Taksonomi Nedir, Canlılar Taksonomisi'nde İnsan'ın Yeri Neresidir?
Taksonomi Nedir, Canlılar Taksonomisi'nde İnsan'ın Yeri Neresidir?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için evrimagaci@gmail.com üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Evrimsel konular tartışılırken çok fazla geçen bir kavram vardır; “taksonomik olarak!”. Peki ya nedir bu taksonomi sorusundan yola çıkarak yazılan bir yazıdır. Oluşturulmasının dayandığı nokta olan tür kavramından yola çıkılarak anlatılmıştır.

Tür, cins, alt tür popülasyonlar düzeyindeki kategorilerde kalıtsal yolla döllere aktarılan ve akrabalık bağı kuran canlıları sınıflandırma da kullanılan kurallar ve prensipler bütünüdür.

Taksonominin ilk amacı farklılık ve benzerliklerini, yeryüzünde yayılışlarını, hangi karakterleriyle diğer canlılarla homolojik benzerlikler gösterdiğini, akrabalık bağlarını saptamaktır. Sonrasında bu akrabalık ilişkilerine göre tüm canlıları klasifike etmeyi ve bir gruba dahil etmeyi amaçlar.

Klasifikasyonların ana dayanım noktaları canlılar arası homolog karakterlerin varlığıdır. Homolog karakterler ortak atalık yoluyla, türler arasında oluşan ve nesilden nesile aktarılan yapısal benzerliklerdir. Tamamen kalıtsal karakterlere göre şekillenirler. Mendel, bu kalıtımsal genetiği, 2 yasasından yola çıkarak aşağıdaki gibi açıklamıştır:

  1. Belli bir karakteri belirleyen kalıtsal belirleyiciler vardır.
  2. Her ergin bireyin hücrelerinde bir karaktere ait 2 belirleyici (2 allel) bulunmaktadır. F1 de bunlardan biri dominant diğeri resesiftir.
  3. Kalıtsal belirleyiciler gamet hücreleri aracılığı ile dölden döle nakledilir. Eşey hücreleri oluşumu sırasında, ayrılan allellerin taksimi tamamen bağımsız ve eşit şekilde gerçekleşir Söz konusu olan kalıtımla homolog karakterler dölden döle aktarılır ve canlılar arasında homolojik yapıların varlığından söz edilir (Gözlük, Kırmızıoğlu, 2006).

Bu homolog üyelere en yaygın örnek olarak tetrapodların 5 parmaklı el ve ayak yapısı gösterilir. Bu örnek canlılar arasında bir homoloji söz konusu olduğuna ve buna dayanarak bir akrabalık sürecinin işlediğinin ve yapısal benzerliklerin canlılar arasında tamamen var olduğunun kanıtıdır.

Homolog Yapılar (Soldan Sağa: İnsan, At, Kedi, Yarasa, Kuş, Balina uzuvları)
Homolog Yapılar (Soldan Sağa: İnsan, At, Kedi, Yarasa, Kuş, Balina uzuvları)

 

Bu sınıflandırma homolojik karakterlere göre oluşturulurken birtakım taksonlar söz konusu olur. Bunlar şöyle sıralanabilir:

  • Üst Alem
  • Alem
  • Alt Alem
  • Grup
  • Üst Şube
  • Şube
  • Alt Şube
  • Üst Sınıf
  • Sınıf
  • Alt Sınıf
  • Üst Takım
  • Takım
  • Alt Takım
  • Üst Familya (Aile)
  • Familya (Aile)
  • Alt Familya (Aile)
  • Oymak
  • Cins
  • Tür
  • Alt Tür

Tüm bu taksonlar arası söz konusu olan akrabalık bağları genetik kökenlerle aktarılan benzerliklere göre şekillenir.

 

Canlıların Sınıflandırılmasında İnsanın Yeri Neresidir?

  • Üst Alem (super kingdom)    : Canlılar
  • Alem (kingdom)                     : Animalia
  • Alt Alem (sub kingdom)         : Metazoa
  • Şube (phylum)                      : Chordata
  • Alt Şube (sub phylum)          : Vertebrata
  • Üst Sınıf (super class)           : Tetrapoda
  • Sınıf (class)                            : Mammalia
  • Alt sınıf (sub class)                : Eutheria
  • Takım (order)                         : Primata
  • Alt takım (sub order)              : Anthropoidea
  • Ara takım (infra order)           : Catarrhini
  • Üst aile (super family)            : Hominoidea
  • Aile (Family)                            : Hominidae
  • Alt aile (sub family)                 : Homininae
  • Oymak (tribe)                         : Hominini
  • Cins (genus)                            : Homo
  • Tür (species)                           : Sapiens
  • Alt tür (sub species)                : Sapiens

İnsan canlılar arasında klasifike edilirken diğer üst taksonlarla olan homolojilerine göre bir yer belirlemiştir. Sistematik taksonomide baz alınan karakterler evrimsel eğilimlerinin, anatomik karakterlerin yanında; diğer takımlarla arasındaki benzeşimler, davranış örüntüleri dikkate alınır.

 

İnsan omurgalılar alt şubesine dahil edilir çünkü:

  • Birbirini takip eden omurlardan kurulmuş bir omurgaya sahiptir
  • Omurilik içinden geçen sıvı sayesinde vücut hareketi sağlanır
  • Baş, gövde ve extremitelerden oluşan bir vücut yapısı söz konusudur
  • Kapalı dolaşım sistemi vardır
  • İki çift extremiteleri vardır

 

İnsan memeliler sınıfına dahildir çünkü:

  • Dolaşım sisteminden kaynaklı sıcakkanlıdırlar.
  • Omurgalı canlılardır
  • Vücutları genelde kıllarla örtülüdür
  • Solunum özellikleri diyaframla özelleşmiştir
  • 7 tane boyun omuruna sahiplerdir
  • Mandibulae iki kemiğin kaynaşmasıyla oluşur
  • Üremeleri iç döllenme ile özelleşmiştir
  • Extremiteleri iki çifttir
  • İskeletleri kemikleşmiştir
  • Vücuttaki kemik sayısı diğer canlılara göre azalmıştır
  • Yağ ve ter bezlerine ek olarak süt bezleri vardır
  • Kalp dört bölmelidir
  • Orta kulakta özelleşmiş üç kemik, iç kulakta tek kemik söz konusudur
  • Süt dişleri ve daimi dişler olarak diş değişimi gözlenir
  • Heterodontik diş yapısı mevcuttur

 

 İnsan ve primatlar arası temel benzeşimlere bakacak olursak şöyle konulara değinebiliriz;

1. Extremite ve Lokomasyon Homolojileri

  • El ve ayaklarda beş parmak bulunur
  • Pençe yerine yassı tırnakların oluşmuştur
  • Clavicula (Köprücük Kemiği) korunmuştur
  • Ellerdeki parmak yapısı özelleşmiştir, diğer parmaklarla karşılaşabilir
  • Extremitelerdeki (Uzuvlardaki) kemik sayıları
  • Parmakların hareketli eklemlerle bağlanması

2. Dişlerdeki Homolojiler

  • Genelleşmiş diş yapısı
  • Omnivor yapıda diş dizilimi
  • Diş sayısı
  • Özelleşmiş dişler

3. Beyin yapısı, gelişmiş bir beyin ve beyin kapasitesi

4.Burnun kısalması, koklama duyusunun körelmesi ve görme duyusunun kazanılması ile yüzün alt kısmının geriye kaçması

 

İnsan hominid ailesine dahildir çünkü:

  • İki ayak üzerinde yürüyebilme yetisi genetik bir devamlılık arz etmiştir
  • Kuyruk özelliğini yitirmiştir
  • Ayaklarda arklar oluşarak dengede iki ayak üzerinde durulabilir.
  • Dış kulak işitme yolu küçülmüş ve özelleşmiştir
  • Diş sayısı 32'ye düşmüş ve dişler özelleşmiştir
  • Canineler (Köpek Dişleri) küçülmüştür.

''Yapay Zekanın Bugünü ve Yarını'' Konulu Röportaj (6 Ocak 2015)

Tür ve Filogeni Kavramları Üzerine

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim