Rubidyum

Rubidyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Rubidyum
Rubidyum metali
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,843 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 38. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Rubidyum
  • İngilizce İsim Rubidium
  • Sembol Rb
  • Atom Numarası 37
  • Grup 1
  • Periyot 5
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 5s1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 85.46783 Da (0.00030000 Da)
  • Blok s
  • Kategori Alkali metal
  • Görünüm Gri beyaz
  • Atomik Yarıçap 235 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 961 K
  • Erime Sıcaklığı 312.45 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 1.532 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 9.0×10−5 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0580 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.00032 %
  • Deniz Suyunda 1.2×10−7 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.00046 %
  • Güneş'te 1.1×10−5 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 7.0×10−6 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 2.5 GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü 2.4 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı R. Bunsen ve G. R. Kirchhoff, 1861
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı Hevesy,
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Rubidyum, "Rb" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 37 olan bir elementtir. Rubidyum, alkali metal grubunda yer alan çok yumuşak, gümüşi beyaz bir metaldir. Rubidyum metal, fiziksel görünüm, yumuşaklık ve iletkenlik açısından potasyum metal ve sezyum metal ile benzerlikler paylaşır. Rubidyum atmosferik oksijen altında depolanamaz, çünkü yüksek derecede ekzotermik bir reaksiyon ortaya çıkacak ve hatta bazen metalin alev almasına neden olacaktır.[1]

Bunun yanı sıra su ile şiddetli bir şekilde reaksiyona girerek alevlere dönüşen bir rubidyum hidroksit (RbOH) ve hidrojen çözeltisi verir; rubidyum bu nedenle kuru mineral yağda veya bir hidrojen atmosferinde muhafaza edilir. Bir metal numunenin yeterince geniş bir yüzey alanı varsa, süperoksitler oluşturmak için yanma reaksiyonu başlatabilir. Rubidyum peroksitler (Rb2O2), gerekli oksijen miktarı ile metalin oksidasyonu ile oluşturulabilir.

Doğal rubidyum, Dünya'nın kabuğunun yaklaşık %0.01'ini oluşturur. İki izotopun karışımı olarak bulunur: rubidyum-85 (%72,15) ve yarı ömrü yaklaşık 6×1011 yıl olan beta ışınları yayan radyoaktif rubidyum-87 (%27,85). Rubidyum-79'dan rubidyum-95'e kadar çok sayıda radyoaktif izotop yapay olarak bulunmaktadır. Güneş sisteminin yaşının 4,6 milyar yıl olarak tahmin edilmesi, bir göktaşı içindeki rubidyum-87'nin stronsiyum-87'ye oranına dayanmaktadır. Rubidyum, tek değerlik elektronunu kolayca kaybeder, ancak diğerlerini kaybetmez. Oksidasyon sayısını +1 olarak alır. Ancak anyon, Rb- içeren birkaç bileşik sentezlenmiştir.

Rubidyum ve sezyum her oranda karışabilir ve tam katı çözünürlüğe sahiptir; minimum 9 °C (48 °F)'de erime noktasına ulaşılır. Daha hafif alkali metallere kıyasla artan spesifik rubidyum hacmi nedeniyle, diğer metallerle alaşım oluşturma eğilimi daha düşüktür.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Rubidyum, yer kabuğunda en çok bulunan 23. elementtir. %1'e kadar rubidyum oksit içeren lösit, pollucite, carnallite ve zinnwaldite minerallerinde doğal olarak bulunur. Lepidolit %0,3 ile %3,5 arasında rubidyum içerir ve elementin ticari kaynağıdır. Rubidyum üretiminin temel ticaret sürecinde lityum tuzları lepidolitten ekstrakte edildikten sonra kalan alkali metal karbonatların karışımından az miktarda rubidyum elde edilir. Öncelikle bir potasyum karbonat olan bu yan ürün ayrıca yaklaşık %23 rubidyum ve %3 sezyum karbonat içerir.

Saf rubidyum üretimi ile ilgili birincil zorluk, doğada her zaman sezyum ile birlikte bulunması ve diğer alkali metallerle karıştırılmasıdır. Bu elementler kimyasal olarak çok benzer olduklarından, ayırmak ve ayırt etmek oldukça zor hale gelmektedir. Saf tuzlar hazırlandıktan sonra, onları serbest metale dönüştürmek daha basittir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Rubidyum, araştırma çalışmaları dışında çok az kullanılır. Fotosellerin bir bileşeni olarak, vakum tüplerinden oksijen izlerini gidermek ve özel tip camlar yapmak için kullanılmaktadır. Kolayca iyonize olduğu için iyon motorlarında kullanılması düşünülmüş, ancak sezyumdan daha az etkili olduğu görülerek vazgeçilmiştir. Aynı zamanda buhar türbinleri için ve termoelektrik jeneratörlerde bir çalışma sıvısı olarak kullanılması önerilmiştir. Rubidyum nitrat bazen havai fişeklerde mor bir renk vermek için kullanılır.

Tarihi

Hollandalı bir tarihçi olan Peter van der Krogt'a göre Rubidyum, Alman kimyagerler Gustav Robert Kirchhoff ve Robert Wilhelm Bunsen tarafından yanan mineral lepidolitin spektrumunu gözlemlerken keşfedildi. Rubidyum spektrumu iki koyu kırmızı çizgi gösterdi ve bilim insanları yeni keşfedilen alkali metal rubidyumu Latince "koyu kırmızı" anlamına gelen “rubidus” olarak daha sonra adlandırdı.

Yaklaşık 330 lbs. (150 kilogram) lepidolit cevherinin özelliklerini incelemek için yeterli rubidyumu (mineralin yaklaşık %1.5'i) çıkarmak gerekliydi. Bilim insanları rubidyumun, başka bir alkali metal olan potasyumdan daha elektropozitif olduğunu buldular ve hidrojeni serbest bırakan suyla şiddetli bir şekilde reaksiyona girdiğini tespit ettiler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimolojisi

Rubidyum, 1861 yılında spektroskopik olarak Robert Bunsen ve Gustav Kirchoff tarafından keşfedildi. Rubidyum adı Latince’de "rubidus" yani koyu kırmızı anlamına gelmektedir. Parlak kırmızı spektroskopik çizgilerinden dolayı bu isim verilmiştir.[4]

Önlem ve Güven

Rubidyum'un sağlık etkileri

Maruz kalındığında su ile etkileşime girdiği için yutma durumunda oldukça tehlikelidir. Rubidyum tutuşursa, termal yanıklara neden olur. Rubidyum cilt nemiyle reaksiyona girerek gözlerde ve deride kimyasal yanıklara neden olan rubidyum hidroksit oluşturur. Aşırı maruz kalmanın belirti ve semptomları ise cilt ve göz yanıkları, kilo alamama, aşırı tahriş, cilt ülserleri. Maruz kalınana bölge direkt olarak yıkanmalı ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Rubidyum'un çevresel etkileri

Rubidyumun bilinen biyolojik bir rolü yoktur, ancak muhtemelen potasyum gibi olduğu için metabolizma üzerinde hafif bir uyarıcı etkiye sahiptir. Potasyum rubidyumdan çok daha fazla olmasına rağmen, iki element minerallerde ve toprakta birlikte bulunur. Bitki rubidyumu oldukça hızlı bir şekilde adsorbe etmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 38. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Sıkça Sorulan Sorular

Rubidyum elementinin atom numarası 37'dir.

Rubidyum alkali metal grubunda yer alan bir elementtir.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/05/2021 22:58:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9834

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Mikrobiyoloji
Yumurta
Evrim
Hasta
Öğrenme Teorileri
Jinekoloji
Toplum
Kan
Sosyal Medya
Göğüs
Test
Yeme
Bağışıklık Sistemi
Elektrik
Görüş
Hominid
Asteroid
Primatlar
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Avcı
Müzik
Uzay Aracı
Hematoloji
Olasılık
Mit
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın