Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Yavrularda Damgalama (Imprinting): Yavrular, Ebeveynlerini ve Önemli Nesneleri Nasıl Ayırt Ediyorlar?

Yavrularda Damgalama (Imprinting): Yavrular, Ebeveynlerini ve Önemli Nesneleri Nasıl Ayırt Ediyorlar? Wikipedia Commons
7 dakika
369
  • Etoloji
  • Ornitoloji

Imprinting (Tür: "damgalama" veya "mühürleme"), birçok hayvanda görülebilen bir öğrenme mekanizmasıdır. En iyi bilinen damgalama biçimi, genç bir hayvanın sosyal tercihlerini bir nesneye (tipik olarak bir ebeveyne) göre, o nesneye maruz kalmanın bir sonucu olarak daralttığı "evlada damgalama" veya "yavru damgalama" (İng: "filial imprinting") olarak bilinen davranıştır. Bu, özellikle de ebeveynlerine damgalanan ve daha sonra onları takip eden nidifüj kuşlarda görülür.[13]

Damgalama sözcüğü farklı bağlamlarda karşımıza çıkabilir: Örneğin buraya kadar söz ettiğimiz yavru damgalama (İng: "filial imprinting") ile cinsel damgalama (İng: "sexual imprinting") kavramları birbirine karıştırılmamalıdır. Her ne kadar bu iki kavram ilişkili olsa da işleyişleri ve zamanlamaları bakımından birbirlerinden farklılaşırlar. Bu yazımızda ele alacağımız, yavrularda damgalama kavramıdır.

Bu Reklamı Kapat

Her ne kadar damgalama kavramının kâşifi olarak 19. yüzyılda amatör biyolog Douglas Spalding anılsa da, bu kavram Spalding'den 350 yıl kadar önce, ilk olarak 1516 yılında, Sir Thomas More tarafından evcil tavuklar üzerinde yapılan gözlemlerle tespit edildi ve Utopia adlı tezinde raporlandı. İlk etolog olarak kabul edilen Oskar Heinroth tarafından bu kavram yeniden keşfedildi ve yoğun bir şekilde incelendi.

Fakat günümüzde etoloji ve psikoloji kapsamında "imprinting" dendiğinde bahsedilen damgalama kavramı, Heinroth'un greylag kazlarıyla çalışan öğrencisi Konrad Lorenz tarafından (orijinal olarak "pragung" sözcüğüyle) popüler hale getirilmiştir. Lorenz ve ondan sonra gelenler, genellikle belirli kuş türlerini (yavruları yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yuvadan ayrılan türleri) gözlemiştir.[1]

Bu Reklamı Kapat

Lorenz, kuluçka makinesinde yumurtadan çıkan kazların, yumurtadan çıktıktan kısa bir süre sonra (13 ila 16 saat arasında, "kritik dönem" olarak adlandırdığı süre zarfı içinde) gördükleri ilk uygun hareketli uyarana damgalandığını göstermiştir. Örneğin kaz yavruları, Lorenz'in kendisine (daha spesifik olmak gerekirse, yürüyüş botlarına) damgalanmıştır ve bu nedenle Lorenz, fotoğraflarda genellikle onu takip eden bir kaz sürüsü tarafından takip edilirken tasvir edilir. Lorenz ayrıca kazların cansız nesnelere de damgalanabildiğini bulmuştur: Bir deneyde kazlar, oyuncak bir trene yerleştirilmiş bir kutuyu rayın etrafında daireler çizerek takip etmişlerdir. Bununla birlikte yavru damgalama, ebeveynlerini takip edebilen insan-harici hayvanlarla sınırlı değildir.

Konrad Lorenz ve kendisine damgalanmış kazları.
Konrad Lorenz ve kendisine damgalanmış kazları.
Life

Yavrularda Damgalama Süreci

Yavrularda imprinting (bundan sonra yalnızca "imprinting" veya "damgalama" olarak bahsedilecektir), yavrunun, yumurtadan çıkmasından (kuşlarda) veya doğumundan (memelilerde) sonra karşılaştığı ve belirli bir süre maruz kaldığı uygun bir nesneyi (doğada genellikle "anne" olur) takip etmesi ve onunla bağ oluşturmasıdır. Bu süreç genellikle görsel olarak ilerlese de işitsel araçlar ile de damgalama süreci tamamlanabilir.[2], [3]

Damgalama, yavrunun yaşamındaki sosyal bağlamları oluşturmasında ve böylece yaşamını devam ettirmesinde etkili bir rol oynar. Yumurtadan yeni çıkan yavruların, güvenlikleri ve bakımları için annelerini takip etmeleri ve ona bağlanmaları, hayatta kalabilmeleri için oldukça mühimdir. Bu süreçte anneye bağlanan yavrular onu takip ederek beslenmek ve avcılardan kaçmak için ne yapmaları gerektiğini öğrenirler. Fakat damgalama sürecinde her ne kadar nesne genelde "anne" olsa da bu nesne, herhangi bir türdeş veya farklı türden bir birey bile olabilir. Bu anlamda damgalama, türler üzerinden değil, bireyler üzerinden ilerler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bununla birlikte damgalama süreci, doğuştan gelen bazı yatkınlıklar (İng: "predispositions") tarafından desteklenebilir. Örneğin, yapılan çalışmalar, biyolojik hareket gösteren, yüz-benzeri özellikleri olan nesneler, yavrular tarafından daha çok tercih edildiğini göstermiştir. Bu gibi özelliklerin, damgalama nesnesi üzerinde de etkisi olduğu düşünülmektedir. Yapılan diğer çalışmalar, yalnızca hareket eden biyolojik objeler değil, aynı zamanda cansız objeler de damgalama nesnesi konumunda olabileceğini göstermiştir.

Bu keşifle birlikte damgalama süreci, farklı sorulara yanıt bulmak için kullanılan bir metoda dönüşmüştür. Bu da diğer öğrenme metotlarına göre bazı avantajlar sağlamaktadır. Öncelikle, herhangi bir eğitim gerektirmediği için damgalama ile daha kısa sürede sonuç almak mümkündür. Bunun yanında, dışarıdan bir denetleme gerektirmeden, kendiliğinden gerçekleşen bir öğrenme biçimi olduğu için daha doğal bir araştırma metodu olarak değerlendirilmektedir.

Konrad Lorenz, Kanada kazlarını beslerken...
Konrad Lorenz, Kanada kazlarını beslerken...
UW Madison

Örneğin evcil tavukların civcivleri, damgalandıkları büyük nesne gruplarının yakınında olmayı tercih ederler. Bu davranış, birkaç günlük çok küçük civcivlerin ilkel sayma becerilerine sahip olduğunu belirlemekte kullanılmıştır. Bir dizi deneyde, plastik toplara damgalandılar ve ekranların arkasına gizlenmiş iki top grubundan hangisinin en fazla topa sahip olduğunu bulabildiler.

Amerikan su tavukları, yumurtadan çıkan ilk civcivden gelen ipuçlarını damgalayarak civcivlerini tanıma yeteneğine sahiptir. Bu, annelerin, civcivlerini parazit civcivlerden (yani bir başka türün veya annenin yavrularından) ayırt etmelerini sağlar.

Benzer şekilde gökdoğanlar, uçurum kenarları ve köprüler gibi üreme alanları için belirli yapıları damgalarlar ve bu sayede, üreme çağında bu yerleri tercih edeceklerini öngörebiliriz.

Bu Reklamı Kapat

Damgalama, Karmaşık Bir Süreçtir!

Damgalama kavramının göründüğünden daha karmaşık olduğu, ilerleyen çalışmalarla birlikte ortaya çıkmıştır. Yakın zamana kadar yapılan çalışmalarda damgalama sürecinin, yavruların yalnızca maruz kaldıkları damgalama nesnesini tercih etmesinden ibaret olduğu sanılıyordu. Fakat daha detaylı yapılan araştırmalarda bu durumun değişebildiği görüldü. Damgalama sürecinden sonra, eğer yavru damgalama nesnesine çok benzer bir nesne ile karşılaşırsa, tercihini bu nesneden yana yapabiliyordu.

Biraz daha açmak gerekirse: Yapılan çalışmalarda, damgalama sürecini tamamlayan yavrulara, damgalama nesnesine oldukça benzeyen ve birbirinden farklı iki nesne sunuldu. Bu iki nesne de damgalama nesnesine çok benzemekle birlikte biri, diğerinden görece daha "yeni" özelliklere sahipti. Bu iki nesne arasından yavrular, damgalama nesnesine en çok benzeyeni değil, görece "yeni" olanı tercih ettiler.

Burada unutulmaması gereken ise, her iki nesnenin de damgalama nesnesine oldukça benzemesi fakat birinin, diğerine göre hafifçe "yeni" özellikler içermesidir. Yavruların bu gibi durumlarda, daha yeni olana yönelmesi ise, potansiyel olarak evrimsel bir açıklamaya sahiptir: Yavruların damgalama nesnesini (ki bu çoğunlukla anne) tanıyabilmesi ve algılayabilmesi için, anneyi farklı açılardan ve farklı ışık altında tespit edebilmesi gerekiyordu. Damgalama sürecinin bu anlamda daha esnek çalışması, yavruların anneyi her koşulda tespit edebilmesine olanak sağlıyordu. Bu yüzden damgalama sürecinin, hafif renk ve şekil değişikliklerinde anneyi tanıyacak şekilde gelişmesi oldukça işlevseldi.[4], [5], [6], [12]

Damgalama ve Diğer Öğrenme Biçimleri

Damgalama kavramını, diğer öğrenme biçimleriyle, özellikle de bağsal/çağrışımsal öğrenme (İng: "associative learning") ile karıştırmamak gerekir. Genelde bu kavramların karıştırılmasının nedeni, damgalama süreci ile ilgili bazı özelliklerin henüz kesin olarak keşfedilememiş olmasıdır. Örneğin damgalama sürecinde, ödüllendirme sistemindeki gibi bir ödül söz konusu olmasa bile, damgalama nesnesinin kendisinin, bir ödül olduğunu ileri sürenler vardır.

Bu Reklamı Kapat

Bununla birlikte, damgalama sürecindeki öğrenmenin, geri alınabilir olup olmadığı da tartışma konusudur. Son çalışmalarla her ne kadar geri alınabilir veya dönüştürülebilir bir süreç olduğu ispatlanmış olsa da bağsal/çağrışımsal öğrenmedeki gibi bir geri alınabilirlik özelliği taşımadığı veya belirli koşullar altında tekrar etkin hale gelebilen bir süreç olduğu düşünülmektedir.

Damgalama sürecini, diğer öğrenme biçimlerinden ayıran en büyük özellik ise spesifik bir takvime sahip olmasıdır. Buna "kritik dönem" denir. Yavrular yumurtadan çıktıktan hemen sonra başlayan bu süreç, genelde 24-48 saat gibi kısa bir süre sonunda sonlanır. Bir yavru, bu süreçte maruz kaldığı uygun bir nesneye bağlanır. Fakat bazı koşullarda -örneğin uygun bir nesnenin olmadığı karanlık bir ortamda- bu süre uzayabilir. Bu esnek süreç, yavrunun uygun bir nesne bulmasını sağlamaktadır. Bu sürecin zamanlamasını sağlayan mekanizmanın ise tiroid hormonu olduğu keşfedilmiştir! [7]

Konrad Lorenz ve kazları
Konrad Lorenz ve kazları
Humanima

Damgalama Sürecinin Arkasındaki Nörobiyoloji

Damgalama sürecinin, beynin belirli bölgeleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Kuşların beyninde yer alan IMM (İng: "intermediate medial mesopallium") bölgesinin, görsel damgalama ve daha spesifik olarak, damgalama nesnesi ile alakalı hafızadan sorumlu olduğu keşfedilmiştir. Kuvvetli damgalama sürecinden geçen yavrularda bu alanın, diğerlerine göre daha aktif olduğu gözlemlenmiştir. Benzer şekilde, IMM bölgesi hasarlı olan yavruların, özellikle damgalama ve buna bağlı hafızada sorunlar yaşadığı ve IMM bölgesinin görsel damgalama hafızası için elzem olduğu saptanmıştır.[8], [9]

Sonuç

Sonuç olarak psikobiyolojide "damgalama" (İng: "imprinting"), çok genç bir hayvanın dikkatini görsel, işitsel veya dokunsal deneyime sahip olduğu ilk nesneye odakladığı ve ardından bu nesneyi takip ettiği bir öğrenme biçimidir. Doğada bu nesne, neredeyse her zaman bir ebeveyndir; ancakk deneylerde diğer hayvanlar ve cansız nesnelerin de damgalanabildiği görülmüştür. Damgalama yalnızca kuşlarda, özellikle tavuklarda, ördeklerde ve kazlarda yoğun bir şekilde incelenmiştir; ancak benzer bir öğrenme biçimi, görünüşe göre birçok memelinin ve bazı balıkların ve böceklerin yavrularında meydana gelmektedir. Yaban ördeği yavrularında ve evcil civcivlerde damgalama birkaç saat içinde gerçekleştirilebilir, ancak damgalama uyaranlarına karşı duyarlılık yaklaşık 30 saatte kaybolur. Damgalama dinamiklerini öğrenmek, doğadaki türlerin davranışlarını anlamak ve anlamlandırmak açısından büyük öneme sahiptir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2022 07:27:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11461

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Çocuklar
Genetik Değişim
Salgın
İnsan Evrimi
Şüphecilik
Sanat
Popülasyon
Çin
İspat
Küresel Isınma
Acı
Ağız
Meyve
Allah
Maske Takmak
Ses
Bilim
Deprem
Savaş
Hamilelik
Beslenme Davranışı
Karar Verme
Tercih
Kas
Eğitim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et