Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi?

Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi? Nature
7 dakika
54,428
  • Memeli Anatomisi
  • Patoloji
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

İddia

18-30 yaş arası gençlerin neredeyse yarısının kafatası şeklinin yoğun cep telefonu ve tablet kullanımına bağlı olarak değişti ve boynuzumsu bir çıkıntı oluştu.

Gerçek mi?

Karışık
Karışık

Gerçek Taraflar

Kas kullanımına bağlı olarak kafatasının arka kısmında genişlemiş dış oksipital çıkıntı isimli bir kemik oluştuğu doğrudur. Bunun aslen özellikle ileri yaşlarda oluştuğu, ancak yeni çalışmayla gençlerde de sanılandan daha fazla uzadığı ve hatta yaşlılardan bile uzun kemikler görülmeye başlandığı doğrudur.

Sahte Taraflar

Başlıkların iddia ettiğinin aksine bu bir "boynuz" yapısı değildir. Dahası, bu kemik çıkıntısının gençlerde daha sık görülme nedeninin telefon kullanımıyla ilişkili olduğu iddiası ispatlanmış bir iddia değil; araştırmacıların bir hipotez olarak ileri sürdüğü ancak veriyle desteklemediği bir açıklamadır.

Tüm Reklamları Kapat

İddianın Kökeni

Araştırmacılar 2018 yılında yaptıkları bir araştırmada genç popülasyonun kafatasının arka tarafında, bulmayı beklediklerinden çok daha uzun bir kemik çıkıntısı tespit etmişlerdir. 2019 yılında BBC tarafından yayınlanan bir makale bu konuyu işlemiş; medya ise konuyu hatalı bir şekilde çarpıtarak bunların "boynuz" olduğu ve kesinlikle telefon kullanımının bir sonucu olduğunu halka yansıtmıştır.

Bilgiler

Söz konusu kemik uzantısını ortaya çıkaran veriler, 3 yıldır boyunca Avustralya'nın Queensland bölgesinde çekilen X-ışını taramalarından geliyor. Bu taramalarda, söz konusu çıkıntıların da bulunduğu bölgenin fotoğrafları çekildi. Normalde bu kemik uzantıları çok şaşırtıcı değil ve yaşlılarda görülüyor; çünkü yıllar yılı hayatta kalıp, boyun kaslarına yük bindirince, bu kemikler de ilerleyen yaşlarda gelişebiliyor. Ancak şaşırtıcı olan, genç yetişkinlerde de bu kemiklerin gözükmeye başlamış olması. Hem de kimi zaman bu genç yetişkinlerde yaşlılardan bile daha uzun kemikler görülüyor!

Tüm Reklamları Kapat

Aynı araştırmacılar, 2016 yılında Journal of Anatomy dergisinde yayınladıkları makalede, 18-30 yaş arası 218 kişiye ait X-ışını taraması fotoğrafını analiz ederek bu kemik büyümesinin genç yetişkinlerin %41'inde görüldüğünü tespit etmişlerdi. Bu kemikler, erkeklerde kadınlara göre daha belirgindi.

Söz konusu kemikler gençlerde artık yaşlılara göre bile daha uzun.
Söz konusu kemikler gençlerde artık yaşlılara göre bile daha uzun.
Nature

Genişlemiş dış oksipital çıkıklık (İng: external occipital protuberance) adı verilen bu durum eskiden gençlerde çok nadiren görülmekteydi. Ancak 2018 yılında Clinical Biomechanics dergisinde yayımlanan bir çalışma, bunun gençlerde daha sık görülmeye başlandığını ve sebebinin genetik veya enflamasyon gibi faktörler olmadığını; daha ziyade mekanik yük binmesi sonucu olduğunu gösterdi.

Kafanın omurilik hizasına göre ne kadar ileriye eğik bir postür kazandığı, söz konusu kemiğin önemli belirleyicilerinden birisidir.
Kafanın omurilik hizasına göre ne kadar ileriye eğik bir postür kazandığı, söz konusu kemiğin önemli belirleyicilerinden birisidir.
Nature

İşte bundan yola çıkan araştırmacılar, nihayetinde 18-86 yaş arası insanlara ait 1200 X-ışını taramasını inceleyerek, bu kemiklerin popülasyonun %33'ünde bulunduğunu ve şaşırtıcı bir şekilde artık yaş ilerledikçe bu kemiklerin kısaldığını gösterdiler! Bu keşif, yerleşik bilimsel bilgilerimizle fazlasıyla zıt. Çünkü normalde bu çıkıntılı kemiklerin ilerleyen yaşlarda daha da uzadığı düşünülmekteydi! Shahar şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu yapıların gelişmesi epey zaman alıyor; dolayısıyla bu kadar uzun çıkıntıları gördüğümüz kişiler, muhtemelen çocukluklarından beri boyunlarını zorlayan kişiler. (...) Ancak verilerimiz teknolojiyi silip atmamız gerektiği anlamına gelmiyor. Teknoloji hayatımızın önemli bir parçası. Sadece bununla nasıl başa çıkmamız gerektiğini daha iyi tespit etmeliyiz.

Bu çıkıntıya sahip olanlar, eğer ki kemik yeterince uzunsa, boyunlarının arka tarafında sivri bir kemik yapısını elleriyle bastırdıklarında hissedebilmekteler. Bu kemiklerin insan gelişimi bakımından ne anlama geldiğini ise gelecekteki araştırmalar gösterecek.

Bu Kemiğin Telefon Kullanımıyla Ne İlgisi Var?

Biyomekanik alanında çalışmalar yürüten uzmanlar söz konusu kemik çıkıntısı uzamasının özellikle gençlerde daha sık ve daha belirgin olmasının ana sorumlusunun telefona bakmak için öne eğilen kafaların yarattığı kütle merkezi değişiminin kafataslarında boynuz-benzeri uzantıların gelişmesine neden olduğunu düşünüyorlar. Kafamızı durmaksızın öne eğince, kafamızın ağırlığını dengeleyen kas grupları, omuriliğimiz hizasından kafanın arkasındaki kaslara doğru kaymaktadır. Bu da, bu yeni pozisyonda yeni kemik, tendon ve ligament gelişimini pekiştirmektedir. Bu da, boynun hemen üzerinde boynuz-benzeri kemiklerin belirmesi anlamına gelmektedir.

Ancak bu henüz sadece bir hipotez ve herhangi bir şekilde doğrulanmış değil. Çünkü araştırmacılar, kemiklerini inceledikleri kişilerin telefon kullanımına dair hiçbir veri toplamış değiller. Yale Üniversitesi Genetik ve Nörobilim profesörü sonuçlara temkinli yaklaşmak gerektiğini şöyle vurguluyor:

X-ışını taramaları analiz edilen kişilerin hiçbirinin telefon kullanımlarına dair veri toplanmamış. Bunu bilmeksizin, telefon kullanımı ile kafatası morfolojisi arasında herhangi bir ilişki olduğunu iddia etmek imkansızdır.

Ayrıca bu tarz kemik büyümeleri şaşırtıcı olsa da, tamamen sıra dışı değildir. Örneğin 2017 yılında BMJ tıp dergisinde yayımlanan bir makale, bu tarz uzantıların tamamen normal olduğunu; ancak kimi zaman acı ve ağrı yaratabildiğini göstermektedir. Bu kemik uzantıları özellikle de gençlerin büyüme evrelerinde görülmektedir ve teknolojiyle tamamen alakasız nedenlerle de ortaya çıkabilmektedir.

Araştırmanın baş yazarı olan Dr. David Shahar'ın geçmişi de birazcık kuşku duyulmasına neden oluyor. Çünkü Dr. Shahar aslen bir masör/kiropraktik; yani bir çeşit "alternatif tıp" çalışanı. Ancak kendisi, Avustralya'nın Sunshine Coast Üniversitesi'nde biyomekanik alanında doktora alarak, sonradan bilimsel çalışmalara dahil olmayı başarmış bir isim. Makalenin Nature dergisinin Scientific Reports isimli ek yayınında yayınlanması da araştırmaya güven katan faktör.

Tüm Reklamları Kapat

Dr. Shahar, bulgularının medyada gördüğü ilgiden rahatsız değil. Söz konusu kemikleri kimisi "kafa boynuzu", kimisi "telefon kemiği", kimisi "çıkıntılar", kimisi "tuhaf tümsekler" olarak tanımlıyor. Dr. Shahar şöyle diyor:

Bunların hepsi yerinde tanımlar. Nasıl tanımlayacağınız tamamen hayal gücünüze kalmış. Bir kuşun gagasına, boynuza veya kancaya benzetenler oluyor.

Bu, Evrimsel Bir Değişim mi?

Evrim Ağacı olarak bize en çok sorulan sorulardan birisi, cep telefonları veya bilgisayarlar gibi teknolojilerin evrimimize yön verip veremeyeceği sorusu... Bu tip bir konuda kişinin kendi kendine cevap verebilmesi için sorması gereken çok basit bir soru var: "Sözü edilen yenilik, bir canlının hayatta kalma veya üreme başarısına etki ediyor mu?" Eğer cevap "Hayır." ise, o şeyin evrimsel sürece etki etmesi neredeyse imkansızdır. Ancak ve ancak hayatta kalma veya üreme başarısına etki eden değişimler evrimsel olarak anlamlıdır. Dolayısıyla cep telefonu kullanımı eğer ki hayatta kalma veya üreme başarımızı değiştiriyorsa, evrime de yön verecektir; yoksa pek bir etkisi olmayacaktır.

Ancak bir şeyin evrime etki etmesi bir şeydir; gelişime etki etmesi bambaşka bir şeydir. Vücut planlarımız, evrimsel süreçte şekillenmiş genetik altyapı üzerine inşa edilmektedir. Bu vücut planları kutsal, özel veya kusursuz değildir; tam tersine, bol miktarda hataya açık sistemlerdir ve bu nedenle ana rahminden yetişkinliğe kadar birçok noktada gelişimsel hatalar meydana gelebilir. Benzer şekilde, yaşam biçimimiz, beslenmemiz, hareketlilik oranımız, tükettiklerimiz, bulunduğumuz çevre, vb. de gelişimimizi doğrudan etkiler.

İnsanların cep telefonlarının evrime etki edip etmeyeceğini sorgulama nedeni, telefon kullanımının bizi absürt bir fiziksel pozisyona sokuyor olmasıdır: "Selfie" çekmek için kollarımızı uzatırız; mesajlaşmak veya internette dolaşmak için boynumuzu saatler boyu aşağı eğeriz. İnsanların beklentisi, nihayetinde boyunları aşağı doğru, kolları daha uzun olacak biçimde evrimleşmiş türlerin ortaya çıkmasıdır. Bu, yukarıda saydığımız nedenlerle muhtemelen asla olmayacak; ancak tekil bireyler, vücutlarını aşırı uyumsuz pozisyonlara zorlayarak gelişimsel detayları değiştirebilmekteler. Bunların kalıtsal herhangi bir tarafı olmasa da (sünnetli bir erkeğin çocuklarının sünnetli doğmadığını, çünkü sünnetin sadece bir modifikasyon olduğunu hatırlayın); çocuklarımızın gelişimsel sağlığı açısından önemli olduğunu vurgulamakta fayda var.

Tüm Reklamları Kapat

Telefonlar Dolayısıyla Gelişen Yeni Rahatsızlıklar!

Bu kemik çıkıntısı, hekimlerin teknolojinin gelişimsel bozukluklara yol açtığına yönelik ilk tespiti değil. Daha önceden aşırı mesajlaşma sonrası doğan boyun ağrılarına işaret etmek adına mesajlaşma boynu adı verilen bir aşırı-kullanma sendromu tanımlanmıştı. Boyun kaslarını, mesajlaşmak için aşırı uzun süreler kullananlarda görülen acılı ve kronik bir kas sorunu olan mesajlaşma boynu rahatsızlığı, özellikle telefonların, e-kitap okuyucuların, vb. cihazların hayatlarımıza girmesi sonrası katlanarak artmıştır.

Benzer şekilde, son dönemde karpal tünel sendromuna benzer şekilde gelişen mesajlaşma baş parmağı adı verilen bir rahatsızlık tanımlanmaya başlandı. Bu rahatsızlık, baş parmağın fleksör tendonlarının mesajlaşma sırasında aşırı kısıtlanması sonucu oluşuyor ve ağrılı çıtlamalar ve hatta baş parmağın kıvrık bir pozisyonda kilitlenip kalması ile kendini gösteriyor.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
72
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 48
  • Merak Uyandırıcı! 35
  • İnanılmaz 22
  • Korkutucu! 15
  • Muhteşem! 14
  • Bilim Budur! 14
  • Üzücü! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Güldürdü 4
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • I. Stanley-Becker. ‘Horns’ Are Growing On Young People’s Skulls. Phone Use Is To Blame, Research Suggests. (20 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2019. Alındığı Yer: Washington Post | Arşiv Bağlantısı
  • J. Ducharme. No, Teenagers Are Not Growing 'Skull Horns' Because Of Smartphones. (21 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2019. Alındığı Yer: Time | Arşiv Bağlantısı
  • Z. Gorvett. How Modern Life Is Transforming The Human. (13 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2019. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • D. Shahar, et al. (2019). Prominent Exostosis Projecting From The Occipital Squama More Substantial And Prevalent In Young Adult Than Older Age Groups. Nature Scientific Reports. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Miller, et al. What Is Text Neck?. (23 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2019. Alındığı Yer: PhysioWorks | Arşiv Bağlantısı
  • Rush. 'Texting Thumb' And Other Tech-Related Pain, Explained. (23 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2019. Alındığı Yer: Rush | Arşiv Bağlantısı
  • D. Shahar, et al. (2016). A Morphological Adaptation? The Prevalence Of Enlarged External Occipital Protuberance In Young Adults. Journal of Anatomy, sf: 286-291. | Arşiv Bağlantısı
  • D. Shahar, et al. (2018). Large Enthesophytes In Teenage Skulls: Mechanical, Inflammatory And Genetic Considerations. Clinical Biomechanics, sf: 60-64. | Arşiv Bağlantısı
  • E. Varghese, et al. (2017). Occipital Spur: Understanding A Normal Yet Symptomatic Variant From Orthodontic Diagnostic Lateral Cephalogram. BMJ. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 12:02:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/821

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi?. (23 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/821
Bakırcı, Ç. M. (2019, June 23). Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/821
Ç. M. Bakırcı. “Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 23 Jun. 2019, https://evrimagaci.org/s/821.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Telefon Kullananların Kafataslarında Boynuz Oluşumu Tespit Edildi mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 23, 2019. https://evrimagaci.org/s/821.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.