Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Arşibalala Aşbara
Üye
5

Takıntıların bilimsel bir sebebi var mı? Takıntılardan nasıl kurtuluruz?

Mesela güne başlar başlamaz bizi özel kılan kendi adımızı söyleyerek başlıyoruz diyelim. Güne başka bir kelime ile başladığımızda bu bizi oldukça rahatsız ediyor ve oldukça saçma olsada günümüzün kötü geçeceğini düşünüyoruz. Bu giderek alışkanlık haline geliyor ve bizi görenler bizim sağlıklı biri olmadığımızı düşünüyor. Neden takılıyoruz
2,163 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
4 Cevap
Yusuf Baha Köksal
Psikoloji ve Nöroloji Üzerine Okumalar Yapıyorum.

Takıntıları iki farklı şekilde kategorize edebiliriz. Birincisi zararsız takıntılar. Burada ritüele dayalı bir dopamin arayışı görürüz, güne yatağınızı toplayarak başlamak size dopamin sağlar ve başarılı hissedersiniz. Bu hazzı tekrar yaşamak adına ertesi gün yine yatağınızı toplarsınız. Bu gibi eylemleri tekrarlamadığınızda genelde aşırı bir rahatsızlık yahut dayanılmazlık duymazsınız. Ve bunun sonucunda iyi hissedersiniz.

Zararlı sayılan kategori, tekrar eden düşüncenin, takıntının (obsesyon) tamamlanmasına karşı duyulan güçlü ve zorlayıcı itkidir (kompulsif). Buna psikolojide Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) denir. OKB'ye bağlı itki ve düşüncelerde kişi bunların sonucunda iyi hissetmek yerine genelde bundan rahatsızlık duyar. Günlük hayatta gördüğümüz temizlikle ilişkili olan bozukluklar, tikler, tırnak yeme (patolojik derecede) bunlara örnek verilebilir. Psikolojide tanı koymak için sıkça başvurulan DSM V Tanı Koyma El Kitapçığı'na göre OKB tanısı koyulması için şunlar gereklidir;

Tüm Reklamları Kapat

'' A- Kapsama: Takıntı düşüncelerinin, zorlantı davranışlarının ya da her ikisinin de birlikte birlikte bulunması gerekir.

B- Kapsama: Takıntılar ya da zorlantılar, kişinin zamanınıalır (örn. günde bir saatten çok zamanını alır) ya da klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da işlevsellikte düşmeye neden olur.

Tüm Reklamları Kapat

C- Dışlamalar:

1-Takıntılar ya da zorlantılar, başka bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklanabiliyorsa, bu tanı konamaz. Takıntı-zorlantı belirtileri bir maddenin ya da başka bir sağlık durumunun fizyolojiyle ilgili etkilerine bağlı ise, yine, bu tanı konamaz.

2-Kişi istemeden gelen düşüncelerinden, eyleme iten itkilerinden ya da imgelerinden (hayallerinden) hoşlandığını söylüyorsa, bu belirtiler takıntı-zorlantı bozukluğu için tanı ölçütlerini karşılamaz. Bunun yerine, madde kullanım bozuklukları, kişilik bozuklukları ya da cinsel sapkınlık bozuklukları tanıları düşünülmelidir.

3-Kişi, istemeden gelen, düşüncelerinin, eyleme iten itkilerinin ya da imgelerinin (hayallerinin), daha çok gerçek yaşam sorunlarıyla ilintili olduğunu söylüyorsa, bir kaygı bozukluğu tanısı düşünülmelidir.

D- Niteleyiciler/Belirleyiciler:

-İçgörüsü iyi ya da oldukça iyi: Kişi, inanışlarının kesinlikle ya da olasılıkla gerçek olmadığının ayrımındaysa, bu belirleyici kullanılır.

-İçgörüsü kötü: Kişi, inanışlarının olasılıkla gerçek olduğunu düşünüyorsa, bu belirleyici kullanılır.

-İçgörüsü yok/sanrısal inanışlar: Kişi, inanışlarının gerçek olduğuna kesin olarak inanıyorsa, bu belirleyici kullanılır.

Tüm Reklamları Kapat

-Tikle ilişkili: Kişi, o sırada ya geçmişten beri, bir tik bozukluğu tanı karşılıyorsa, bu belirleyici kullanılır.[1]

Yapılan çalışmalara göre OKB hastalarının, bu bildirimler esnasında orbifrontal korteksinde ve bazal ganglianın bir parçası olan caudate nukleus içinde anomalik bir aktivite tespit edilmiştir. Özellikle bu bölgelerde bulunan lezyonlar, OKB'yi tetikler vaziyette olabiliyorlar. Aynı zamanda; korteks, basal ganglia çemberleri, amigdala ile beraber ödül-ceza sistemi tabanlı bir ağ ile alışkanlıkları öğrenme ve tekrar etme düzenini etkileyerek bu tekrar edici itkileri ortaya çıkarıyor.

307 görüntülenme

Kaynaklar

  1. E. Köroğlu. (2016). Kolay Dsm-5: Dsm-5'I Kavrama Ve Uygulama Kılavuzu. ISBN: 9786057070524. Yayınevi: HYB Yayıncılık-Boylam Psikiyatri Enstitüsü. sf: 31-32.
  2. A. M. Graybiel S. L. Rauch. (2022). Toward A Neurobiology Of Obsessive-Compulsive Disorder. Neuron, sf: 343-344. doi: 10.1016/s0896-6273(00)00113-6. | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Beyza Elife Akbulut
Lise öğrencisiyim 2 yıl ıspartada yaşadım
Orijinal Soru: Takıntı neden olur? Mesela bir yere sürekli bakma gibi?

Takıntı nedirTakıntılar ya da tıbbi literaratürde daha yaygın kullanım şekliyle obsesyonlar, kişiyi rahatsız eden, tekrarlayıcı ve zorlayıcı düşünceler, duygu veya dürtülerdir. Kişi çoğunlukla obsesyonunun mantıksız olduğunun farkındadır ancak yine de zihninden atmakta zorlanır. Çoğunlukla takıntılara kompülsiyon(zorlantı) dediğimiz bazı davranışlar eşlik eder. Kompülsiyonlar , kişinin takıntısından kaynaklanan sıkıntıyı gidermek için ona istinaden yaptığı veya yapmak zorunda hissettiği tekrarlayan davranışlar veya düşünceleredir. Bu nedenle hastalık psikiyatride obsessif-kompülsif bozukluk olarak tanınır.

PEKİ EN ÇOK HANGİ TÜRDE TAKINTI OLUR?

Tüm Reklamları Kapat

En çok rastlanan obsesyon bulaşma( herhangi bir hastalık veya tiksinilen bir nesneye temas vb) ve buna mukabil ortaya çıkan temizlenme kompülsiyonudur. Aşırı el yıkama bazen derinin tamamen tahrip olmasına dahi yol açabilir; kişi günün büyük bir kısmını yıkanarak veya bulaşma korkusuyla dışarı çıkmayıp kendini izole ederek evde geçirebilir. Sıklıkla rastlanılan bir diğer takıntı şüphe ( soba açık mı?, kapı kilitli mi?, her şey yerli yerinde mi? hata yaptım mı?) dir. Bu şüpheler ise kontrol kompülsiyonuyla beraberdir. Örneğin kapının kilitli olup olmadığını kontrol etmek için defalarca eve geri dönülebilir, ışığın açık kalıp kalmadığını kontrol için defalarca yataktan kalkılabilir veya verilen bir işi hatasız yapıp yapmadığından emin olmak adına aynı yazı yüzlerce kez kontrol edilebilir, bazı sözlerin söylendiğinden emin olana kadar defalarca tekrar edilebilir. Bunların dışında birçok obsesyon olabilir, örneğin cinsel, dini takıntılar (günahkar mıyım, değil miyim?), kötülük veya kötü birşey yapacağından korkma takıntısı, kontrolü kaybedebileceğinden korkma, herşeyin yerli yerinde ve düzgün(simetrik) olması takıntıları da klinikte sık görülen takıntılardır

Obsesif kompulsif bozukluğun nedeni nedir?

Özellikle son on yılda ortaya çıkan bilimsel veriler, hastalığın kökeninin beynin bazı bölgeleri arasındaki bozulmuş iletiden kaynaklandığını göstermiştir. Beynimizin ön bölgesinde yer alan orbitofrontal korteks denilen bir bölge ile beyinciğin üzerinde yer alan bir bölge olan kaudat çekirdek arasında artmış bir iletimden bahsedilebilir. Bu aktivite artışı nedeniyel herkeste var olan takıntılar devamlı zihne gelir ve bastırılabilmesi mümkün olmaz. Hastalığın nedeni biyolojik olmakla birlikte herkeste ne tür takıntıların ortaya çıkacağını belirleyen şey her bireyin kişilik özellikleridir. Hasta olmadan önce de titiz olan bir kişide olasılıkla temizlik ve aşırı el yıkama şeklinde ortaya çıkan hastalık, günlük hayatında güvensiz ve evhamlı olan bir başkasında şüohecilik ve kontrol etme şeklinde görülebilir. Mükemmeliyetçi bir kişide de simetri obsesyonu ortaya çıkabilir.

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar
181K UP
Bilim ve felsefe okuru

Takıntılarla baş edebilmenin yolu düşünce biçimini değiştirmek ve kendi kendine telkindir. Bir konuda neden takıntılarıniz olduğunu öncelikle sorgulamalı ve kendinizi tanımalısınız. Takıntı yaptığınız konuda sizi takıntıya yönlendiren önceki ardıl düşünceleriniz vardır. Kendinize yönelirseniz bunun sebeplerini bulabilirsiniz. Bu düşünceler yüzünden siz o konuda hep aynı biçimde düşünmeye eğilim gösterirsiniz. Önceki bu ardıl düşüncedeki düşünce biçimini değiştirirseniz ve buna ilişkin kendinize telkinde bulunursanız takıntıdan kurtulabilirsiniz. Bu ardıl düşünceye örnek vermek gerekirse: siz elinizi çok sık yıkayan biriyseniz farkında olmadan elinizin çok basitçe ve kolayca kirlendiğıne dair bir ön kabul ve düşünceye sahipsiniz demektir. Bu ön kabulü ve yaklaşımı değiştirir ve aşarsanız takıntıdan kurtulabilirsiniz. Bunun içinde bu ön kabulü aşmanızı sağlayacak şekilde sürekli kendinize bunu telkin etmeniz ellerinizin bu kadar basit şekilde kolayca kirlenmemiş olacağını söylemeniz gerekir. Ve zamanla da bu telkinle düşünceleriniz değişir ve takıntıdan kurtulduğunuzu görürsünüz.

Bu yazdıklarım takıntıların aslında sebebini de kendi içinde içeriyor. Sebep insanda oluşan düşünce kalıplarıdır.

Tüm Reklamları Kapat

3
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Alperen Yuncu
Alperen Yuncu
35K UP
Meraklı bilim insanı

Psikoloji ile ilgili birçok şeyde olduğu gibi basit bir cevabı olmayan bir soru. Takıntıların çeşitli sebebi olabilir nadiren fizyolojik bir durumdan kaynaklanır. Evrimsel açıdan bazı şeyleri takıntı haline getirmek hayatta kalmanın refleksel bir mekanizmasıdır ama her zaman olduğu gibi fazlası hayatı yaşanmaz hale getirebilir. Normalin üzerinde (ney normaldir? ney değildir?) takıntı sahibi olmanın çok çeşitli sebepleri olabilir.

Takıntıdan nasıl kurtuluruz? sorusu çok önemli bu -Evrim Ağacı gibi güvenilirliğinden emin olduğunuz web siteleri dahil- cevabının websitelerinde aranmaması gereken bir soru. Kurtulmak istediğiniz bir takıntınız varsa profesyonel yardım alınız.

Tüm Reklamları Kapat

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close