Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?

Bir Çeşit Çoklu Organ Hastalığı Olarak COVID: COVID-19 Hastalarının Önemli Bir Bölümünde Hastalığın Uzun Dönem Etkileri Kalıyor!

Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?
7 dakika
9,836
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji

COVID-19'a yakalanan insanların çoğu birkaç hafta içinde tamamen iyileşiyor.[1] Ama bazıları (tüm hastaların yaklaşık %10 kadarı) bu hastalığın hafif bir versiyonunu geçirseler bile, iyileşmelerinin ilk evresinden sonra semptomları göstermeye devam ediyorlar.[2]Bu insanlar kendilerini bazen "uzun dönem taşıyıcılar" olarak tanımlıyorlar ve bu durum COVID-19 sonrası sendromu ya da "uzun dönemli COVID-19" olarak adlandırılıyor.[3] Ve hastalar tarafından rapor edilen, "COVID-19 sonrası çoklu organ problemleri"nin semptomlarının sayısı da gittikçe artıyor: Bu semptomlar öksürük ve nefes darlığı ile yorgunluk, baş ağrısı, çarpıntı, göğüs ağrısı, eklem ağrısı, fiziksel kısıtlanmalar, depresyon, uykusuzluk arasında değişiyor ve farklı yaşlardaki insanları etkileyebiliyor.

Wuhan'daki Lancet-Chinese Sağlık Bilimleri Akademisi'nde 23 Kasım 2020'de düzenlenen konferansta Bin Cao, COVID-19'un hastalar üzerindeki uzun vadeli sonuçlarını gösteren bir veri tablosu sundu; fonksiyon bozuklukları ve komplikasyonların, taburcu edilmiş hastalarda en az 6 aya kadar varlığını sürdürebileceği konusunda uyardı. "Uzun Vadeli COVID" veya kısaca "Uzun COVID" olarak bilinen bu durum, gittikçe yaygınlaşmakta olan bir sağlık sorunudur ve bununla başa çıkılabilmesi için derhal harekete geçilmelidir.[4]

Tüm Reklamları Kapat

SARS-CoV-2 giriş reseptörü olan ACE2'nin birden fazla dokuda belli olduğu göz önüne alındığında, çoklu organ komplikasyonlarının oluşması beklenmedik değildir.[5] Dünya çapında, uzun dönemli COVID'e karşı gittikçe büyüyen bir tepki var. 3-4 Aralık 2020'de, Amerika Ulusal Alerji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü, uzun dönemli COVID üzerine federal hükümetlerin katıldığı ilk çalıştayı düzenledi. Birleşik Krallık'ta, Ulusal Sağlık Hizmeti COVID'in kalıcı semptomları ile mücadele edilmesini amaçlayan 40 tane uzun vadeli COVID kliniğinin açılışını duyurdu.

COVID-19'un Uzun Dönem Etkileri Hakkında Bilinenler

Genellikle yaşça büyük olan ya da ciddi sağlık sorunları olan insanlar "geçmek bilmeyen COVID-19 semptomları"nı deneyimliyorlar; buna karşın genç ya da sağlıklı kesim dahi enfeksiyondan haftalar ya da aylar sonra kendilerini hala hasta gibi hissedebiliyor. Zaman içinde geçmek bilmeyen ve en sık karşılaşılan semptomlar şunlar:[6]

Tüm Reklamları Kapat

  • Yorgunluk ve halsizlik,
  • Nefes darlığı,
  • Öksürük,
  • Eklem ağrısı,
  • Göğüs ağrısı,

Uzun vadedeki diğer işaretler ve semptomlar da şunları içeriyor:

  • Kas ve baş ağrısı,
  • Hızlı kalp atışı ya da kalp çarpıntısı,
  • Tat ya da doku kaybı,
  • Hafıza, konsantrasyon ve uyku problemleri,
  • Cilt döküntüsü ya da saç kaybı.

COVID-19'un Sebep Olduğu Organ Hasarı

COVID-19 ilk olarak akciğerlere etki eden bir hastalık olarak görülse de, virüs akciğerler haricinde pek çok organa daha zarar verebilir. Bu organ hasarı uzun vadeli sağlık problemlerinin ortaya çıkma riskini artırabilir. COVID-19'dan etkilenebilen organlar şunları kapsıyor:

Kalp

COVID-19'u atlatan hastaların iyileşmelerinden aylar sonra çekilen görüntüleme testleri, hafif COVID-19 semptomları geçiren hastaların dahi kalp kasında kalıcı zararların olduğunu gösterdi. Bu hasar, gelecekte hastaların kalp yetmezliği ya da kalple ilgili başka komplikasyonlarla karşılaşmaları riskini artırabilir. Bu konuyla ilgili olarak daha önceden yazdığımız bir yazıyı buradan okuyabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Akciğerler

COVID-19'la ilişkilendirilen pnömoni (akciğer iltihaplanması), akciğerdeki alveol denilen küçük hava keselerine uzun süre kalıcı zararlar verebilir. Ortaya çıkan kusurlu doku, uzun vadede nefes almada problemler yaratabilir.

Beyin

Genç insanlarda bile, COVID-19; inmelere, nöbetlere ya da geçici felce yol açan Guillain-Barre sendromuna sebep olabilir. COVID-19 aynı zamanda Parkinson ve Alzheimer hastalıklarının ortaya çıkma riskini artırabilir. Bu konuyla ilgili olarak daha önceden yazdığımız bir yazıyı buradan okuyabilirsiniz.

Kan Pıhtısı ve Kan Damarlarıyla İlgili Problemler

COVID-19, kan hücrelerinin kümelenmesini ve pıhtı oluşturmasına sebep olabilir. Büyük kan pıhtıları kalp krizi ve inmelere sebep olabilirken, COVID-19 kaynaklı kalp hasarlarının daha çok kalp kasındaki kılcal kan damarlarını tıkayan küçük kan pıhtılarından kaynaklandığı düşünülüyor.

Akciğerler, bacaklar, karaciğer ve böbrekler gibi vücudun diğer bölgeleri de bu kan pıhtılarından etkileniyor. COVID-19 aynı zamanda kan damarlarını güçsüzleştiriyor ve damarların sızıntı yapmasına yol açıyor, ki bu sızıntılar potansiyel olarak karaciğer ve böbreklerde uzun süre kalıcı problemlere sebep oluyor.

Ruhsal durum ve halsizlik

COVID-19'un çeşitli semptomlarını gösteren hastaların, hastanelerin yoğun bakım ünitelerinde sık sık nefes almayı kolaylaştıran solunum cihazları gibi mekanik yardımlar ile muamele görmesi gerekmektedir. Yalnızca bu deneyimi atlatmak bile, kişinin ilerleyen zamanlarda travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, anksiyete geliştirmesine sebebiyet verebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Henüz yeni olan COVID-19'un uzun vadeli sonuçlarını öngörmek zor olduğu için, bilim insanları COVID'le ilişkilendirilen ve şiddetli akut solunum sendromuna sebep olan SARS gibi virüslerin uzun vadedeki etkilerine bakıyorlar.

SARS virüsünü atlatan insanların çoğu bu süreçten sonra kompleks bir rahatsızlık olan, fiziksel ve zihinsel aktiviteler sonucu daha da ağırlaşan fakat dinlenme sonucu geçmeyen kronik halsizlik sendromu geliştirmeye devam etti. Aynı durum COVID-19 geçirmiş insanlar için de söz konusu olabilir.

COVID-19'un Uzun Dönem Etkileri Hakkında Bilinmeyenler

Buna rağmen, hala bilinmezliğini sürdüren çok fazla şey var ve uzun vadeli COVID'e karşı alınacak sorumluluklar da hala emekleme çağında. Uzun dönemli COVID adı altında gruplandırılan hastalığın tanıları, tanımları ve fenotipleri nelerdir? Bu dönem ne kadar sürecek? Kim ciddi ve sürekli işlev/doku bozukluklarına yakalanmada risk altında? Bunun altında yatan sebepler ve mekanizmalar nelerdir? Hastaların sağlığına etki eden bu tarz işlev ve doku bozukluklarının etkilerini nasıl önleyebilir ya da azaltabiliriz? Hastanın iyileşmesine ve işlevlerin tamamını yeniden kazanmasına yardımcı olacak etkili tedavi yöntemleri var mı? Nasıl bir iyileştirme sürecine ihtiyaç var?

Sağlam veriler ve bilimsel kanıtlar bu sorulara cevap verebilmek için çok önemli. COVID-19'un uzun vadede yol açacağı sağlık sonuçlarını yönlendiren gidişatı, komplikasyonları ve biyolojik mekanizmaları anlamak için uzun süreli ve kapsamlı grup araştırmalarına ihtiyaç var. Bu araştırmalar hastaneye yatırılmış/yatırılmamış, birincil ya da ikincil bakım düzeyinde ve yüksek, orta ya da düşük gelirli ülkelerdeki hastalardan oluşan; çeşitlilik barındıran popülasyonlar üzerinde yürütülmeli. Etnik azınlık grupları ve yaşlı insanlar bu pandemiden orantısız olarak etkilendiler, bu sebepten söz konusu araştırmalar için yapılacak hasta seçiminde etnik ve demografik faktörler de göz önüne alınmalı. Klinik açıdan anlamlı araştırma sorularını ve sonuçlarını garantilemek için, araştırma planının içine hastanın semptom ve iyileşme terminolojisine bakış açısı da dahil edilmelidir. Verileri toplarken çok alanlı, çok merkezli ve çok uluslu iş birlikleri ve yaklaşımlar gerekli. Ayrıca, dijital servisler ve sistemler semptomlar üzerinden gerçek zamanlı olarak veri toplayabiliyor olmalı.

Tüm Reklamları Kapat

COVID-19'a yakalanan çoğu insanın çabucak iyileştiğini unutmamak önemli. Ama potansiyel olarak COVID-19'un tetiklediği uzun süren problemler; maske takmak, kalabalıktan kaçınmak ve elleri temiz tutmak gibi önlemleri uygulayarak hastalığın yayılmasını azaltmayı daha da önemli hale getiriyor.

Ayrıca COVID-19 hastalığının potansiyel uzun dönem yan etkileri olduğunu bilmek, aşılar konusundaki endişeyi de hafifletebilir: Çünkü aşı teknolojisinin olası, nadir yan etkilerine dair çok kapsamlı deneyimimiz varken, COVID-19'un uzun dönem etkileri hakkında çok daha az bilgiye sahibiz ve bu durum, aşıların risk/fayda dengesini, normalde olduğundan daha da fazla bir şekilde aşıların avantajlarından yana bozuyor.

Uzun COVID'i Nasıl Yöneteceğiz?

İlk olarak, sağlık profesyonellerinin hastaların şikayetlerini anlayabilmek için onları dinlemesi, hastaların deneyimlerini onaylaması, semptomlarını ve COVID'e ek hastalıklarını yönetmesi, gerekli durumlarda ise hastaları sevk etmesi gerekmektedir. Pek çok hasta daha şimdiden kovulmuş ya da görmezden gelinmiş gibi hissediyor. Sağlık çalışanları, uzun süreli COVID'e dair kesin klinik tanıların, tanı testlerinin yahut etkili tedavilerin olmadığı bir ortamda hastalarına yardım etme konusunda zorlu bir durumun içindeler. Yeteri kadar bilinmeyen kronik ağrı ve işlev bozuklukları gibi durumların anlaşılmasında çok yavaş yol alınması, semptomlarının küçümsenmiş ya da görmezden gelinmiş olduğunu düşünen hastalar için risk taşıyor. Kesin onaylar, dürüst bir iletişim ve hasta merkezli araştırmalar olmadan; hastalar tatmin edici olmayan sonuçlarla yüzleşmek durumunda kalıyor. Bunun gibi hatalar uzun dönemli COVID için tekrarlanmamalı.

İkinci olarak, halihazırda taburcu edilmiş hastaların sosyal ve finansal desteğin yanı sıra, rehabilitasyon ve tele-muayene servislerini de içeren çok alanlı sağlık bakımına da uzun süreli erişimleri olmalı. Üçüncüsü, uzun vadeli COVID genç yetişkinleri bile etkiliyor; bu sebepten, bu bireyler için enfeksiyon riskleri hakkında etkili toplumsal sağlık bildirileri garanti edilmiştir. Dördüncü olarak, birincil bakım servislerinin uzun süreli COVID geçiren hastalarla başa çıkabilmesi adına yeterli kapasiteye ihtiyaçları vardır. Ve sonuncusu, sağlık-bakım çalışanları uzun süreli COVID'in ağır yükün altına girecek gibi duruyor; bu çalışanların yeterli mesleki sağlık temini sağlanmak zorundadır.

Aşılama, pek çok ülke tarafından pandemiye verilecek cevapta acil olarak odaklanılması gereken bir konu olarak görülse de uzun süreli COVID hastaları, pandeminin bitişini addetmeye başlayan ülkelerce unutulmamalı ya da dışlanmamalı. Sorunun potansiyel ölçeğini, hastalık seyrinin karmaşıklıklarını ve değişkenliklerini kabul etmek, daha iyi araştırma ve bakım için yayın yapmak; uzun süreli COVID hastaları için yıllarca süren mücadeleyi ve yanlış yönetimi önleyebilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Tebrikler! 5
  • Üzücü! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Lancet | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2022 07:26:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9771

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Yılan
Mantık
Bilgisayar
Modern
Öne Çıkan
Hormon
Hastalık Dağılımı
Video
Biyokimya
Abiyogenez
Genel Görelilik
Amerika Birleşik Devletleri
Kuantum Fiziği
Makale
Aile
Bağışıklık Sistemi
Nükleer
Viral Enfeksiyon
Çevre
Teyit
Ara Geçiş Türleri
Kitap
Mistik
Malzeme
Hidrojen
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Lancet, et al. Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?. (23 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9771
Lancet, T., Dindar, M. S., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 23). Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved December 06, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9771
T. Lancet, et al. “Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 23 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9771.
Lancet, The. Dindar, Mina Su. Bakırcı, Çağrı Mert. “Uzun COVID: COVID-19 Hastalığının İnsanlar Üzerindeki Uzun Dönem Yan Etkileri Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 23, 2020. https://evrimagaci.org/s/9771.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.