Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sucul Maymun Hipotezi Nedir? İnsanların Ataları, Denizlerde Yaşayacak Şekilde mi Evrimleşti?

Terk Edilmiş Bir Hipotezin Anatomisi...

Sucul Maymun Hipotezi Nedir? İnsanların Ataları, Denizlerde Yaşayacak Şekilde mi Evrimleşti?
9 dakika
12,775
  • Evrimsel Biyoloji
  • Sahtebilim

Sucul Maymun Teorisi (veya daha doğru ismiyle Sucul Kuyruksuz Maymun Hipotezi), diğer kuyruksuz maymunlardan ayrıldıktan sonraki 6 milyon yıllık insansı (hominid) evriminin bir noktasında (veya hipotezin bazı savunucularına göre tamamında), atalarımızın denizlerde yaşayacak biçimde evrimleştiğini ileri süren bir hipotezdir. Bu hipotez, iddialarını, sadece insanlarda ve sucul hayvanlarda görülen bazı anatomik ve fizyolojik özelliklere dayandırır. Bu özelliklerin yalnızca insan atalarının su ortamında evrimleşmiş olmasıyla açıklanabileceğini ileri sürer.

İlk olarak planktonlar konusunda uzman deniz biyoloğu Sir Alister Hardy tarafından 1960 yılında İngiliz Sualtı Kulübü'nde verdiği bir konuşma sırasında ileri sürülen hipotez, 1 ay sonra New Scientist dergisinde "İnsanlar Geçmişte Daha Sucul muydu?" başlığıyla yayınlanmıştır. Sonrasında, Oxford Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü yüksek lisans mezunu ve bir televizyon senaristi olan Elaine Morgan, 1982 yılında yazdığı The Aquatic Ape isimli kitabında hipotezi savunmuştur. Bu teorinin halk arasında meşhurlaşmasını sağlayan olay ise, 2009’da Elaine Morgan'ın verdiği şu TED konuşmasıdır:

Bu Reklamı Kapat

Daha sonradan Animal Planet kanalında 2011 yılında yayınlanan Denizkızları: Beden Bulundu (Mermaids: The Body Found) isimli belgesel de bu hipoteze dayanıyordu. Hatta Dünyaca ünlü etolog Desmond Morris, 1967 tarihinde yazdığı Çıplak Maymun (The Naked Ape) isimli kitabında da bu tarz bir olasılıktan söz etmiştir. Zaten Elaine Morgan'ı bu alanda yazmaya teşvik eden de o kitap olmuştur (her ne kadar Morris, bunu ciddi bir olasılık olarak değerlendirmemiş olsa da).

Bu Bir Teori mi, Hipotez mi?

Bazı kaynaklarda bu yaklaşım, yukarıda da sözünü ettiğimiz gibi, "Sucul Maymun Teorisi" olarak anlatılmakta olsa da, aslen bir hipotez olarak görmek daha doğru olacaktır. Yani teknik terimlere önem veriyorsanız ve suda yaşayan kuyruksuz maymunlarla ilgili bir yaklaşımın bir "teori" olmadığını ve bir "hipotez" olarak tanımlaması gerektiğini düşünüyorsanız, haklısın.

Bu Reklamı Kapat

Bir açıklamanın teori olabilmesi için, eldeki verilerin "neden" ve "nasıl" o şekilde olduğunu bir bütün olarak açıklayabilecek detaya sahip olmalı ve çok sayıda delil ile desteklenmelidir. Bu açıdan bakıldığında, kuyruksuz maymunların sulara adaptif olacak biçimde evrimleştiği düşüncesi, en iyi ihtimalle bir hipotezdir. Bu nedenle bu görüşü eleştirenlerin çoğu, ondan bir hipotez olarak bahsederler.

Bunu bir "teori" olarak görebilmemizin tek yolu, kuyruksuz maymunların belli başlı bazı özelliklerinin neden ve nasıl o şekilde evrimleştiğine yönelik bir açıklama getirmeye çalışıyor olmasıdır. Ne var ki, antropoloji sahasındaki verilerin birçoğu ile uyumsuz olan bu açıklama, bir teori olarak bahsedilmeyi hak edebilecek kadar kapsamlı, iyi sınanmış ve kabul edilmiş değildir.

Ancak bu, çok da önemli bir konu değildir; çünkü terimleri nasıl tanımladığınıza bağlı olarak Sucul Maymun Hipotezi bir teori olarak da görülebilir. Önemli olan, bundan ne kastettiğiniz ve bunun gerçekten işlevsel bir tanım olup olmadığıdır. Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sucul Maymun Hipotezi Neyi Savunuyor?

Sucul Maymun Hipotezi'nin argümanlarını beş ana başlık altında toplamak mümkündür:

Kıllarını Yitirmiş İnsanlar

İlk olarak; bizim kürkümüz yok. Sadece suda yaşayan yunus ve balina gibi memelilerin ve hipopotam, domuz ve fil gibi çamurda yuvarlanan canlıların kürkü yoktur. Kürkün yokluğu daha verimli yüzmeyi sağlar ve sudaki hızı artırır. Standart model insanların kürklerini kaybetmesini, ormanların gölgesinden sıcak savanlara geçişe bir adaptasyon olarak görür; ama bu sıkıntılı bir açıklamadır; çünkü güneş altında çok zaman geçiren diğer hayvanlar güneşten korunmak için kürklerini korumuşlardır. Bu nedenle su yaşantısına adapte olmuş iyi bir kuyruksuz maymun, kürksüz olurdu.

Deri Altı Vücut Yağları

İkinci olarak; diğer büyük kuyruksuz maymunların aksine, deri altı vücut yağına sahibiz, tıpkı yunuslar ve balinalar gibi... Standart model savanlarda avlanmak ve hayatta kalmak için hıza ihtiyaç duyan canlıları neden kalın bir yağ tabakası ile kaplasın? Aksine vücut yağlarımızın soğuk sudan korunmak ve kaldırma kuvvetimizi artırmak maksadıyla var olduğunu düşünmek kulağa çok daha mantıklı geliyor. Bu nedenle su yaşantısına adapte olmuş iyi bir kuyruksuz maymun, yağlı bir vücuda sahip olurdu.

İki Ayak Üzerinde Yürüme (Bipedalizm)

Üçüncüsü; biz insanlar bipedal hayvanlarız, yani iki ayağımız üzerinde duruyoruz. Bu suda daha derinlere gidebilmemizi ve yüzerken kol ve bacaklarımızı köpeklerin yüzüşü gibi değil de daha koordineli bir şekilde hareket ettirebilmemizi sağlamaktadır. Standart modele göre bu savanlarda yaşamak içindir; ama savanlarda yaşayan diğer hayvanların kaçı böyle bir adaptasyon geliştirdi? Hiçbiri. Aslan gibi avcılardan antilop gibi kurbanlara kadar dört ayak üzerinde hareket etmek savanlar için en idealidir. Bu nedenle su yaşantısına adapte olmuş iyi bir kuyruksuz maymun, iki ayaklı olurdu.

Bilinçli Nefes Kontrolü

Dördüncüsü; neredeyse diğer tüm hayvanların otonom soluk alış-verişinden farklı olarak biz nefesimizi bilinçli olarak kontrol edebiliriz. Peki başka hangi memeliler bunu yapabilir? Doğru tahmin ettiniz, suda yaşayanlar. Suda yaşayan memeliler derinlere dalarken derin bir nefes alırlar, normal zamanlarda ise daha az miktarda nefes alırlar. Bu nedenle su yaşantısına adapte olmuş iyi bir kuyruksuz maymun, nefesini kontrol edebilirdi.

Bu Reklamı Kapat

Yağ Bezlerimiz

Beşincisi; derimizi yağlı tutmak için yağ bezlerine sahibiz. Yağlı bir deri yüzeyi savanlarda işlevsizdir; fakat bilinen tek işlevi olan su geçirmezlik açısından oldukça iyidir. Bu nedenle su yaşantısına adapte olmuş iyi bir kuyruksuz maymun, sudan korunmak için yağlı bir deri yüzeyine sahip olurdu.

***

Bunların hepsi epey ikna edici görünüyor, değil mi? Eğer türümüzün ataları, şempanzelerden ayrıldığımız zamandan başlayan ve Afrika’nın kuruduğu 5 milyon yıl öncesinde biten 2 milyon yıllık bir süre zarfı boyunca sucul bir evreden geçtiyse, o zamandan bu yana 2 ayaklı karasal yaşama ayak uydurmak için yeterli bir zaman vardı. Ve bu süreçte yaşanan evrimsel değişimler, insanlarla diğer büyük kuyruksuz maymunlar arasında bugün görebildiğimiz geniş boşluğu oluşturdu.

Buna rağmen, bilimin bir çok dalında olduğu gibi antropolog olmayanlara (deniz biyologu Hardy ve senaryo yazarı Morgan gibi) çok "açık" görünen şeyler her zaman hikayenin tamamı olmayabilir. İnsanın evrimine yönelik yaygın olarak kabul edilen standart model, rastgele varsayımlarda bulunarak ya da eldeki verilere şöylece bir göz atıp, aceleci tahminlerde bulunarak oluşturulmadı. Aksine; antropoloji, paleontoloji, primatoloji, insan biyolojisi ve paleoantropoloji alanlarında yapılan çalışmalardan elde edilen deliller sonucunda oluştu. Hayatlarını bu alanlara adamış olan insanlar çok daha geniş bir bakış açısına sahipler ve çoktan bundan çok daha ayrıntılı ve sağlam teoriler oluşturdular ve oluşturmaya devam ediyorlar. Onların bu iddialara yanıtlarıysa genel olarak şu şekilde:

Bu Reklamı Kapat

Sucul Maymun Hipotezi Neden Yanlıştır?

Yukarıdaki sırayla, hipotezin argümanlarını çürütmek mümkündür:

Kürksüz Olmak, Su Yaşantısı ile İlgili Olmak Zorunda Değildir!

İlk olarak; insanların kürklerinin olmadığı doğru; ama kürksüzlüğün suda yaşamanın bir göstergesi olduğu doğru değildir. Yunuslar ve deniz ayıları gibi sucul memeliler on milyonlarca yıldır yüzme konusunda radikal adaptasyonlar geçirmiş uzman yüzücülerdir. Hipopotam gibi diğerleri ise irileşmek yönünde adaptasyonlar geçirmiştir. Geriye kalan fok, su samuru ve kunduz gibileri ise hala bir kürke sahiptir.

Sucul Olmayan Hayvanlarda da Deri Altı Yağları Vardır!

İkinci olarak; Sucul Maymun Hipotezi'nin destekçileri tarafından ortaya atılan vücut yağı ile ilgili iddialar ise aslında doğru değildir. İnsanlar diğer büyük kuyruksuz maymunların sahip olduğuna benzer bir şekilde ve kürksüz sucul memelilerin yağından farklı olarak deri altı vücut yağına sahiptir. Suda yaşayan bir kuyruksuz maymun türünün deri altı yağı, balinanın yalıtıcı ve yüzmeye yönelik vücut yağından farklı olurdu.

Bipedalizm Kara Hayvanlarına Özgü Bir Adaptasyondur!

Üçüncü olarak; iki ayak üzerinde yürümek sadece kara hayvanlarında görülen bir adaptasyondur, suda yaşamaya yarayan bir adaptasyon değildir. Bazen ya da her zaman iki ayağını kullanan memelilerin (kangurular, primatlar ve ayılar gibi) hepsi kara hayvanlarıdır. Tüm sucul memelilerin hepsi ya hipopotamlar gibi dört ayaklı ya da uzman yüzücüler olan yunuslar gibi hiç ayakları yoktur. Suda yaşayan bir kuyruksuz maymun bipedal olmazdı.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı

Kara Hayvanları da Nefeslerini Kontrol Edebilirler!

Dördüncüsü; sadece insanların ve suda yaşayan memelilerin nefeslerini kontrol edebildiği doğru değildir. Birçok primat türü ve köpekler nefesini tutabilir. Biz insanlar çok daha iyi bir nefes kontrolüne sahibiz; ama nefesimizi aynı zamanda konuşmak için ve yunuslar da dahil tüm hayvanlar aleminde bulunmayan yeteneklerimiz için de kullanıyoruz. Suda yaşayan bir kuyruksuz maymun, insanın üst düzeyde gelişmiş nefes kontrolüne ihtiyaç duymazdı.

Yağ Bezleri Karasal Lemurlarda da Bulunur!

Beşincisi; biz insanlar gerçekten de derimizi yağlı tutmaya yarayan büyük yağ bezlerine sahibiz. Bunu yapan tek bir memeli daha var ve o da suda yaşayan bir memeli değildir. Lemur. Neden insanların ve lemurların bu özelliğe sahip olduğu tam olarak anlaşılmış değil; ama büyük yağ bezlerinin yüzmekle alakasız olduğu açık. Suda yaşayan bir kuyruksuz maymun büyük yağ bezlerine ihtiyaç duymazdı, en azından hayvanlar aleminde buna işaret eden herhangi bir delil yok.

Çürütülmüş Olan Bu Hipotez Neden Bu Kadar Popüler?

Sucul Maymun Hipotezi'nin gerçekten ilginç yanlarından biri neden bu kadar uzun süredir ortalıkta olduğu ve insanların bugün hala onu ciddiye aldığıdır. En önemli sebeplerden biri basit olması ve görünürde insanlar ve diğer büyük kuyruksuz maymunlar arasındaki bazı farkları "sıra dışı" bir şekilde açıklaması...

"Balıkları kılsız ve yağlı olarak düşünürüz, insanlar da kılsız ve yağlı, o zaman yüzmeye uyum sağlamış olmalılar." Bu tür bir yaklaşım, yüzeysel olarak mantıklı ve ikna edici görünüyor. Bu yüzden kolayca anlaşılabilir ve yayılabilir. Derli toplu, bir lokmada yutulabilir, bilime çok aşina olmadan insanların tüketimine hazır, kolay anlaşılır bir bilimsel iddia kırıntısı...

Birçok "uç teori" gibi, Sucul Maymun Hipotezi de “alışılmışın dışında olduğu için düzen tarafından bastırılanlar” gibi sonsuza kadar popüler kalacak sahtebilim savunuları ardına sığınmaktadır. Elaine Morgan, başka yerlerde de sıklıkla yaptığı gibi, TED konuşmasında da tarihin insanların hatalı çıktığı vakalarla dolu olduğunu söylemiştir. Buna, cehalete başvurma safsatası demekteyiz. Bir şeyin nasıl olduğunu tam olarak bilmiyor olmamız, onunla ilgili düşüncemizin doğru olması gerektiği anlamına gelmemektedir. Kaldı ki, yukarıda da izah ettiğimiz gibi, insanı diğer kuyruksuz maymunlardan ayıran özellikler yaygın antropolojik teorilerle çok daha rahatlıkla izah edilebilmektedir.

İnsanın Su Yaşantısıyla Gerçek İlişkisi Nedir?

Kıyı şeridinde yaşayan ve bu bölgelerde yüzlerce ve binlerce nesil boyunca kalan türler, belki doğrudan suda yaşamak için evrimleşmemiş diğer özelliklerini kullanarak (ve bir miktar, nesiller içerisinde değiştirerek), suda yaşamaya daha uygun özellikler edinebilirler. Suda yaşamaktan kasıt illa denizin dibinde saatlerce yaşamak değildir; su içerisinde avlanma, avcılardan kaçarken suya sığınabilme, sudaki avcılardan korunabilme gibi yetenekler bile, buna adaptasyonun bir göstergesi olabilir. Örneğin bir aslan ile bir insanın sudaki bir avcıdan kaçma becerisi veya suda avlanma başarısı birbirinden farklı olabilir ve bunun sebebi, insanların ve atalarının daha sucul bir ortamda yaşamasından ötürü geçirdikleri evrimsel değişimler olabilir.

Türümüzün ve atalarının göç yollarına bakıldığında, gerçekten de çok uzun yıllar sahil şeridinde bulundukları ve buradan uzaklaşmadıkları görülür. Bu süreç içerisinde, seçilime bağlı olarak bazı adaptasyonlar kazanmış olmaları muhtemeldir. Belki bunları "Sucul İnsanlar" olarak ilan etmek, bazı bilim insanları için abartılı gelmektedir ve karşıtlarının fazlalığı bu yüzdendir; ancak sanıyoruz ki bu araştırmacılar da, su çevresinde yaşamanın, insan ve atalarının evriminde, diğer savana hayvanlarına göre çok daha büyük bir yeri olduğunu ve buna bağlı bazı adaptasyonların muhtemel olduğunu kabul edeceklerdir.

Okurlarımızı aydınlatmak açısından, bunu eklemeyi uygun gördük.

Teşekkür: Yaptığı çeviriyle bu yazıya katkı sağlayan Korah Melih Yatağan'a teşekkür ederiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Skeptoid | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/08/2022 20:23:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1440

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Tüyler
Ağız
Odontoloji
Maske
Diş Hekimi
Radyasyon
Sağlık Örgütü
Burun
Tahmin
Ortak Ata
Genetik Müdahale
Böcek Bilimi
Diyabet
Şiddet
Karar
Oksijen
Sağlık Bakanlığı
Klinik Mikrobiyoloji
Yüksek
Güneş Sistemi
Çeviri
Yaşlılık
Gen
Dişler
İnsan Evrimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.