politikalar izlenmelidir. En etkili yollardan biri, kaliteli ve yaygın eğitim için yatırım yapmaktır. Yaşam boyu öğrenme fırsatının tüm vatandaşlara tanınması ile, insanca çalışma koşulları ortaya çıkmaya başlayacak ve gelir eşitsizlikleri düzelen bir trende girecektir, böylece toplumda sosyal sürdürülebilirlik hedefine doğru büyük bir adım atılabilir.

Günümüzün rahatsızlığı haline gelmiş olan tüketim alışkanlıkları yeniden düşünülmelidir. Sosyal düzende bir statü sahibi olma uğruna harcanan zaman ve enerji, daha üretken ve sağlıklı aktivitelere yönlendirilmelidir. Bu noktada eko-vergiler ve alınır satılır kirletme kotaları işin içine girmektedir. İki taraf arasında geçen bir alışverişte, üçüncü kişilere verilen zararlar ekonomide dışsallık şeklinde tanımlanır. Örneğin benzin istasyonu ve araba sürücüsü arasındaki benzin alışverişinde, üçüncü kişi olan şehir halkına, hava kirliliği yaratılarak zarar verilmektedir. Bu yüzden de tüketiciye yansıtılan benzin fiyatına, kirlilik vergisi eklenir. Bu örnekte olduğu gibi, doğada yaratılan zararlar (dışsallıklar) içselleştirilmeli ve toplanan vergiler, yeşil yatırımlara harcanmalıdır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Down and Out in Paris and London (George Orwell)

Down and Out in Paris and London is the first full-length work by the English author George Orwell, published in 1933. It is a memoir in two parts on the theme of poverty in the two cities. Its target audience was the middle- and upper-class members of society—those who were more likely to be well educated— and exposes the poverty existing in two prosperous cities: Paris and London. The first part is an account of living in near-extreme poverty destitution in Paris and the experience of casual labour in restaurant kitchens. The second part is a travelogue of life on the road in and around London from the tramp’s perspective, with descriptions of the types of hostel accommodation available and some of the characters to be found living on the margins.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺60.00
Down and Out in Paris and London (George Orwell)

Üreticiler açısından bakıldığında Yeşil Ekonomi'nin temel ideolojisi "küçük, güzeldir" anlayışıdır. Bu anlayışa göre, özellikle küreselleşme ile coğrafi olarak fazlasıyla uzak hale gelmiş olan tarım ve sanayinin bir kısmı yeniden yerelleşmelidir. Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ne karşı çıkılmaz; fakat örneğin her ülke bir sanayide diğer ülke daha verimli diye bu sanayiyi tamamen terk etmek durumunda olmamalıdır. Böyle bir durumda bu sanayiyi terk etmek daha kârlı olsa dahi bu davranış, ülkelerin dışa bağımlılığını arttırarak onları krizlere karşı kırılgan ve savunmasız bir hale sürüklemektedir. Yeşil düşünce, üreticilere planlı eskitmeden vazgeçilmesini önerir. Bu kavram, ürünlerin ömürlerinin aşırı kısalması ve tamir servislerinin neredeyse yok olması dolayısıyla, tüketiciyi hep yeni ürünleri almaya yönlendirmekte ve tüketicilik davranışını körüklerken, doğa üzerindeki baskıyı arttırmaktadır.

Devlet ve özel sektör iş birliği noktasında ise istihdam dostu yeşil işlere yatırım yapılması ile karbon temelli ekonomiden, yenilenebilir enerji temelli bir ekonomiye geçişin önü açılmalıdır. Aşıcı'nın ortaya koyduğu üzere, sanılanın aksine, yatırım yapılacak olan yeşil işler ile yaratılacak istihdam, karbon temelli işlere kıyasla daha fazla fırsat sunabilir. Örneğin rüzgar elektrik santrallerine yapılacak olan yatırım ile, doğalgaz veya kömür termik santrallerine yapılacak olandan daha çok istihdam yaratılabilmektedir; bu da yeşil işlerin doğaları gereği emek-yoğun olmalarından kaynaklanır. Yeşil düşünceye göre, gerçek işlemlerin onlarca katı paranın döndüğü ve riskli bir şekilde rayından çıkmış olan finansal sistem, doğuşunda tasarlandığı üzere reel sisteme hizmet eder hale geri dönmelidir.

Tüm bu politika önerilerinin yanında, uluslararası anlaşmaların yapılması olmazsa olmazdır. Nitekim Türkiye sera gazı salımını düşürse bile, Avrupa Birliği ve Rusya gibi büyük oyuncuların işbirliği olmadığı takdirde bir anlamı olmayacaktır. Yeşil Ekonomi'nin özünde savunduğu düşünce, gezegenin ve yoksulların sömürüsü üzerine kurulu olan bu kalkınma modelinden vazgeçilmesi ve ekonomik, toplumsal ve ekolojik krizler ile Yeşil Yeni Düzen çerçevesinde kökten çözüm bulunarak baş edilmesidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 7
  • Tebrikler! 4
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 20:04:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10164

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Oyun Teorisi
Evrimsel Tarih
Anne
Afrika
Makale
Köpekbalığı
Sağlık Bakanlığı
Etimoloji
Biyokimya
Hasta
Doğa
Küresel
Homo Sapiens
Sıvı
Avrupa
Biyocoğrafya
Hastalık Yayılımı
Yapay Seçilim
Etik
Cinsellik Araştırmaları
Astrofotoğrafçılık
Seçilim
Savaş
Rna
Yemek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.