Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi?

Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi? Tetris
5 dakika
5,724
Tüm Reklamları Kapat

Tetris, farklı şekillerdeki blokların aşağıya düşerken, ekranda yatay bir sıra oluşturmak için bloklarda düzenleme ve döndürme yapılmasına dayalı bir oyundur. Bir veya birden fazla düz sıra oluşturulduğunda, sıralar kaybolur. Zaten oyunun amacı da, blokların olabildiğince uzun süre ekranın üst kısmına yığılmasını önlemektir. 80'ler ve 90'larda popüler olmuş ve bağımlılık yaratmış bu oyunun ortaya çıkış hikayesine bir bakalım ve bu ilginç oyundan matematikle ilgili neler öğrenebileceğimize bir bakış atalım.

Tetris Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünyanın gördüğü belki de en büyük bulmaca mucitlerinden biri olan Henry Dudeney, küçüklüğünden beri satranç oynamaya ve matematik problemleri üzerinde düşünmeye meraklıydı. Öyle ki bu merakı onu yerel bir gazete de bulmacalar yazmaya yönlendirdi. Daha sonraki yıllarda Dudeney, akademik olarak pek ileriye gidemese de matematiğe karşı olan ilgisinden vazgeçmemiş olacak ki, boş zamanlarında matematik tarihi okuyordu. Bu durum için şu sözleri dile getiriyordu;

Matematiksel bulmacaların tarihi, insandaki kesin düşüncenin başlangıcı ve gelişiminin gerçek hikayesinden başka bir şey gerektirmez.

Matematik tarihi okurken edindiği çıkarımlar sonucunda, kendi gelişim safhasını bulmaca çözme ile yakından ilişkili olduğunu düşünüyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Bununla birlikte Dudeney, 1907’de ismi The Canterbury Puzzles olan ve içinde her türden bulmaca barındıran bir kitap çıkarmıştı. Kitapta Broken Chessboard başlıklı bir bulmaca dikkat çekmişti. Bulmacada geçen hikaye, bir dönem Normandiya Dükü olan Williams'ın çocuklarının arasında geçen kavgalı bir olayın hikayesiydi.

Fransız kralını ziyaret etmek için bir araya gelen Williams'ın çocukları, boş vakitlerini doldurmak için satranç oynamaya başladılar. Her oyunun bir kazananı olacağı gibi bu oyunun da bir kazananı vardı ancak durum bu şekilde sessiz ve sakin bir şekilde sonlanmadı. Çocuklardan birinin büyük sabırsızlığı ve diğerinin hoşgörülü davranışı, ortamı daha da germeye yetti ve sonuç olarak kavga kaçınılmaz olmuştu. Bu kavganın ortasında kalan satranç tahtası da nasibini alacaktı.

Satranç tahtasının on üç parçası
Satranç tahtasının on üç parçası
bestforpuzzles

Çocuklardan biri diğerine satranç tahtasıyla vurmuş ve tahtayı şekilde de görüldüğü üzere dağıtmıştı. Dağılan parçaların hepsi birbirinden farklı olmakla beraber, sadece bir tanesi dört kareden oluşan küçük bir parça diğerleri beş kareden oluşan parçalar oluşmuştu. Kitapta geçen hikaye bu şekildeydi ve bu durum, aslında tetris oyununun temeli olacaktı. Daha sonraki yıllarda Dudeney hala sevdiği şeyle, yani bulmacalarla uğraşmaya devam etti. Nitekim 1917'de Amusements In Mathematics kitabında geçen ve The Four Postage Stamps başlıklı bulmacasından şöyle bahsediyordu:

"Saymak kadar kolay." ifadesi, bazen duyulan bir ifadedir. Ancak bazen saymak, kafa karıştırıcı olabilir. Aşağıdaki basit örneği ele alalım. Diyelim ki, bu biçimde - üçe dört - on iki posta pulu satın aldınız ve bir arkadaşınız sizden dört pul ve bu pullar ayrık olmayacak şekilde yırtmanızı istiyor. Bu dört pulu kaç farklı şekilde yırtmanız mümkün? Verilen sayılar şunlar olabilir: 1, 2, 3, 4 veya 2, 3, 6, 7 veya 1, 2, 3, 6 veya 1, 2, 3, 7 veya 2, 3, 4, 8 ve bunun gibi... Bu dört pulun belirtilen şartlarda kaç tane olduğunu sayabilir misiniz? Elliden fazla değildir, dolayısıyla bu büyük bir sayı değildir. Peki tam kaç tane olduğunu bulabilir misin?
Dört pul (kare) bulmacası
Dört pul (kare) bulmacası
Amusements In Mathematics
Bulmacanın birkaç çözümü (mavi: 1, 2, 5, 6; kırmızı: 9, 10, 11, 12; yeşil: 3, 4, 8, 12)
Bulmacanın birkaç çözümü (mavi: 1, 2, 5, 6; kırmızı: 9, 10, 11, 12; yeşil: 3, 4, 8, 12)
Amusements In Mathematics

Bu bulmaca, tetris bloklarının ortaya çıktığı ilk zamanlardı. Çünkü oluşturulan şekiller tam da tetrise uyumluydu. Böylelikle Dudeney 1907'de beş kare bloklarla, 1917'de ise dört kare bloklarla tetrisin temelini atmış oluyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim, bazen tek bir sıçrayış ile ileriye hızlı bir atılım yaparken, bazen de küçük adımlarla üstüne koya koya ilerler. Bu bağlamda Dudeney'in yaptığı bu atılımı devam ettiren kişi, tam da Dudeney'in çalışmalarından 51 yıl sonra 1968'de Solomon W. Golomb, poliominolarla yaptığı çalışmalarında, tetris bloklarının yeni formlarından bahsediyordu.

Poliominolar, bir veya daha fazla eşit karenin uçtan uca birleştirilmesiyle oluşturulan düzlem geometrik bir şekildir. Aynı zamanda hücreleri kare olan bir poliformdur. Golomb, yapmış olduğu çalışmalar sonucunda mevcut olan tetris bloklarını, sınıflandırma ve işlem yapılabilir düzeye getirmişti. Oluşturulan bazı formlar arasında; "monomino" olarak da bilinen tekli karelerden, "domino" olarak bilinen ikili karelere ve hatta "dodecomino" olarak bilinen on ikili karelere kadar çok sayıda form vardı. Bu şekilde farklı iki heksomino ile, bağımsız ayrı şekiller oluşturmak mümkündü. Aşağıda, bunu görebilirsiniz.

İki farklı heksominodan (altılı) oluşan bir şekil
İki farklı heksominodan (altılı) oluşan bir şekil
core
İki farklı pentomino (beşli) ile oluşan bir şekil
İki farklı pentomino (beşli) ile oluşan bir şekil
Core

Golomb'un yaptığı bu çalışmalar, tetris oyununun oluşumuna büyük bir katkı sağlamıştı. Çünkü çocukken Golomb'un geliştirdiği pentomino benzeri oyuncaklar ile oynayan Alexey Pajitnov, büyüdüğünde bir bilgisayar mühendisi olarak karşımıza çıkıyordu. Bu bilgisayar mühendisi, 1984 yılında pentominolardan yararlanarak tetris adlı oyunu piyasaya sürdü. Pajitnov, oyunun ismini; her blok içinde dört kare olduğu için "tetra" ve aynı zamanda çok sevdiği bir spor olan "tenis" kelimesinin karışımı olarak tetris olarak belirlemişti. Tetris, günümüzde teknolojinin etkisiyle geliştirilmiş olsa dahi temel mantığını halen koruyor.

Ayrıca tetrisin kimi zaman ilginç matematik/geometri problemlerine de konu olabildiğini görüyoruz. Quora'da Brian Kim'in anlattığı bir tanesini sizlere soralım: Diyelim ki yaygın olarak kullanılan 10x20'lik bir tetris tahtası yerine, 10x10'luk bir tetris tahtamız var (aşağıdaki gibi).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Quora

Sizce yukarıdaki tetris tahtasını, sadece T-taşlarını kullanarak doldurabilir miyiz? Bir düşünün.

Çözümü daha rahat görebilmeniz için, aynı tahtayı siyah-beyaz boyayalım:

Görebileceğiniz gibi, bu tahtadaki siyah ve beyaz kareler birbirine eşittir. Ancak şimdi bir de T-taşlarına bakalım. Bu taş, 2 formda gelebilir: "3 siyah 1 beyaz" veya "3 beyaz 1 siyah".

İşte bu dengesizlik, işleri bozmaktadır. Çünkü eğer ki 10x10'luk tahtamızı bu taşlarla dolduracaksak, siyah ve beyazların sayısı eşit olmalıdır. Ne var ki 10x10'luk bir tahtanın bu taşlarla dolabilmesi için, 10×10/410\times10/4 işleminden 25 tane taş gerekir (10x10 tahtadaki kare sayısına, 4 ise taş içindeki kare sayısına karşılık gelir.

25, tek bir sayı olduğu için, yukarıdaki 2 farklı T-taşı kombinasyonundan eşit sayıda kullanmamız imkansızdır. Dolayısıyla 10x10'luk bir tetris tahtasını, sadece T-taşlarını kullanarak kusursuz bir şekilde tamamlamak mümkün değildir. İlginç bir şekilde, tetris oyunu içerisinde sadece T-taşında bu tür bir dengesizlik vardır (diğer bütün taşlar simetriktir).

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
20
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/05/2024 21:04:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9772

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Karanlık Madde
Veri Bilimi
Uçuş
Dna
Irk
Yiyecek
Göç
Metabolizma
Kitlesel Yok Oluş
Doğa Yasası
Afrika
Araştırma
Böcek
Retrovirüs
Tümör
Taksonomik Sınıflandırma
Bebek Doğumu
Canlılık Cansızlık
Organizma
Elementler
Ekonomi
İlişki
Oyun
Mühendislik
Böcek Bilimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Ağacı, et al. Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi?. (14 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 25 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9772
Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 14). Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi?. Evrim Ağacı. Retrieved May 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9772
E. Ağacı, et al. “Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9772.
Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “Tetris Nedir? Çocukluğumuzun Oyunu Tetris Nasıl Geliştirildi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 14, 2021. https://evrimagaci.org/s/9772.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close