Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Rubidyum

Rubidyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Rubidyum Wikipedia
Rubidyum metali
3 dakika
5,258
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 37. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Rubidyum, "Rb" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 37 olan bir elementtir. Rubidyum, alkali metal grubunda yer alan çok yumuşak, gümüşi beyaz bir metaldir. Rubidyum metal, fiziksel görünüm, yumuşaklık ve iletkenlik açısından potasyum metal ve sezyum metal ile benzerlikler paylaşır. Rubidyum atmosferik oksijen altında depolanamaz, çünkü yüksek derecede ekzotermik bir reaksiyon ortaya çıkacak ve hatta bazen metalin alev almasına neden olacaktır.[1]

Bunun yanı sıra su ile şiddetli bir şekilde reaksiyona girerek alevlere dönüşen bir rubidyum hidroksit (RbOH) ve hidrojen çözeltisi verir; rubidyum bu nedenle kuru mineral yağda veya bir hidrojen atmosferinde muhafaza edilir. Bir metal numunenin yeterince geniş bir yüzey alanı varsa, süperoksitler oluşturmak için yanma reaksiyonu başlatabilir. Rubidyum peroksitler (Rb2O2), gerekli oksijen miktarı ile metalin oksidasyonu ile oluşturulabilir.

Doğal rubidyum, Dünya'nın kabuğunun yaklaşık %0.01'ini oluşturur. İki izotopun karışımı olarak bulunur: rubidyum-85 (%72,15) ve yarı ömrü yaklaşık 6×1011 yıl olan beta ışınları yayan radyoaktif rubidyum-87 (%27,85). Rubidyum-79'dan rubidyum-95'e kadar çok sayıda radyoaktif izotop yapay olarak bulunmaktadır. Güneş sisteminin yaşının 4,6 milyar yıl olarak tahmin edilmesi, bir göktaşı içindeki rubidyum-87'nin stronsiyum-87'ye oranına dayanmaktadır. Rubidyum, tek değerlik elektronunu kolayca kaybeder, ancak diğerlerini kaybetmez. Oksidasyon sayısını +1 olarak alır. Ancak anyon, Rb- içeren birkaç bileşik sentezlenmiştir.

Rubidyum ve sezyum her oranda karışabilir ve tam katı çözünürlüğe sahiptir; minimum 9 °C (48 °F)'de erime noktasına ulaşılır. Daha hafif alkali metallere kıyasla artan spesifik rubidyum hacmi nedeniyle, diğer metallerle alaşım oluşturma eğilimi daha düşüktür.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Rubidyum, yer kabuğunda en çok bulunan 23. elementtir. %1'e kadar rubidyum oksit içeren lösit, pollucite, carnallite ve zinnwaldite minerallerinde doğal olarak bulunur. Lepidolit %0,3 ile %3,5 arasında rubidyum içerir ve elementin ticari kaynağıdır. Rubidyum üretiminin temel ticaret sürecinde lityum tuzları lepidolitten ekstrakte edildikten sonra kalan alkali metal karbonatların karışımından az miktarda rubidyum elde edilir. Öncelikle bir potasyum karbonat olan bu yan ürün ayrıca yaklaşık %23 rubidyum ve %3 sezyum karbonat içerir.

Saf rubidyum üretimi ile ilgili birincil zorluk, doğada her zaman sezyum ile birlikte bulunması ve diğer alkali metallerle karıştırılmasıdır. Bu elementler kimyasal olarak çok benzer olduklarından, ayırmak ve ayırt etmek oldukça zor hale gelmektedir. Saf tuzlar hazırlandıktan sonra, onları serbest metale dönüştürmek daha basittir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Rubidyum, araştırma çalışmaları dışında çok az kullanılır. Fotosellerin bir bileşeni olarak, vakum tüplerinden oksijen izlerini gidermek ve özel tip camlar yapmak için kullanılmaktadır. Kolayca iyonize olduğu için iyon motorlarında kullanılması düşünülmüş, ancak sezyumdan daha az etkili olduğu görülerek vazgeçilmiştir. Aynı zamanda buhar türbinleri için ve termoelektrik jeneratörlerde bir çalışma sıvısı olarak kullanılması önerilmiştir. Rubidyum nitrat bazen havai fişeklerde mor bir renk vermek için kullanılır.

Tüm Reklamları Kapat

Tarihi

Hollandalı bir tarihçi olan Peter van der Krogt'a göre Rubidyum, Alman kimyagerler Gustav Robert Kirchhoff ve Robert Wilhelm Bunsen tarafından yanan mineral lepidolitin spektrumunu gözlemlerken keşfedildi. Rubidyum spektrumu iki koyu kırmızı çizgi gösterdi ve bilim insanları yeni keşfedilen alkali metal rubidyumu Latince "koyu kırmızı" anlamına gelen “rubidus” olarak daha sonra adlandırdı.

Yaklaşık 330 lbs. (150 kilogram) lepidolit cevherinin özelliklerini incelemek için yeterli rubidyumu (mineralin yaklaşık %1.5'i) çıkarmak gerekliydi. Bilim insanları rubidyumun, başka bir alkali metal olan potasyumdan daha elektropozitif olduğunu buldular ve hidrojeni serbest bırakan suyla şiddetli bir şekilde reaksiyona girdiğini tespit ettiler.

Etimolojisi

Rubidyum, 1861 yılında spektroskopik olarak Robert Bunsen ve Gustav Kirchoff tarafından keşfedildi. Rubidyum adı Latince’de "rubidus" yani koyu kırmızı anlamına gelmektedir. Parlak kırmızı spektroskopik çizgilerinden dolayı bu isim verilmiştir.[4]

Önlem ve Güven

Rubidyum'un sağlık etkileri

Maruz kalındığında su ile etkileşime girdiği için yutma durumunda oldukça tehlikelidir. Rubidyum tutuşursa, termal yanıklara neden olur. Rubidyum cilt nemiyle reaksiyona girerek gözlerde ve deride kimyasal yanıklara neden olan rubidyum hidroksit oluşturur. Aşırı maruz kalmanın belirti ve semptomları ise cilt ve göz yanıkları, kilo alamama, aşırı tahriş, cilt ülserleri. Maruz kalınana bölge direkt olarak yıkanmalı ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Rubidyum'un çevresel etkileri

Rubidyumun bilinen biyolojik bir rolü yoktur, ancak muhtemelen potasyum gibi olduğu için metabolizma üzerinde hafif bir uyarıcı etkiye sahiptir. Potasyum rubidyumdan çok daha fazla olmasına rağmen, iki element minerallerde ve toprakta birlikte bulunur. Bitki rubidyumu oldukça hızlı bir şekilde adsorbe etmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 37. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 3
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Rubidyum elementinin atom numarası 37'dir.

Rubidyum alkali metal grubunda yer alan bir elementtir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/04/2024 05:15:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9834

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evren
Grip
Video
Etimoloji
Evrim Tarihi
Elektromanyetizma
Mühendislik
Sahte
Mikrobiyota
Ana Bulaşma Mekanizması
Safsata
Nasa
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Freud
Kanat
Sinir Sistemi
Hastalıkların Tedavisi
Yavru
Göğüs
Vücut
Venüs
Şehir
Manyetik Alan
Hayvanlar Alemi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Aslan, et al. Rubidyum. (5 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 23 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9834
Aslan, S., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 05). Rubidyum. Evrim Ağacı. Retrieved April 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9834
S. Aslan, et al. “Rubidyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9834.
Aslan, Sevcan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Rubidyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 05, 2021. https://evrimagaci.org/s/9834.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close