Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Uzun Boylu İnsanlarda Daha Yaygın Görülen Hastalıklar, Riskler ve Alınması Gereken Önlemler

Uzun Boylu İnsanlarda Daha Yaygın Görülen Hastalıklar, Riskler ve Alınması Gereken Önlemler
Basketbolcuların ortalama boyları 2.05 santimetredir (National Basketball Association -NBA-)
Pexels, Wallace Chuck
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Uzun boy, topluluk içinde daha fazla dikkat çekilmesine, basketbol takımında mutlaka bir yeriniz olduğuna hatta oldukça yüksek bir özgüvene delalet edebilir. Lakin uzun boyluluk bazı hastalıklara yakalanma riskini artırabilmektedir. Başta kardiyovasküler ve nörolojik hastalıklar olmak üzere kanser, diyabet, alzheimer gibi çok sayıda hastalığın boy ile alakası bulunmaktadır. Rutin kontrollerini yapan ve sağlıklı bir yaşayış süren bir insan için boyun çok önemi olmadığını da hatırlatmakta fayda vardır.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Uzun boy, topluluk içinde daha fazla dikkat çekilmesine, basketbol takımında mutlaka bir yeriniz olduğuna, hatta oldukça yüksek bir özgüvene delalet edebilir. Ancak uzun boylu insanlarda sağlık konusunda bazı risklerin de değerlendirilmesi gerçeğini göz ardı etmemek gerekir. Ayakkabı, kıyafet ve yolculuk konusunda zorluklar yanında, sağlık ile ilgili zorluklar da çekmek mümkündür. Yanlış anlaşılmaması için, netleştirmekte fayda var: Boyunuzun uzun olması, sizin sağlıksız ve kötü bir hayat yaşayacağınız anlamına gelmez; ancak uzun boyluluk sadece bazı hastalıklara yakalanma riskini artırabilmektedir.

Çekicilik ve özgüveni arttırdığı hatta cinsel seçilim sonucunda kısa boylu erkeklerin azalmasına dahi yol açabildiği bilinen boy konusu, çocukluk dönemi veya ilerleyen yaşlarda başınızı ağrıtabilir. Uzun boylu olmak, genetik faktörler dışında yaşam boyunca veya doğumdan önce, büyüme ve gelişimin farklı aşamalarında, aşırı beslenme ile alakalı olabilir. Özellikle de çocuk gelişiminin farklı aşamalarında artan süt, süt ürünleri ve diğer hayvansal protein alımıyla aktive olduğu düşünülmektedir.[1], [17] Lund Üniversitesi öğretim görevlisi ve araştırmacı Dr. Bengt Zöller; uzun boyluluk ve kalp krizi, felç gibi ciddi durumlara neden olan pıhtılaşmanın ilişkisi için şunları söylüyor:

Daha uzun bireylerin bacak damarları daha uzun olduğu için, sorunların ortaya çıkabileceği daha fazla yüzey alanı olmaktadır. Daha uzun bacakların damarlarındaki artan yer çekimi basıncı, kan akışının geçici olarak yavaşlaması veya durması riskini artırabilir. Bu yüzden uzun boyluluk damarlarda kan pıhtıları oluşumunu artırabilmektedir. Boy uzunluğunun kalıtsal kan hastalıkları ve diğer durumlarla tam olarak nasıl etkileşime girdiğini belirlemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, aşırı kiloda olduğu gibi, boy uzunluğunu da risk değerlendirmesine dahil etmeye başlamamız gerektiğini düşünüyorum.

Colorado Üniversitesi Kanser Merkezi'nde koruyucu tıp ve biyometri profesörü olan Dr. Tim Byers uzun boyluluk ve kanser arasındaki ilişki için şöyle demiştir:

Bence boy, bazı risk faktörlerinin bir göstergesi; ancak mekanizmanın ne olduğunu tam olarak bilmiyoruz. İster uzun ister kısa olun, tütünden uzak durmak, fiziksel olarak aktif olmak, dengeli beslenmek ve sağlıklı kalmak herkes için faydalı davranışlardır. Ve boyunuz ne olursa olsun önerilen kanser tarama testlerini mutlaka yaptırmak gerekmektedir.

Halk Arasında Yaygın Gözüken Hastalıkların Uzun Boylu Kişiler Arasında Yayılımı ve Risk Derecesi

Yetişkin boyu, çoklu vücut sistemlerinde hastalık riskleriyle ilişkilidir. Hem epidemiyolojik hem de genetik yaklaşımların kullanıldığı çalışmalar; konjenital adrenal hiperplazi, atriyal fibrilasyon, venöz tromboembolizm, ıntervertebral disk bozukluğu, tansiyon bozuklukları, kalça kırığı ve kanser için uzun boyluluğun risk faktörü olduğunu birçok kez doğrulamıştır.[16]

Basketbol oyuncuları boyları genellikle 2 metre ve üzeridir.
Basketbol oyuncuları boyları genellikle 2 metre ve üzeridir.
Pexels, Andrea Piacquadio

Aynı zamanda gastroözofageal reflü hastalığı, diyafram fıtığı ve vaskülit için araştırmalar da potansiyel yeni ilişkileri belirlemektedir.[16] Uzun boylu oyuncuların daha kısa takım arkadaşlarına göre daha fazla sakatlanma ve iyileşmek için daha fazla zamana ihtiyacı olduğu görülmektedir.

Uzun Boyluluk ve Hastalık Arasındaki İlişkiler

Boydaki her 6 cm'lik artış için kanserden ölme oranımız %4 oranında artmaktadır.[1] Ortalamadan 2,5 inç (5 cm)'den daha kısa olan bir kişi için kalp hastalığı riski yaklaşık %13,5 oranında artmaktadır. Kısa boylular için kalp hastalıklarına yakalanma ve ölüm riski daha fazladır. Kişi ne kadar kısa olursa, etki o kadar büyük olur.[2] Boydaki her 10 cm'lik artış için kolorektal, prostat ve akciğer kanseri için risk artışı gözlemlenmektedir.[12]

1. Yumurtalık Kanseri Riski

Yumurtalık kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Genellikle 50 yaş ve üzeri kadınları etkileyen, erken tedavide olumlu sonuç veren bir hastalıktır. Karın içindeki organları örten, doku astarı olan periton dahil yumurtalık ve fallop tüplerini kapsayan yaklaşık %70 oranında yüksek dereceli seröz karsinom türü tümör yapılaşmasıdır. Pelvik bölgede ağrı, şişkinlik, çabuk doyma, sık ve kontrolsüz idrar ana belirtileri arasındadır.[3] PLoS Medicine dergisinde 2012 yılında yayınlanan, 47 epidemiyolojik çalışmada; hastalığa sahip 25.157 kadın ile yumurtalık kanseri olmayan 81.311 kadın üzerinde hastalık ile boy arasındaki ilişki araştırılmıştır. Hastalığın boy uzunluğu ve vücut kitle endeksi ile tümör yapılaşmasında bağlantılar olduğu tespit edilmiştir. Kadınlarda 160 cm üzeri her 5 cm'lik artış için yumurtalık kanseri riski %7 oranında artmaktadır.[4]

2. Tip-1 Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı) Riski

Tip-1 diyabet, pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün süreç sonunda zedelenmesi ile meydana gelen kronik bir hastalıktır. Pediatri dergisinde yayınlanan bir çalışmada, 451 epidemiyolojik çalışmadan gelen veriler sonucunda; 10 binden fazla çocuk üzerinde boy ile hastalık arasında ilişki incelenmiştir. Uzun boylu çocukların bebeklik veya erken ergenlik dönemi dışında tip-1 diyabet için daha fazla risk taşıdığı görülmüştür.[5] Pediatric Diabetes dergisinde 2008 yılında yayınlanan erken çocukluk döneminde boy ve kilo artışının şeker hastalığı ile bağlantısı incelenmiştir. 6-10 yaşları arasında tanı konulan çocukların 5 yaşına gelmeden boylarının daha fazla arttığı görülmüştür.[6]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

3. Prostat Kanseri Riski

Prostat kanseri erkeklerde cilt kanserinden sonra en yaygın görülen kanser türüdür. Bir erkek yaşlandıkça prostatın boyutu artma eğilimindedir. Bu yüzden ilerleyen yaş, üretra daralmasına ve idrar akışının azalmasına neden olabilir. Buna iyi huylu prostat hiperplazisi denir ve prostat kanseri ile aynı şey değildir.[7] 2008 yılında yayınlanan bir araştırma, 58 kaynaktan gelen incelemeler sonucu, boyu 175 cm üzeri erkekler için her 10 cm'lik artışta prostat tümörleri için %23 daha fazla risk tespit etmiştir.[8]

4. Alzheimer Hastalığı Riski

Alzheimer hastalığı, hafızayı ve düşünme becerilerini ve nihayetinde en basit görevleri yerine getirme becerisini yavaşça yok eden, geri dönüşü olmayan, ilerleyen bir beyin hastalığıdır. Alzheimer hastalarının çoğunda semptomlar ilk olarak 60'lı yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Alzheimer hastası olan 239 kişi ile sağlıklı olan 341 kişi üzerinde yapılan çalışmada boyu 177 cm ve üstü olan kişilerin 167 cm ve altı kişilere göre hastalığa yakalanma oranında %59 oranında düşüş olduğu bulunmuştur.[10]

5. Meme Kanseri Riski

Meme kanseri, dünyada ve ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanserdir. Çalışmalar, boy uzunluğunun meme kanseri için önemli bir risk faktörü olduğunu doğrulamaktadır. Yetişkin boyunu etkileyen bazı genetik faktörlerin ve biyolojik yolların meme kanseri etiyolojisinde önemli bir role sahip olduğuna dair güçlü kanıtlar bulunmaktadır. 5 milyondan fazla kadın üzerinde yapılan 159 farklı kaynaktan alınan veriler doğrultusunda boyda her 10 cm'lik artış için risk oranında %1,2 artış olduğu görülmüştür. Yapılan çalışmalar meme tümörü oluşumuna ilişkin ek bilgiler sağlayarak daha ayrıntılı sonuçların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.[9]

İlerleyen yaş uzun boylu kişiler için boyun ve bel ağrısına neden olabilir.
İlerleyen yaş uzun boylu kişiler için boyun ve bel ağrısına neden olabilir.
Unsplash, Toa Heftiba

6. Kolerektal Kanseri Riski

Kolon veya rektumda meydana gelen kanser türüdür. Kalın bağırsak kanseri olarak da adlandırılabilir.[18] Çocukluk ve erken yetişkinlik dönemindeki boy gelişimi ile bağlantılı faktörlerin kolerektal kanser etiyolojisinde rol oynayabileceğini düşünülmektedir. 47 kaynaktan, 50 bin üzeri vakaya yapılan incelemelerde boy ve kilo ile hastalık arasında ilişki olduğuna dahil kanıtlar güçlenmiştir. Yükseklikteki her 5 cm artış için %1.04, kilodaki her 5 kg artış için de %1.02 oranında risk artışı gözlemlenmektedir.[11]

7. Atriyal Fibrilasyon Riski

Atriyal fibrilasyon, düzensiz ve genellikle anormal derecede hızlı kalp hızına neden olan bir kalp rahatsızlığıdır. Kalbin elektriksel aktivitesindeki bozulma nedeniyle kalbin üstteki iki kulakçığı (atriyumlar) atması gerektiği şekilde atmaz ve buna bağlı komplikasyonlar ortaya çıkar.[13] Yapılan çalışmalar cinsiyetten bağımsız olarak, artan boyun atriyal fibrilasyon riski ile ilişkisi olduğunu doğrulamıştır. 5860 kişi üzerinde yapılan incelemede uzun boyun %2 oranında risk faktörü ortaya çıkarabileceği görülmüştür. Boydaki her 2,5 cm'lik artışın risk oranında %3 artışa neden olduğu bulunmuştur.[14]

8. Kronik Bel Ağrısı Riski

Yetişkin popülasyonun %60 ile %90'ında hayatlarının bir döneminde bel ağrısı gelişme riski vardır. Akut bel ağrılarının %30'u kronik bel ağrısına dönüşür. BMJ Open dergisinde yayınlanan bir çalışmada, 6545 bel ağrısından muzdarip kişi ile 18.784 bel ağrısı olmayan kişi üzerinde 11 yıllık süren bir çalışma sonucunda bel ağrısında değişim oranı incelenmiştir. Bel ağrısı olmayan kadınlarda ilerleyen senelerde 170 cm ve üzeri kişiler için kronik bel ağrısına yatkınlık oluşabildiği gözlemlenmiştir. 40 yaşın üzerindeki yetişkinler ile yapılan bir çalışmada, uzun boylu erkekler arasında bel ağrısı riski ilerleyen yıllarda artmıştır. Başlangıçta bel ağrısı olmayan erkekler arasında kesin bir eğilim gözlemlenmemiştir lakin erkekler için en yüksek risk 185 cm ve üzeri olduğu söylenmiştir.[15]

Sonuç

İster kısa ister uzun boylu olalım sağlıksız bir yaşam hastalıklar için yüksek risk doğurmaktadır. Uzmanların tavsiyeleri üzeri düzenli spor, sağlıklı beslenme ve vücut kitle endeksinin ortalamada tutulduğu, uygun bir yaşam sürmek gereklidir. Kadın ve erkeklerin her iki taraf içinde gözükebilecek hastalıklar dışında cinsiyete özgü hastalıklar için de rutin kontroller yapması gerekmektedir. Rutin kontrollerini yapan ve sağlıklı bir yaşayış süren bir insan için boyun çok önemi yoktur.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Üzücü! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 08:12:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9214

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Etik
Ahlak
Neandertal
Farmakoloji
Besin Değeri
Müzik
Evrim Kuramı
Homeostasis
Albert Einstein
Hasta
Fosil
Kedigiller
Yeni Koronavirüs
Nörobiyoloji
Gezegen
Hava
Akciğer
Cinsellik
Mers
Moleküler Biyoloji
Vaka
Yavru
Eşcinsellik
Beslenme Biçimi
Evrim Ağacı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Geçici ve ufak bir güvenlik için temel özgürlüklerinden feragat edenler ne güvenliği, ne de özgürlüğü hak ederler.”
Benjamin Franklin
Geri Bildirim Gönder