Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, LiveScience isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Nikola Tesla, hayatını 7 Ocak 1943'te kaybetmiş olsa da, geçen onca yıl ününü azaltmak yerine sürekli arttırdı. Bu Sırp - Amerikan mucit, icatları modern zamanın güç ve kitle iletişim sistemlerini mümkün kılan harika ve tuhaf bir bilim adamıydı.

"Düşmanı" ve eski patronu olan Amerikan Thomas Edison, ampul, fonograf ve hareketli resmin mucidiydi. Bu iki kan davalı dahi, 1880'lerde dünyayı kimin aydınlatacağı üzerine bir savaşa tutuştular; Tesla'nın alternatif akım (AC) sistemine karşı Edison'un doğru akım elektrik gücü (DC).

Bilimin "inekleri" arasında, Tesla ve Edison’u birbiriyle kıyaslayan tartışmaları birbirinden hararetlidir. Peki, hangisi daha iyi mucitti? W. Bernard Carlson, Princeton Yayınevi'nden çıkan 2013 tarihli "Tesla: Inventor of the Electrical Age" (Tesla: Elektrik Çağının Mucidi) isimli kitabında durumu şöyle özetliyor:

Onlar farklı mucitler, fakat birisi için, diğerinden daha iyi olduğunu söyleyemezsiniz. Çünkü Amerikan toplumunun Edisonlara ihtiyacı var ve onun da Teslalara ihtiyacı var.

Birbirinden tamamen farklı kişiliklerinden kalıcı miraslarına kadar, düelloya giren bu iki mucidin birbirlerini nasıl, hangi yönlerden geçtiğini bir inceleyelim.

En Parlak

Tesla görsel hafızaya sahipti. Bu şu demek oluyor: Görüntüleri ve nesneleri tüm hatları ile hatırlayabiliyordu. Bu özelliği onun 3 boyutlu dallı budaklı nesneleri gözünde canlandırabilmesini sağlıyor ve sonuç olarak, sadece birkaç ön çizim kullanarak çalışan prototipleri yapabiliyordu. Carlson, LiveScience'a şöyle aktarıyor: 

O, icatlarını hakikaten hayal gücünde geliştirdi.

Aksine, Edison daha çizimci ve zanaatkârdı.

Eğer onu izlemek için laboratuvara gitseydiniz görürdünüz ki, tezgâhının üzerinde onlarca kablo, bobin ve icatları ile alakalı çeşitli parçalar bulursunuz.

Son olarak, yine de, Thomas Edison Ulusal Tarihi Parkı’na göre Edison'un 1,093 patenti bulunmaktaydı. Tesla ise, 2006'da 6. Uluslararası Nikola Tesla Sempozyumu’nda yayınlanan bir araştırmaya göre dünya genelinde 300'den az patent toplayabilmişti. (Tabii ki Edison daha fazla asistandan yardım almış ve aynı zamanda patentlerin bazılarını kendisi satın almıştır.)

En İleri Görüşlü

New Jersey'de Thomas Edison Ulusal Tarihi Parkı arşivcisi ve "Edison and The Rise of Innovation” (Signature Press, 2013) yazarı Leonard DeGraaf'in söylediğine göre; ampul, fonograf ve hareketli resim, Edison'un en önemli buluşları olarak lanse edilirken, başkaları da benzer teknolojiler üzerinde çalışıyorlardı. 

Eğer bu icatları Edison bulamasaydı, başkaları bulacaktı.

Kısa vadeli harekette Edison, elektrik gücü aktarımı için Tesla'nın pratik olmayan alternatif akım sistemi fikrini yok saydı ve bunun yerine kendisinin basit ancak daha az verimli doğru akım sistemini teşvik etti.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aksine, Tesla'nın fikirleri mevcut piyasa talebi olmayan, daha çarpıcı teknolojilerdi. Ve onun alternatif akım motor ve Niagara Şelalesi’ndeki hidroelektrik santrali (türünün ilk örneği enerji santrali) gerçekten de dünyayı elektriklendirdi. 

Tesla bunların yanında seslerin, görüntülerin ve hareketli resimlerin kablosuz aktarımını sağlayacak bir sistem üzerinde yıllarca çalışmıştır - ki bu onu gelecekçi ve aynı zamanda radyo, telefon, mobil telefonlar ve televizyonun gerçek babası yapmıştır. Marc Seifer, 2001 yılında Citadel Basımevi'nden çıkan "Sihirbaz: Nikola Tesla'nın Hayatı ve Zamanları" kitabında şöyle diyor:

Tüm kitle iletişim sistemimiz Tesla'nın sistemine dayanmaktadır.

Maalesef Tesla'nın büyük planı, mali destekçisi J.P Morgan'ın, yıllarca süren fiyaskolardan bıkması ile başarısız olmuştur.

En Büyük Darbe

DeGraaf'ın söylediğine göre, Edison'un kalıcı mirası özel bir patent ya da teknoloji değil, yenilenme sürecini lejyoner işçiler tarafından üstlenilen küçük görevlere ayıran buluş fabrikalarıydı. Mesela, Edison'un hareketli resim kamerası fikri veya fotoğrafçı Edward Muybridge ile bir konuşmasından Kinetoskop fikri vardı, ancak devamında konu ile ilgili deneyim ve prototip çalışmasını asistanı William Dickson ve diğerlerine bıraktı. Birçok patente ve paralel gelişen icatlara sahip olan Edison, sırasıyla asistanlarının mali istikrara sahip olmalarını ve daha fazla tasarım ortaya koyabilmelerini sağladı. Leonard DeGraaf şöyle diyor:

O, bildiğimiz modern yeniliği icat ediyor.

Tesla'nın buluşları, modern güç ve iletişim sistemlerinin bel kemiğidir, ama tüm buluşları tarihte kayıp olurken, O da 20.yy'da karanlığa gömülmüştü. Ve onlarca patent ve icatlarına karşın, 1943’te öldüğünde son derece sefil bir durumdaydı.

En İyi Akşam Yemeği Misafiri

Kariyerinin zirvesindeyken Tesla, karizmatik, kibar ve espriliydi. Seifer'e göre birkaç dil konuşuyordu ve yazar Mark Twain, Rudyard Kipling ve doğacı John Muir bilinen arkadaşlarıydı. Seifer şöyle anlatıyor:

Çok yüksek zümrelere karışmıştı.

Ancak, Seifer’e göre Tesla aynı zamanda çok kibirli de olabiliyordu ve hijyen hastası olarak da bilinirdi. Devam eden yıllarda, takıntı ve tikleri (kadınların küpelerinden korkması gibi) daha da güçlendi ve New York’ta bir otel odasında beş kuruşsuz olarak öldü.

Yine Seifer’e göre, Edison aynı dönemde işitme zorluğu yaşıyordu ve birkaç yakın arkadaşı haricinde içine kapanıktı. Edison'un da kötüye eğilimi vardı ki bunu Tesla’ya karşı girdiği Akım Savaşları sırasında yaptığı hunharca saldırıları ile fazlasıyla göstermişti. Doğru akım kullanarak elektrikli sandalyenin nasıl yapılacağı, kanlı detaylara doğru gerekli diğer teknik bilgileri de o vermişti.

En Şık

Carlson'un söylemiyle Tesla uzun, ince belli ve etkileyici, gösterişli bıyıklıydı ve kusursuz anlamda bir tarzı vardı. Hatta onun şapkası ve kuyruklu ceketi şu an Sırbistan'da bir müzede sergilenmektedir. Buna karşılık Edison biraz kılıksız olarak bilinirdi. Carlson şöyle anlatıyor:

Edison'un ne giydiği ile ilgili olduğumuz söylenemez, zira genelde kolayca unutulabilecek şeyler giyerdi.

Hatta Carlson’a göre, Edison, rahatça giyebilsin ve oturup bağcıklarını çözmesi gerekmeden çıkarabilsin diye, iki beden daha büyük ayakkabılar giyerdi.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/07/2020 20:31:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4125

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Konuşma
Zehir
Metabolizma
Mikrobiyoloji
İstatistik
Galaksi
Bebek
Virüs
Şempanzeler
Wuhan
Mikrop
Editör Seçkisi
Bilinç
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Kas
Uzay
Cinsiyet Araştırmaları
Köpekler
Algı
Ecza
Doğum
Goril
Tür
Memeli
Dilbilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsan, inanmak isteyen bir hayvan türüdür; inanmak zorundadır. Eğer inancı için sağlam bir kanıt bulamıyorsa, sözde kanıtlarla kendini tatmin edecektir.”
Bertrand Russell
Geri Bildirim Gönder