Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Şeker Hastalığı: Tip-1 Diyabet

Şeker Hastalığı: Tip-1 Diyabet Med Tech Europe
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Hastalık Kataloğu projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Hastalık Kataloğu projesinin amacı, başta nadir hastalıklar ve Türkiye'yi etkileyen hastalıklar olmak üzere Dünya'da görülen bütün hastalıkları bir katalog halinde biriktirmek ve bunlara yönelik halka açık bir bilgilendirme ve endeks sistemi sunmaktır.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Eskiden "jüvenil diyabet" adıyla bilinen kronik bir hastalık olan tip-1 diyabet, otoimmün bir süreç sonunda hasarlanan pankreas hücreleri nedeniyle insülin salgılanamaması (çok az salgılanması), bu yüzden hücreler için besin maddesi olan glikozun hücreler tarafından kullanılamaması demektir. Genel olarak diyabet çeşitlerinin temel nedeni, pankreas organının yeteri kadar insülin üretememesinden ya da organların insülin direncine sahip olmasından kaynaklanır. [1]

Bağışıklık sisteminin, bireyin kendi vücuduna yaptığı saldırılara “otoimmün hastalıklar” denir. Tip-1 diyabet, pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün süreç sonunda zedelenmesi ile meydana gelir. Dolayısıyla pankreas çok az insülin üretebilir veya hiç üretemez! İnsülin hormonunun görevi; vücut için gerekli, ana enerji kaynağı olan glikozu kandan vücut hücrelerine geçmesine yardımcı olmaktır. İnsülin yeterli olmadığı için kandaki glikoz (şeker) işlenemez ve kan glukoz seviyesi normal aralığın üstüne yükselir.

Diyabetin belirtileri ve komplikasyonları.
Diyabetin belirtileri ve komplikasyonları.
Türk Cerrahi

Belirti ve Semptomlar

Tip-1 diyabet, hızlı bir şekilde, bir hafta veya bir ay içerisinde gelişebilir, bu yüzden belirtiler aniden ortaya çıkabilir. Özellikle çocuklarda daha hızlı kendini gösterir. Diyabet belirtileri genel olarak benzer semptomlar oluşturur.

  • Susuzluk hissinin artması
  • Sık idrara çıkma
  • Aşırı açlık hissi
  • Kısa sürede istenmeyen kilo kaybı
  • Bulanık görme
  • Yaraların geç iyileşmesi
  • İyileşmeyen kesikler ve sıyrıklar
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Sinirlilik ve değişken ruh hali durumu
  • Daha önce yatak ıslatmayan çocuklarda yatak ıslatma
  • Kuru cilt ve ağız
  • Hızlı nefes alış-verişi
  • Kızarık surat
  • Mide bulantısı
  • Mide ağrısı
  • Kusma
  • Ağız kokusu

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Tip-1 diyabetin oluşum nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Fakat, kalıtımsal olma ihtimali olan tip-1 diyabetin yaşam şartları ile bir ilişkisi yoktur.

Vücudun kendine ait olan patojen bakteriler ve virüslerle savaşan bağışıklık sistemi, pankreastaki insülin üreten hücrelerini (Langerhans adacığı veya adacıkları) yok edebilir ve bu yüzden tip-1 diyabet gelişebilir.

Virüslere ve diğer çevresel faktörlere belli bir düzeyde maruz kalmak insülin hücrelerine zarar verebilir.

Yapılan araştırmalara göre; poligenik bir bozukluk olan tip-1 diyabet oluşum riskini yükselten 14 gen tespit edilmiştir. Bu 14 gen içerisinde en önemli olan iki gen IDDM-1 ve IDDM-2 ve insüline bağımlı diyabet (IDDM) anlamına gelen tip-1 adlandırılması ile bağdaşmaktadır. [2]

Ayrıca, tip-1 gelişmesinde etki edebilecek diğer iki faktör ise; çekirdek ailede tip-1 diyabet olması ve gebelik sürecince gebelik ile ilişkili diyabeti olan kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır.

Glukometre (Kan Şekeri Ölçüm Cihazı).
Glukometre (Kan Şekeri Ölçüm Cihazı).
Medical News Today

Teşhis Yöntemleri

Tip-1 diyabet birçok test uygulanarak teşhis edilir. Bu testlerden bazıları; glikolizlenmiş hemoglobin (HbA1C) değerinin ölçülmesi, rastgele kan şekeri testi, açlık kan şekeri testi ve idrar testidir. Diğer diyabet tipleri ile karışmaması için tekrarlanarak ve birden fazla test yapılarak teyit edilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tip-1 diyabet ciddi bir hastalıktır çünkü kilo kontrolü, egzersizler ve diyetler ile tedavi edilemez. Benzer otoimmün hastalıklar gibi diyabet de ömür boyu sürmektedir. Bu nedenle dışarıdan ek olarak insülin takviyesine ihtiyaç duyulur ve “İnsüline Bağımlı Diyabet” (İngilizce: Insulin Dependent Diabetes Mellitus, IDDM) olarak isimlendirilir. Hastalığı kontrol altına alabilmek için tek tedavi yöntemi diyabetin seviyesine göre değişiklik gösteren dozaj ve miktarda insülin iğnesi yardımı ile insülin enjekte edilir. [1]

Ek olarak, tip-1 diyabet tedavisi için yeni çalışmalar yapılmaktadır. Bunlardan birisi “pankreas adacık hücre nakli” uygulamasıdır. Fakat kesin olarak kabul edilmemiştir ve üzerinde çalışılmaktadır. Bu işlem için büyük bir cerrahi prosedür gerekmez, ayrıca pankreas nakli komplikasyonlarına oranla pankreas adacık hücre nakli komplikasyonları başka hastalıklara neden olma riskleri bakımından 20 kat düşüktür. Bir diğer tip-1 tedavi çalışması ise kök hücre odaklıdır ve pankreatik kök hücre çalışmaları tedavi için büyük bir etkiye sahip olacağına inanılmaktadır. [2]

İnsülin iğnesinin kullanımı.
İnsülin iğnesinin kullanımı.
123RF

Müddet Tahminleri (Prognoz)

İnsülin takviyesi gibi tedavi ve önleme yöntemleri kullanılmadığı takdirde prognozu oldukça kötüdür. Hem birçok hastalığa yatkınlık yaratabilir, hem de diyabetik ketoasidoz, diyabetik retinopati, diyabetik nöropati gibi mikrovasküler komplikasyonlara neden olabilir. Aynı zamanda koroner arter hastalığı, serebral arter hastalığı, renal arter hastalığı ve periferik arter hastalığı gibi makrovasküler komplikasyonlara neden olabilir. Halk arasında en bilineni diyabetik ayaktır.

Önlem Yöntemleri

Yaş ve kilo ile bağlantısı olmayan tip-1 diyabeti önlemenin henüz bir yolu bulunamamıştır. Fakat, komplikasyonları önlemek için tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Bu yöntemler sayesinde hastalık kontrol altında tutulmaya çalışılır. Tedavi edilmediği durumlarda diyabetik ketoasidoz gibi ciddi sağlık sorunlarına ve ölümcül bir komaya neden olabilir.

Ayrıca, tip-1 diyabetin ölçümünün yapılmasının bir yolu; basit ve maliyeti düşük olan şeker ölçüm cihazı, diğer bir adı ile glikoz ölçer sayesinde kanda bulunan glukoz miktarının takibinin yapılmasıdır. Cihazın kullanılma amacı; glukometre ve ölçüm çubuğu ile kan şekerinin ölçülüp, erken müdahale ve önlem alınmasını sağlamaktır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 5
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 21:37:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9180

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Böcekler
Evrim Kuramı
Diş Gelişimi
Kuyruksuz Maymun
Gen
Tüyler
Hayvanlar
Solunum
Avcı
Araştırma
Mucize
Wuhan Koronavirüsü
Şempanzeler
Yüz
Yaşlılık
Çocuklar İçin Bilim
Santigrat Derece
Metabolizma
Epigenetik
Uzay
Genel Halk
Maske
Taksonomi
Yaşam
Skeptisizm
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, sadece nereden geldiğimizle ilgili bir hikaye değildir. Aynı zamanda, yaşamın merkezinde yer alan epik bir şiir gibidir.”
Kenneth R. Miller
Geri Bildirim Gönder