Puan Ver
1
Puan Ver

Tanrı felsefe konusu iken neden bilimsel olarak yok diyorsunuz?

Tanrı bilimin konusu değildir ve bilimsel olarak tanrı var veya yok denilemez. Ama siz "bilim tanrı olduğuna dair bir işarete ulaşmadığı için yoktur" diyorsunuz. Oysa buna bilimsel olarak "bilmiyoruz" cevabı verilmesi gerekir.

4
4 Cevap

Sorduğunuz soru, yüklü soru safsatası dediğimiz bir mantık safsatasına giriyor; çünkü "siz" diye kastettiğiniz ekip Evrim Ağacı ise, aslında söylemediğimiz bir şeyi söylediğimiz varsayımıyla sorunuzu sormuşsunuz. Dolayısıyla direkt sorunuza yanıt vermeye çalışacak olursak, her halükarda kendi pozisyonumuzu savunmak zorundaymışız ya da sorunuza gizlediğiniz varsayımı kabul ediyormuşuz gibi bir konuma düşeceğiz.

Bu tarz safsatalara verilecek en iyi cevap, sorunun varsaydığı "yükün" hatasını göstermekte:

"Oysa buna bilimsel olarak "bilmiyoruz" cevabı verilmesi gerekir."

Buradaki videomuzu izleyecek olursanız; tam da beklediğiniz cevabı verdiğimizi görürsünüz. Hatta boş hipotez ile ilgili yazımızda bunu çok detaylı olarak izah etmiştik. Bu konuyla ilgili benzer bir soru-cevap girdimiz burada.

Yani Tanrı sorusuna bilimde verdiğimiz "üst cevap" zaten kaçınılmaz olarak "Bilmiyoruz."; çünkü bilmiyoruz. İnananlar da dahil, kimse bilmiyor. Ancak varsayımsal tutum Tanrı'nın var olmadığı yönünde, çünkü boş hipotez kavramı bunu gerektiriyor. Ve bu kötü bir şey değil, iyi/istenen bir şey; aksi durumda bilim hataya düşmüş olurdu.

5

    Bu soru-cevap opsiyonu soruya Evrim Ağacı'nın temsilcisi olsun olmasın pek çok kişinin yanıt verebilmesini sağlayan bir yapıya sahip. Bu nedenle soruyu soruş biçiminiz belli bir görüşün temsilciliğini varsaymamalı. Muhtemelen Evrim Ağacı'nın görüşünün soruda varsaydığınız görüş olduğunu düşünerek soru sordunuz ama Evrim Ağacı bünyesinde de sorunuzun örtülü iddiasını (Tanrı'nın yokluğu bilimsel olarak gösterilmiştir iddiasını) savunmayacak kişiler var. Dolayısıyla bu tür bir sorunun "ortaya" sorulması doğru değil.

Ben kendi adıma konuşayım. Bilim ve felsefe arasında geçişliliğin olduğunu düşünüyorum. Yani sorduğumuz sorular en azından bazen katı bir şekilde bilimsel ve felsefi olarak birbirinden ayrılamıyor. Bu durumda söz konusu soruların yanıtlanabilmeleri için bu iki alanın ikisine de başvurmamız gerekiyor. 

Tanrı'nın varlığı sorusu temelde felsefi bir soru olsa da bilimsel verilerin de bu soru hakkında söyleyeceği şeyler var. Mesela canlıların şu özelliği ya da evrenin bu özelliği Tanrı'nın var olduğu inancını gerekçelendirmek için kullanılabilir derseniz hem sizin, hem de argümanı eleştirecek kişinin bu konulardaki araştırmalara ister istemez göz atması, mevcut bilimsel bilgi birikimimizin konu hakkında ne dediğini görmesi gerekir. Tanrı'nın varlığı/yokluğu konusu en azından bir derece evrenin nasıl bir yer olduğu ve nasıl işlediğiyle ilgili olduğundan dolayı bilimin ne dediği konuyla tamamen ilgisiz değil. Ama bilimin verilerini kullanarak Tanrı'nın varlığı ya da yokluğu hakkında bir şeyler söylemeye çalışan her argüman felsefi bir argüman olmak ve felsefi akıl yürütme içermek zorunda. Yani "sadece bilimin sınırları dahilinde kalarak" Tanrı vardır ya da yoktur sonucuna ulaşan bir argüman sunmanız mümkün değil gibi görünüyor. Dolayısıyla "bilim Tanrı'nın yokluğunu kanıtladı" demiyorum. Ama bilimsel hipotezleri/teorileri öncülleri olarak kullanan felsefi argümanların ateizmi gerekçelendirmesi mümkün olabilir. Bunu söylemek "Bilim Tanrı yok diyor!" demekten daha farklı bir şey. Dahası sizin söylediğiniz şey bilimsel kanıt yokluğunun Tanrı'nın yokluğunu gerekçelendirdiğini düşündüğümüz idi. Burada söylediğim şey bilimsel kanıtın yokluğunun Tanrı'nın yokluğunu kanıtlaması değil, bizatihi bilimsel bulguların felsefi argümanlarda kullanılmak suretiyle ateizmi gerekçelendirmek için kullanılabileceği. 

Bilimsel kanıtın yokluğunun ateizmi gerekçelendirebilir olup olmadığı sorusuna gelelim. Kanıt yokluğunun bir görüşü yanlışlayabilmesi kanıt bulmamızın beklendik olup olmamasına bağlıdır. Mesela ben buzdolabında süt şişesi arayıp bulamazsam kanıtın yokluğu süt şişelerinin yokluğunun bir kanıtı olabilir. Çünkü süt şişelerinin orada olması durumunda süt şişelerini görebilmeyi beklerdim. Ama buzdolabına çıplak gözle bakıp "Burada hiç mikroorganizma yok" deseydim kanıt yokluğu yokluk kanıtı olmazdı. Çünkü mikroorganizmaların orada olmaları durumunda çıplak gözle var oldukları yönünde kanıt bulabilmeyi beklemezdik. 

Peki Tanrı varsa varlığı lehinde bilimsel kanıt olmasını beklemeli miyiz? Bu sorunun yanıtını şahsen bilmiyorum. Bilimsel kanıtla kastedilenin ne olduğuna göre de değişir verilecek yanıt. Tanrı'nın yıldızlara "Ben varım, İmza: Tanrı" yazması türü aşırı bariz bir bilimsel kanıtı beklememiz gerektiğini söylemek için pek bir nedenimiz yokmuş gibi geliyor bana. Ama Tanrı'nın, en azından teizmin Tanrı anlayışını varsayarsak, onu samimiyetle arayanların inanmalarını sağlayacak türden kanıtlar vermesini beklememiz gerekiyor diyen son derece saygın bir felsefi argüman var. J.L. Schellenberg'in savunduğu bu argüman İlahi Gizlilik Argümanı (Divine Hiddenness Argument) olarak bilinir. Bu argüman Tanrı'nın samimi şekilde onu arayanlara sunması gereken kanıtın bilimsel kanıt olması gerektiği kabulüne sahip değil. Sadece söz konusu "arayanlara" yeterli kanıt verilmesi yeterli görülüyor. Ben de bilimsel kanıtın şart olmadığını, dolayısıyla Tanrı varsa bu türden kanıt sunmasının yüksek bir ihtimale sahip olduğunu söyleyemeyeceğimizi, ama Tanrı'nın inanmak için bir miktar kanıtı sunması gerektiğini düşünüyorum. Kısacası: Tanrı'nın bilimsel kanıtı yok dolayısıyla Tanrı yok demiyorum. Ama tam bir kanıt yokluğu durumunun teizmin Tanrısı aleyhinde bir kanıt olacağını da düşünüyorum.

4
Puan Ver
1
Puan Ver

'Siz' kim?

Ben yeri geldiğinde ateist olduğum için yorumun devamında bir şeyler yazmak istiyorum!

Teist birisi "Tanrının olduğunu biliyorum" veya "Tanrının olduğununa inanıyorum" der. 'olduğunu bilme' iddiasını epistemik olarak incelemiş ve araştırmış olan Teo Grünberg'in Epistemik Mantık Üzerine Bir Araştırma adlı kitabını öneririm. 

Berat Mutluhan ve Taner Bey'in ateizm üzerine konuşmalarını öneririm.

  • Ateizm Üzerine
  • Nedir Bu Ateizm?

"Bilim, tanrının olduğuna dair bir işarete ulaşmadığı için yoktur" söylemine bakalım:

Sormamız gereken bazı sorular; Tanrı tasviri nasıl yapılıyor, özellikleri nasıl bilinebiliyor? Ontolojik argümanları nelerdir? Bilim nedir? Bilim nasıl işler? Bilimin konuları nelerdir? Bilim ile alakalı olması için Tanrı hakkında tasvirler, ontolojik argümanlar ve Tanrıya atfedilen özellikler ne gibi iddialar içeriyor olması gerekir? Ateizm nasıl argüman geliştiriyor, neye göre geliştiriyor? Ateizm "Tanrı yok!" derken neyden bahsediyor?

Felsefe yaparken bilimsel gelişmeleri reddedemeyiz!

1

Felsefe bir düşüncedir ve soyut şeylerle ilgilenir, şimdi dediğin gibi bilmiyoruz cevabı verilmesi gerekir, bir şeyin yokluğu da bir iddiadır, doğru, ancak burada ''yoktur'' demek yerine ''yok saymak'' daha mantıklıdır. Şu anda deniz kızlarına, hayaletler, şirinlere ve bir insanın aklına gelebilecek zibilyon tane varlığa ve fikre nasıl yaklaşırsın? Mesela hayaletler var mıdır? hayaletler var diye yaşar mısın? Hayaletleri yok sayarsın öyle değil mi? Tanrı için de aynısı geçerli evet varlığını bilemeyiz ancak bilmediğimiz bir konuda sonsuz farklı ihtimal vardır, hangisi gerçek? Bunu ancak bilim ile çözebiliriz, ve o ihtimallerden her birini, kanıtlamadıkça yok sayarız, olay budur, yoksa kimse ''Kesin yoktur'' diyemez, sadece varlığını kanıtlayana kadar yok sayarız.

0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Şansa dair hiçbir şey bilmiyorum. Tek bildiğim, daha çok çalıştıkça daha şanslı hale geldiğim.”
Ingemar Stenmark
Geri Bildirim Gönder