Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Tanrı felsefe konusu iken neden bilimsel olarak yok diyorsunuz?

Tanrı bilimin konusu değildir ve bilimsel olarak tanrı var veya yok denilemez. Ama siz "bilim tanrı olduğuna dair bir işarete ulaşmadığı için yoktur" diyorsunuz. Oysa buna bilimsel olarak "bilmiyoruz" cevabı verilmesi gerekir.

5
362 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
5 Cevap

Sorduğunuz soru, yüklü soru safsatası dediğimiz bir mantık safsatasına giriyor; çünkü "siz" diye kastettiğiniz ekip Evrim Ağacı ise, aslında söylemediğimiz bir şeyi söylediğimiz varsayımıyla sorunuzu sormuşsunuz. Dolayısıyla direkt sorunuza yanıt vermeye çalışacak olursak, her halükarda kendi pozisyonumuzu savunmak zorundaymışız ya da sorunuza gizlediğiniz varsayımı kabul ediyormuşuz gibi bir konuma düşeceğiz.

Bu tarz safsatalara verilecek en iyi cevap, sorunun varsaydığı "yükün" hatasını göstermekte:

"Oysa buna bilimsel olarak "bilmiyoruz" cevabı verilmesi gerekir."

Buradaki videomuzu izleyecek olursanız; tam da beklediğiniz cevabı verdiğimizi görürsünüz. Hatta boş hipotez ile ilgili yazımızda bunu çok detaylı olarak izah etmiştik. Bu konuyla ilgili benzer bir soru-cevap girdimiz burada.

Yani Tanrı sorusuna bilimde verdiğimiz "üst cevap" zaten kaçınılmaz olarak "Bilmiyoruz."; çünkü bilmiyoruz. İnananlar da dahil, kimse bilmiyor. Ancak varsayımsal tutum Tanrı'nın var olmadığı yönünde, çünkü boş hipotez kavramı bunu gerektiriyor. Ve bu kötü bir şey değil, iyi/istenen bir şey; aksi durumda bilim hataya düşmüş olurdu.

329 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
10
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
10

    Bu soru-cevap opsiyonu soruya Evrim Ağacı'nın temsilcisi olsun olmasın pek çok kişinin yanıt verebilmesini sağlayan bir yapıya sahip. Bu nedenle soruyu soruş biçiminiz belli bir görüşün temsilciliğini varsaymamalı. Muhtemelen Evrim Ağacı'nın görüşünün soruda varsaydığınız görüş olduğunu düşünerek soru sordunuz ama Evrim Ağacı bünyesinde de sorunuzun örtülü iddiasını (Tanrı'nın yokluğu bilimsel olarak gösterilmiştir iddiasını) savunmayacak kişiler var. Dolayısıyla bu tür bir sorunun "ortaya" sorulması doğru değil.

Ben kendi adıma konuşayım. Bilim ve felsefe arasında geçişliliğin olduğunu düşünüyorum. Yani sorduğumuz sorular en azından bazen katı bir şekilde bilimsel ve felsefi olarak birbirinden ayrılamıyor. Bu durumda söz konusu soruların yanıtlanabilmeleri için bu iki alanın ikisine de başvurmamız gerekiyor. 

Tanrı'nın varlığı sorusu temelde felsefi bir soru olsa da bilimsel verilerin de bu soru hakkında söyleyeceği şeyler var. Mesela canlıların şu özelliği ya da evrenin bu özelliği Tanrı'nın var olduğu inancını gerekçelendirmek için kullanılabilir derseniz hem sizin, hem de argümanı eleştirecek kişinin bu konulardaki araştırmalara ister istemez göz atması, mevcut bilimsel bilgi birikimimizin konu hakkında ne dediğini görmesi gerekir. Tanrı'nın varlığı/yokluğu konusu en azından bir derece evrenin nasıl bir yer olduğu ve nasıl işlediğiyle ilgili olduğundan dolayı bilimin ne dediği konuyla tamamen ilgisiz değil. Ama bilimin verilerini kullanarak Tanrı'nın varlığı ya da yokluğu hakkında bir şeyler söylemeye çalışan her argüman felsefi bir argüman olmak ve felsefi akıl yürütme içermek zorunda. Yani "sadece bilimin sınırları dahilinde kalarak" Tanrı vardır ya da yoktur sonucuna ulaşan bir argüman sunmanız mümkün değil gibi görünüyor. Dolayısıyla "bilim Tanrı'nın yokluğunu kanıtladı" demiyorum. Ama bilimsel hipotezleri/teorileri öncülleri olarak kullanan felsefi argümanların ateizmi gerekçelendirmesi mümkün olabilir. Bunu söylemek "Bilim Tanrı yok diyor!" demekten daha farklı bir şey. Dahası sizin söylediğiniz şey bilimsel kanıt yokluğunun Tanrı'nın yokluğunu gerekçelendirdiğini düşündüğümüz idi. Burada söylediğim şey bilimsel kanıtın yokluğunun Tanrı'nın yokluğunu kanıtlaması değil, bizatihi bilimsel bulguların felsefi argümanlarda kullanılmak suretiyle ateizmi gerekçelendirmek için kullanılabileceği. 

Bilimsel kanıtın yokluğunun ateizmi gerekçelendirebilir olup olmadığı sorusuna gelelim. Kanıt yokluğunun bir görüşü yanlışlayabilmesi kanıt bulmamızın beklendik olup olmamasına bağlıdır. Mesela ben buzdolabında süt şişesi arayıp bulamazsam kanıtın yokluğu süt şişelerinin yokluğunun bir kanıtı olabilir. Çünkü süt şişelerinin orada olması durumunda süt şişelerini görebilmeyi beklerdim. Ama buzdolabına çıplak gözle bakıp "Burada hiç mikroorganizma yok" deseydim kanıt yokluğu yokluk kanıtı olmazdı. Çünkü mikroorganizmaların orada olmaları durumunda çıplak gözle var oldukları yönünde kanıt bulabilmeyi beklemezdik. 

Peki Tanrı varsa varlığı lehinde bilimsel kanıt olmasını beklemeli miyiz? Bu sorunun yanıtını şahsen bilmiyorum. Bilimsel kanıtla kastedilenin ne olduğuna göre de değişir verilecek yanıt. Tanrı'nın yıldızlara "Ben varım, İmza: Tanrı" yazması türü aşırı bariz bir bilimsel kanıtı beklememiz gerektiğini söylemek için pek bir nedenimiz yokmuş gibi geliyor bana. Ama Tanrı'nın, en azından teizmin Tanrı anlayışını varsayarsak, onu samimiyetle arayanların inanmalarını sağlayacak türden kanıtlar vermesini beklememiz gerekiyor diyen son derece saygın bir felsefi argüman var. J.L. Schellenberg'in savunduğu bu argüman İlahi Gizlilik Argümanı (Divine Hiddenness Argument) olarak bilinir. Bu argüman Tanrı'nın samimi şekilde onu arayanlara sunması gereken kanıtın bilimsel kanıt olması gerektiği kabulüne sahip değil. Sadece söz konusu "arayanlara" yeterli kanıt verilmesi yeterli görülüyor. Ben de bilimsel kanıtın şart olmadığını, dolayısıyla Tanrı varsa bu türden kanıt sunmasının yüksek bir ihtimale sahip olduğunu söyleyemeyeceğimizi, ama Tanrı'nın inanmak için bir miktar kanıtı sunması gerektiğini düşünüyorum. Kısacası: Tanrı'nın bilimsel kanıtı yok dolayısıyla Tanrı yok demiyorum. Ama tam bir kanıt yokluğu durumunun teizmin Tanrısı aleyhinde bir kanıt olacağını da düşünüyorum.

256 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
6
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
6

Merhabalar, yorumları şimdi gördüm desem umarım ayıp olmaz.

Sorunun soruş şekli epey yüklü gibi görünüyor, neden böyle bir soruyu, bir kozmoloji ve jeoloji sayfasında hiç görmüyorum diye düşünmüyor değilim. Evrim Ağacı'nda kimsenin "Tanrı bilimsel olarak yoktur! (?)" dediğini sanmıyorum. Bu, bazı yerleşik inanç kümelerimizin bir tezahürü gibi görünüyor.

Benim konuya dair ilk elden aklıma gelenler şunlar; ancak daha ayrıntılı bir tartışma yapılabilir buna dair;

Tanrı'nın varlığı meselesinin büyük oranda felsefi bir tartışma içinde olduğunu düşünsem de kesinkes bilimsel bir çalışmaya konu olmayacağı argümanlarını da göz ardı etmek zorunda olmadığımızı düşünüyorum. Yani evet bu konu bilimsel bir tartışma konusu da olabilir, ancak bunun nasıl mümkün olduğunu bize göstermesi gerekenler teistlerdir gibi görünüyor. Eğer Tanrı'nın varlığı bilimsel bir çalışma sahasının ucundan dahi geçemezse ya elimizdeki bilimsel pratik ve çalışma sahasına göz gezdirmemiz ya da söz konusu Tanrı iddiasını tekrar incelememiz gerekecektir. "Tanrı'nın varlığı kesinlikle bilimsel olarak kanıtlanmalıdır" demek istemiyorum, bilimsel olmayan felsefi yollarla da kanıtlama yolu tercih edilebilir; hatta en cazip olan yol budur. Benim sormak istediğim şey, eğer bir Tanrı varsa bilimsel olarak neden kanıtlanmasın, teistler bu soruya cevap vermelidir gibi duruyor. Biz ateistler "Tanrı yok çünkü bilimsel olarak ispatlanamıyor" demiyoruz, "eğer bu türden bir Tanrı varsa iddianızı bilimsel olarak desteklemek ile desteklememek arasındaki fark göz önüne alındığını, bilimsel bir argüman görmeyi de neden beklemeyelim?" diyoruz. Yani en azından tüm ateistler böyle demese bile ben diyorum. :)

Benim düşüncem eğer bir Tanrı varsa ve teistlerin iddia ettiği türden sıfatlara sahipse, bilimsel çalışma sahamızın tamamen dışında olmasını neden kabul etmemiz gerektiğidir?

Kozmolojik, biyolojik ve matematiksel bazı bulgular veya ipuçları bulmamız neden beklenmesin? Kimi teistler kozmolojik argümanlar ile buna benzer bir yol tutmuş gibi görünüyor. Eğer herhangi bir kozmolojik argüman türü Tanrı'nın varlığını fiziksel yasalar veya sabitlerden yola çıkarak kanıtlarsa, "bilim Tanrının varlığını kanıtlamıştır" diyeceğiz veya en azından bazı teistler böyle diyeceklerdir, ancak bu olmadığı sürece "bilim tanrının varlığını kanıtlamamıştır" demek ile "bilim tanrının varlığı ile ilgilenmez" demek arasındaki sınırı kim çiziyor diye sormak gerekir.

Diğer yandan inancın ontolojik olarak kanıtlarla şekillenmediği, eğer kanıtlar olsaydı zaten inanmanın anlamsız olacağı şeklinde geleneksel bir teist cevap var. Bir inancın epistemik statüsü eğer kanıtlar ile artıyorsa, bu statü artışını talep etmek epistemik bir sorumluluk bence. Eğer "daha değerli olan şey kanıt olmadan inanmaktır" denirse, bu bana daha değerliden ziyade daha riskli ve epistemik sorumluluğumuzu göz ardı eden bir durum olarak görünür.

Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2

'Siz' kim?

Ben yeri geldiğinde ateist olduğum için yorumun devamında bir şeyler yazmak istiyorum!

Teist birisi "Tanrının olduğunu biliyorum" veya "Tanrının olduğununa inanıyorum" der. 'olduğunu bilme' iddiasını epistemik olarak incelemiş ve araştırmış olan Teo Grünberg'in Epistemik Mantık Üzerine Bir Araştırma adlı kitabını öneririm. 

Berat Mutluhan ve Taner Bey'in ateizm üzerine konuşmalarını öneririm.

  • Ateizm Üzerine
  • Nedir Bu Ateizm?

"Bilim, tanrının olduğuna dair bir işarete ulaşmadığı için yoktur" söylemine bakalım:

Sormamız gereken bazı sorular; Tanrı tasviri nasıl yapılıyor, özellikleri nasıl bilinebiliyor? Ontolojik argümanları nelerdir? Bilim nedir? Bilim nasıl işler? Bilimin konuları nelerdir? Bilim ile alakalı olması için Tanrı hakkında tasvirler, ontolojik argümanlar ve Tanrıya atfedilen özellikler ne gibi iddialar içeriyor olması gerekir? Ateizm nasıl argüman geliştiriyor, neye göre geliştiriyor? Ateizm "Tanrı yok!" derken neyden bahsediyor?

Felsefe yaparken bilimsel gelişmeleri reddedemeyiz!

161 görüntülenme
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Felsefe bir düşüncedir ve soyut şeylerle ilgilenir, şimdi dediğin gibi bilmiyoruz cevabı verilmesi gerekir, bir şeyin yokluğu da bir iddiadır, doğru, ancak burada ''yoktur'' demek yerine ''yok saymak'' daha mantıklıdır. Şu anda deniz kızlarına, hayaletler, şirinlere ve bir insanın aklına gelebilecek zibilyon tane varlığa ve fikre nasıl yaklaşırsın? Mesela hayaletler var mıdır? hayaletler var diye yaşar mısın? Hayaletleri yok sayarsın öyle değil mi? Tanrı için de aynısı geçerli evet varlığını bilemeyiz ancak bilmediğimiz bir konuda sonsuz farklı ihtimal vardır, hangisi gerçek? Bunu ancak bilim ile çözebiliriz, ve o ihtimallerden her birini, kanıtlamadıkça yok sayarız, olay budur, yoksa kimse ''Kesin yoktur'' diyemez, sadece varlığını kanıtlayana kadar yok sayarız.

127 görüntülenme
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Söz konusu bilimse, binlercesinin otoritesi tek bir bireyin mütevazı mantığından daha değerli değildir.”
Galileo Galilei
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol