Tüy Yapısı ve Ötüşteki Küçük Farklılıklar, Eskiden Neredeyse Özdeş Olan Kuşların Yepyeni Türlere Evrimleşmesine Neden Oldu!

Tüy Yapısı ve Ötüşteki Küçük Farklılıklar, Eskiden Neredeyse Özdeş Olan Kuşların Yepyeni Türlere Evrimleşmesine Neden Oldu!
Yeşil yaprakların arasına konmuş kahverengi karınlı, beyaz boğazlı gri bir kuş
The New York Times
Yazar Elizabeth Pennisi Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
282 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Arjantin'in Iberá Milli Parkı'nda çalıkuşu boyutlarında, birbirinden neredeyse farksız iki kuş türü, yan yana yaşayıp, günlerini aynı çeşit tohum aramakla ve aynı çeşit yerlerde yuva yapmakla geçiriyor. Hatta bu iki tür, çifteleşerek yavru bile oluşturabilir!

Fakat bu çiftleşme, artık normal koşullarda gerçekleşemiyor. Hem de evrimsel biyologların keşfettiğine bakılırsa çiftleşmenin gerçekleşmeme nedeni, oldukça "önemsiz" gibi görünen özellikler: Karın bölgesindeki hafif renk farklılıkları ve ötme biçimindeki ufak farklılıklar, bu kuşları jenerasyonlar boyunca çiftleşmekten alıkoymak için yeterli olmuş gibi görünüyor.

Bilim insanlarının buluşu, bu kuşların genetik açıdan büyük bir benzerlik paylaşmasına rağmen nasıl olup da iki farklı tür olabildiğini açıklamaya yardımcı olmakta. Princeton Üniversitesi'nde çalışan ve bu araştırmaya dahil olmayan evrimsel biyolog B. Rosemary Grant, çalışmanın yeni bir türün ortaya çıkışında davranış biçimlerinin önemini gösterdiğini belirtiyor.

Reklamı Kapat

Çoğu zaman yeni bir türün oluşma nedeni, bir popülasyonun bazı üyelerinin bir sınırla, mesela bir ırmak ya da bir sıradağ tarafından grubun geri kalanından izole edilmesidir. Zaman içinde bu iki grubun gen dizimi, özellikleri ve de davranışları birbirinden farklılaşır. Hatta bu iki grubun izolasyonu yeterince uzun sürerse, gruplar, birbirleriyle çiftleşip doğurgan bir yavru üretemezler bile! Buna, allopatrik türleşme denir.

Ama bazen, tıpkı bu iki güneyli Capuchino tohumculunun durumunda da gözlendiği üzere, iki tür bu tarz bir fiziksel bariyer tarafından ayrılmadan da, yani aralarında hiçbir izolasyon olmasa bile türleşebilirler. Buna simpatrik türleşme denir.[1] Biyologlar, uzun bir süredir bunun nasıl gerçekleştiğini merak ediyorlar; çünkü bu tür türleşmeyi ve dinamiklerini tespit etmek oldukça zor. Çalışmaya dahil olmayan, Yale Üniversitesi evrimsel biyoloğu Martha Muñoz şöyle diyor:

Bu araştırma, omurgalılarda simpatrik türleşmeyi iş üstünde yakalayarak kayda geçiren nadir çalışmalardan biri.

Cornell Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Leonardo Campagna, Capuchino tohumcullarının 1 milyon yıldan kısa bir sürede 1 türden 10 ayrı türe ayrıldıklarının keşfedilmesi üzerine, bu adaptif yayılmanın nasıl gerçekleştiğini öğrenmek için, bu kuşları 20 yıl kadar önce incelemeye başladı. 2017'de Campagna ve ekip arkadaşları, Capuchino tohumculu türlerindeki en büyük genetik farklılıkların melanin pigmenti üretimini yöneten genlerde gözlendiğini gösterebildi.[2] Bu da demek oluyor ki tüy renklerindeki değişmeler, yeni türlerin oluşumunda merkezi bir role sahip olabilirdi.

Şimdi de Campagna ve Boulder'daki Colorado Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Sheela Turbek, dikkatlerini Iberá tohumcullarına (Sporophila iberaensis) ve sarımsı kahverengi karınlı Capuchino tohumcullarına (S. hypoxantha) yöneltti. İki türün dişisinin aynı görünüme sahip olmasının yanı sıra bu kuşlar, milli parkın aynı bölgesinde yaşıyorlar, ürüyorlar ve yiyecek arıyorlar. Bu yüzden de etkileşip, hatta belki de çiftleşmek için ellerinde (daha doğrusu "kanatlarında") oldukça fazla vakit bulunuyor.

Buna karşılık, aralarındaki bazı farklılıklar da bulunuyor: Iberá tohumculu erkeklerinin kum renginde bir karınları ve siyah bir boğazları varken, S. hypoxantha'nın ise kırmızımsı bir karın ve boğazları var. Ötüşlerinin ıslıkları da farklı şekillerde oluşturuluyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu iki türün gerçekten de çiftleşip çiftleşmediğini öğrenmek için Turbek ve ekip arkadaşları, iki türden 126 kuşu bir araya getirerek, yetişkinlerin ve üretilen yavrulardan 80 tanesinin aktivitelerini inceleyip, her birinden DNA numunesi topladı. Genetik analiz, iki türün karşılıklı olarak çiftleşmediklerini ve yavru üretmediklerini onayladı. Bu da dişilerin tek bir tüy ve ötüş çeşidine sahip eşleri tercih ettiğini ileri sürmekte. Bu seçim de kuşları türleşme yoluna sürüklemiş gibi gözüküyor.

Aynı gözüken dişileri eş seçerlerken incelemek zor olsa da kuşlar üzerine yapılan sayısız araştırma, dişilerin seçiminde rol oynayan özelliklerin erkekler tarafından da çiftleşme rakiplerini tespit etmek için kullanılmakta olduğunu tespit etti. Bu nedenle de Turbek, erkeklerin her iki türün de erkeklerine karşı verdiği tepkileri inceledi. Çoğu zaman bir türün erkeği başka bir türün erkeğine tahammül ediyor; ama buna karşı olarak kendi türlerine ait olduğunu tanıyabildikleri ve dolayısıyla da eş için yarışacakları erkeklere karşı tepkileri büyük oluyor.

Turbek'in ekibi iki türün de erkeklerinin uygun olarak boyanmış modellerini yapıp, canlı erkeklerin onlara karşı verdikleri tepkileri ölçtü. Turbek, kuşlara modelleri gösterirken arada bir de o türün ötüşlerine yönelik ses kayıtlarını oynattı. Erkekler, özellikle kendilerinin görünümü ve sesine en çok benzeyen modellere saldırdı.[3] Science dergisinde yayınlanan makaleye göre bunun nedeni, kuşların bu modelleri eş bulma konusunda kendilerine en güçlü rakipler olarak algılıyor olmaları.

İki türün daha derinlemesine bir genetik karşılaştırması, onları birbirinden ayıran, toplam 12 genden oluşan üç gen bölgesini açığa çıkardı. Bunlar arasında tüy renklendirilmesini kontrol eden düzenleyici DNA'da daha önce fark edilmemiş farklılıklar da bulunmakta. Demek ki bu küçük gen ve tüy değişimleri bazı dişilerin belirli bir renklendirmeyi seçmesi için yeterliydi - ki bu, kuşların bir nevi "izole edilmesi"nin zeminini hazırladı. Turbek şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Türlerin birbirinden ayrılmasının en başlarında ötüş ve tüy farklılıkları türler arası sınır kurmak için tek başına yeterli olabilir.

Tubrek, Iberá tohumculları ve sarımsı kahverengi karınlı tohumculların, simpatri yoluyla türleşmek yerine, farklı coğrafi lokasyonlarda evrimleşip sonradan örtüşen habitatlara taşınmış olma olasılığının hâlâ bulunduğuna dikkat çekiyor. Ama diğer araştırmacılar, bu çalışmanın simpatrik türleşmenin nasıl gerçekleştiğini gösterdiği izlenimini verdiğini söylüyor.

Turbek, Campagna ve ekip arkadaşları, diğer Capuchino tohumcullarının genlerini incelediklerinde, çeşitli türlerin geçmişte türler arası çiftleşmeler yaşayarak, zaman içerisinde anahtar genlerin tür tanımlayıcı versiyonlarını karıştıran melezler ürettiğini keşfetti. Harvard Üniversitesi evrimsel biyoloğu Scott Edwards, bu günlerde Iberá tohumcullarını tanımlayan gen varyantlarının çoktan var olduğunu ve sadece o türü oluşturmak için altı üstü yeni kombinasyonlara çaprazlandığını belirtiyor. Yeni genlerin evrimleşmesine gerek olmadığından, yeni türler çabucak ortaya çıkabilirdi. Edwards şunu da ekliyor:

Ornitologlar uzun bir süredir ötüş ve tüylerin bazı türleri özel tutmadaki öneminin farkında. Bu makale, bu özelliklerin genomik bir seviyede nasıl fark edildiğini gösteriyor. Bu oldukça etkileyici.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2021 09:41:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10809

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sinir
İnsan Evrimi
Charles Darwin
Koronavirüs
Goril
Çocuk
Dna
Öğrenme Teorileri
Yüksek
Balık
Gen İfadesi
Tespit
Hastalık
Kimya Tarihi
Beslenme Davranışları
Teori
Ses
Nükleer
Evrimsel Tarih
Genel Halk
Koku
Balık Çeşitliliği
Hastalık Kataloğu
Müzik
Tarih
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın