Şeker Hastalığı: Tip-1 Diyabet

Şeker Hastalığı: Tip-1 Diyabet Med Tech Europe
Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
4 dakika
2,972 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tip-1 Diyabet
  • Türkçe Adı Tip-1 Diyabet
  • İngilizce Adı Diabetes Type One
  • OrphaNet

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Eskiden "jüvenil diyabet" adıyla bilinen kronik bir hastalık olan tip-1 diyabet, otoimmün bir süreç sonunda hasarlanan pankreas hücreleri nedeniyle insülin salgılanamaması (çok az salgılanması), bu yüzden hücreler için besin maddesi olan glikozun hücreler tarafından kullanılamaması demektir. Genel olarak diyabet çeşitlerinin temel nedeni, pankreas organının yeteri kadar insülin üretememesinden ya da organların insülin direncine sahip olmasından kaynaklanır. [1]

Bağışıklık sisteminin, bireyin kendi vücuduna yaptığı saldırılara “otoimmün hastalıklar” denir. Tip-1 diyabet, pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün süreç sonunda zedelenmesi ile meydana gelir. Dolayısıyla pankreas çok az insülin üretebilir veya hiç üretemez! İnsülin hormonunun görevi; vücut için gerekli, ana enerji kaynağı olan glikozu kandan vücut hücrelerine geçmesine yardımcı olmaktır. İnsülin yeterli olmadığı için kandaki glikoz (şeker) işlenemez ve kan glukoz seviyesi normal aralığın üstüne yükselir.

Diyabetin belirtileri ve komplikasyonları.
Diyabetin belirtileri ve komplikasyonları.
Türk Cerrahi

Belirti ve Semptomlar

Tip-1 diyabet, hızlı bir şekilde, bir hafta veya bir ay içerisinde gelişebilir, bu yüzden belirtiler aniden ortaya çıkabilir. Özellikle çocuklarda daha hızlı kendini gösterir. Diyabet belirtileri genel olarak benzer semptomlar oluşturur.

Reklamı Kapat

  • Susuzluk hissinin artması
  • Sık idrara çıkma
  • Aşırı açlık hissi
  • Kısa sürede istenmeyen kilo kaybı
  • Bulanık görme
  • Yaraların geç iyileşmesi
  • İyileşmeyen kesikler ve sıyrıklar
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Sinirlilik ve değişken ruh hali durumu
  • Daha önce yatak ıslatmayan çocuklarda yatak ıslatma
  • Kuru cilt ve ağız
  • Hızlı nefes alış-verişi
  • Kızarık surat
  • Mide bulantısı
  • Mide ağrısı
  • Kusma
  • Ağız kokusu

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Tip-1 diyabetin oluşum nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Fakat, kalıtımsal olma ihtimali olan tip-1 diyabetin yaşam şartları ile bir ilişkisi yoktur.

Vücudun kendine ait olan patojen bakteriler ve virüslerle savaşan bağışıklık sistemi, pankreastaki insülin üreten hücrelerini (Langerhans adacığı veya adacıkları) yok edebilir ve bu yüzden tip-1 diyabet gelişebilir.

Virüslere ve diğer çevresel faktörlere belli bir düzeyde maruz kalmak insülin hücrelerine zarar verebilir.

Yapılan araştırmalara göre; poligenik bir bozukluk olan tip-1 diyabet oluşum riskini yükselten 14 gen tespit edilmiştir. Bu 14 gen içerisinde en önemli olan iki gen IDDM-1 ve IDDM-2 ve insüline bağımlı diyabet (IDDM) anlamına gelen tip-1 adlandırılması ile bağdaşmaktadır. [2]

Ayrıca, tip-1 gelişmesinde etki edebilecek diğer iki faktör ise; çekirdek ailede tip-1 diyabet olması ve gebelik sürecince gebelik ile ilişkili diyabeti olan kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Glukometre (Kan Şekeri Ölçüm Cihazı).
Glukometre (Kan Şekeri Ölçüm Cihazı).
Medical News Today

Teşhis Yöntemleri

Tip-1 diyabet birçok test uygulanarak teşhis edilir. Bu testlerden bazıları; glikolizlenmiş hemoglobin (HbA1C) değerinin ölçülmesi, rastgele kan şekeri testi, açlık kan şekeri testi ve idrar testidir. Diğer diyabet tipleri ile karışmaması için tekrarlanarak ve birden fazla test yapılarak teyit edilir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tip-1 diyabet ciddi bir hastalıktır çünkü kilo kontrolü, egzersizler ve diyetler ile tedavi edilemez. Benzer otoimmün hastalıklar gibi diyabet de ömür boyu sürmektedir. Bu nedenle dışarıdan ek olarak insülin takviyesine ihtiyaç duyulur ve “İnsüline Bağımlı Diyabet” (İngilizce: Insulin Dependent Diabetes Mellitus, IDDM) olarak isimlendirilir. Hastalığı kontrol altına alabilmek için tek tedavi yöntemi diyabetin seviyesine göre değişiklik gösteren dozaj ve miktarda insülin iğnesi yardımı ile insülin enjekte edilir. [1]

Ek olarak, tip-1 diyabet tedavisi için yeni çalışmalar yapılmaktadır. Bunlardan birisi “pankreas adacık hücre nakli” uygulamasıdır. Fakat kesin olarak kabul edilmemiştir ve üzerinde çalışılmaktadır. Bu işlem için büyük bir cerrahi prosedür gerekmez, ayrıca pankreas nakli komplikasyonlarına oranla pankreas adacık hücre nakli komplikasyonları başka hastalıklara neden olma riskleri bakımından 20 kat düşüktür. Bir diğer tip-1 tedavi çalışması ise kök hücre odaklıdır ve pankreatik kök hücre çalışmaları tedavi için büyük bir etkiye sahip olacağına inanılmaktadır. [2]

İnsülin iğnesinin kullanımı.
İnsülin iğnesinin kullanımı.
123RF

Müddet Tahminleri (Prognoz)

İnsülin takviyesi gibi tedavi ve önleme yöntemleri kullanılmadığı takdirde prognozu oldukça kötüdür. Hem birçok hastalığa yatkınlık yaratabilir, hem de diyabetik ketoasidoz, diyabetik retinopati, diyabetik nöropati gibi mikrovasküler komplikasyonlara neden olabilir. Aynı zamanda koroner arter hastalığı, serebral arter hastalığı, renal arter hastalığı ve periferik arter hastalığı gibi makrovasküler komplikasyonlara neden olabilir. Halk arasında en bilineni diyabetik ayaktır.

Reklamı Kapat

Önlem Yöntemleri

Yaş ve kilo ile bağlantısı olmayan tip-1 diyabeti önlemenin henüz bir yolu bulunamamıştır. Fakat, komplikasyonları önlemek için tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Bu yöntemler sayesinde hastalık kontrol altında tutulmaya çalışılır. Tedavi edilmediği durumlarda diyabetik ketoasidoz gibi ciddi sağlık sorunlarına ve ölümcül bir komaya neden olabilir.

Ayrıca, tip-1 diyabetin ölçümünün yapılmasının bir yolu; basit ve maliyeti düşük olan şeker ölçüm cihazı, diğer bir adı ile glikoz ölçer sayesinde kanda bulunan glukoz miktarının takibinin yapılmasıdır. Cihazın kullanılma amacı; glukometre ve ölçüm çubuğu ile kan şekerinin ölçülüp, erken müdahale ve önlem alınmasını sağlamaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 6
  • Umut Verici! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • İnanılmaz 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 00:23:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9180

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın