Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tourette Sendromu: Nörolojik Hastalıkların En Az Bilineni

Tourette Sendromu: Nörolojik Hastalıkların En Az Bilineni Cnn Turk
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Tourette Sendromu (TS) tekrarlayan istemsiz hareket ve/veya ses tikleriyle gözlenen bir sinir sistemi hastalığıdır. Hastalığa sahip kişilerde zeka geriliği yoktur, sadece karşı konulmaz tiklere mahkumdurlar. Tikler birden ortaya çıkan, hızlı, yineleyici, ritmik olmayan, basmakalıp motor hareketler ve ses çıkarmalardır. İlk kez Fransız Dr. Georges Gilles de la Tourette’in 1885’te 9 hasta üzerinde yaptığı çalışmalar sonucunda net bir şekilde tanımlanmıştır. 

Hastalığın ilk belirtileri genellikle çocukluk çağında, 3-9 yaşları arasında, çoğunlukla baş ve boyun bölgesindeki motor tik bozukluğuyla; belirli sıklıklarda kafa sallama, omuz silkme, göz kırpma, yüz buruşturma vb. şekilde ortaya çıkar. 8-12 yaşları arasında, belirtilerin sıklığı ve şiddeti artma eğilimi gösterir. TS kronik bir gidişat sergiler, ergenlikte artan tikler uzun yıllar artma veya azalma göstererek, fakat tamamen geçmeden devam etme eğilimindedir. Ancak yetişkinlerin çoğu gündelik hayatlarını etkilemeyecek kadar az semptomlarla hayatlarına devam edebilirler. 10.000 kişide 4-5 oranında tüm etnik gruplarda gözlenebilen hastalık, kadınlara göre erkekleri daha fazla etkilemektedir.

Baş ve boyun bölgesindeki tikleriyle beraber el çırpma, parmak şıklatma gibi hareketler de gözlenebilir. Örneğin hasta kafa döndürüp omuz silkerken yüz buruşturup el çırpabilir. Motor tiklere ek olarak; herhangi bir kelimenin sürekli telaffuzu, boğaz temizleme, burun çekme/domuz gibi ses çıkarma, homurdanma veya havlamaya benzer kısa ve kesik sesler çıkarma gibi sesli tikler de mevcuttur. Koprolali denen küfürlü konuşma ile ekolali denen karşısındakinin dediklerini tekrarlamaya dayalı yankılı konuşmalar hayatı daha da zorlaştıran sesli tiklerdir. 

Hastalığın teşhisi 1 yıl boyunca istemsiz, tekrarlı, sesli ve motor hareket tiklerine sahip olunduğunda konur. Hastalarda ayrıca hiperaktivite bozukluğu, obsesif-kompulsif bozukluk, anksiyete ve depresyon gibi nöropsikiyatrik problemler sık görülmektedir. 

Tourette semptomlarının hafifletilmesinde kullanılan tedaviler mevcuttur ancak tamamen yok edecek kesin bir tedavi yöntemi şimdilik bulunmamaktadır. Bunun da sebebi sendromun altında yatan fizyolojik, genetik ve çevresel sebeplerin henüz iyi aydınlatılamamış olmasıdır.

TS Hastaları Tikleri Kontrol Edebilirler mi?

En önemli soru budur. Çünkü bu hastalıktan müzdarip çocuk ve gençler, zeka problemleri olmamasına rağmen ciddi şekilde olumsuz toplumsal davranışlara maruz kalabilmektedirler. Tikler tamamen istemsizdir ancak hastalar toplumda yadırganmamak için tiklerini bastırmaya veya kamufle etmeye çalışabilirler. Ancak bu kontrol vücutta ek bir gerginlik yaratıp tiklerin daha yoğun yaşanmasına neden olabilir. 

Tikler genellikle heyecan, kaygı, yorgunluk ve hastalık nedeniyle artar, sakin ve huzurlu ortamlarda ya da odaklanarak yapılan faaliyetler sırasında azalır. Sıkı yakalı giysiler veya birinin boğazını temizlemesi de tikleri tetikleyebilir.

Tourette sendromlu kişilerin ve çevrelerindeki insanların hastalık hakkında gerekli bilgilere sahip olmaları hastaların topluma entegrasyonu için çok önemlidir. Bu amaçla diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de Tourette Sendromu farkındalığı yaratmak, hastalık hakkında toplumu bilinçlendirmek üzere çalışan gönüllü topluluklar mevcuttur. Hastalar özel ilgiye ilgi ve alakaya ihtiyaç duyarlar. Okullarda öğrenciler, durumlarının anlaşılır bir değerlendirmesinden sonra gerekirse kişisel ihtiyaçlarının en iyi şekilde karşılanabileceği, potansiyellerini en iyi şekilde kullanabilecekleri sınıflara yerleştirilmelidir. Sınav şekli hastanın kısıtlılıkları göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. Tahmin edileceği üzere el tikleri olan bir çocuğun yazılı bir sinavı belirli bir sürede tamamlaması akranlarından çok daha zor ve streslidir, izole ortamlarda sözlü sınavlar daha yardımcı olabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Üzücü! 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NIH. Tourette Syndrome Fact Sheet. (06 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 25 Mart 2019. Alındığı Yer: NIH | Arşiv Bağlantısı
  • S. E. Özbek, et al. Tik Bozuklukları, Tourette Sendromu Ve Tedavi. (01 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 25 Mart 2019. Alındığı Yer: Türkiye Klinikleri | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/10/2020 13:22:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4643

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Astronomi
Sinir Hücresi
Ara Geçiş Türleri
Zehir
Evrimsel Psikoloji
Biyoloji
Parazit
Cinsellik
Hayvan
Nasa
Etik
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Deizm
Gazetecilik
Doğa Gözlemleri
Mikrobiyoloji
Aslan
Hastalık Yayılımı
Tehlike
Türlerin Kökeni
Uçuş
Sağlık
Diş Sorunları
Beslenme Bilimi
Coğrafya
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Para kazanmak kolaydır. Asıl zor olan fark yaratmak.”
Tom Brokaw
Geri Bildirim Gönder