Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0

İnsanlar neden kötüdür?

323 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
3 Cevap
Cevap
Burak Kızılca
Burak Kızılca Öğrenci

Öncelikle "kötü" tamamen öznel bir kavramdır. A kişisi için kötü olan bir olay, B kişisi için kötü olmayabilir. Dolayısıyla "İnsan neden kötüdür?" sorusunu cevaplamam için sizin "Kötü" denildiğinde aklınıza ne geldiğini bilmem gerekmekte. Fakat cevabı boş bırakmamak amacıyla yaygın olarak "Kötü" sayılan bencillik üzerinden açıklayalım. Bencil davranışlar özellikle insanın doğa konusundaki bencilliğinde ön plana çıkıyor. Daha rahat olanaklar isteyen insan, aletleriyle bu olanakları elde ederken içinde bulunduğu doğaya büyük zararlar veriyor. Günümüzde plastik birikmesinden kağıt israfına, harap olan ekolojik sistemlerden yok olan canlı türlerine kadar pek çok doğal sorunda insanın etkisi yadsınamaz. Peki neden daha fazlasını ister insan? Ve neden bencildir?

İnsan neden hep daha fazlasını ister?

Bu Reklamı Kapat

Bu, doğada hayatta kalma olasılığımızı güçlendiren bir mekanizmadır. Pek çok canlıda bulunur. Bir canlı bir besin bulduğu zaman "Bu bana bu akşamlık yeter, dahasına gerek yok." diye bir düşünceye girmez. Bulduğu besinlerden arta kalanı çeşitli yollarla korumaya çalışır. Böylece yiyecek bulamadığı zaman açlıktan ölme ihtimali düşer. Benzer şekillerde bir canlı, diğer canlılara karşı güvenli bir bölgedeyse konumunu korumak ister ve mümkün olduğunca korunaklı olmaya çalışır. Diğer canlıların aksine biz insanlar, yaptığımız aletler ile bazı koşulları kendi elimize aldık ve bu bahsettiğim mekanizmalara uyarak gittikçe daha fazlasını istedik. Uzak mesafelere daha kolay ulaşmak için arabalar, doğada korktuğumuz diğer hayvanlara karşı binalar ve silahlar yaptık. İnsan yerine başka bir canlı böyle gelişmiş bir zekaya sahip olsaydı da muhtemelen aynı şekilde davranacaktı.

İnsan neden bencildir?

Bencillik toplumda sadece belirli insanlarda bulunan bir davranış zannedilse de aslında her davranışımız doğası gereği bencildir. Bir davranış sergiliyorsak bunun sonucunda bir ödül alırız, aksi takdirde bizi bu davranışı yapmaya itecek herhangi bir unsur olmayacaktır ve biz de bu davranışı yapmayız. "Bencil olmamak" denilince aklınıza ilk gelen şeyler yardım kampanyaları ve bağışlar olabilir, fakat en masum bağışta bile kişi kendini iyi hissetmek için bağış yapmaktadır. Eğer bir davranış, bu belirttiğim durumu yanlışlamak için özellikle yapılmıyorsa bencil bir amaç da barındırmalıdır. Sebebini tekrardan ifade etmek gerekirse, yaptığımız davranışlar pekiştirme yollu davranışlardır. Bir davranış bize yarar sağlıyorsa bu davranışı sürdürmek, zarar verirse bu davranıştan kaçınmak bizim için amaç haline gelir. Bu açıdan bakıldığında her davranış bencildir.

135 görüntülenme

Kaynaklar

  1. S.M. Downes. Evrimsel Psikoloji: İnsan Davranışların Evrimsel Kökeni Hakkında Ne Biliyoruz?. (20 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 8 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  2. T. Gülmez. Ahlak Felsefesine (Etiğe) Giriş: Neye Göre, Kime Göre?. (8 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 8 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  3. Dersimiz. Ahlak Felsefesi (Etik) (Özet). (9 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 9 Haziran 2021. Alındığı Yer: Dersimiz | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

İnsanların kötü olma sebebi empati yapmamalarıdır. İnsanlar kendilerinde doğal olarak biyolojik kökeni olan empati özelliklerini çalıştırmayıp bunu bir nevi geri planda bırakarak veya buna duyarsızlaşarak kötü olabilirler. Empati derin bir biyolojik özellikle bizlerin bilinçdışına kadar uzanan şekilde bedenlerimizde olan bir özelliktir. Yapılan çalışmalar ayna nöronlar nedeniyle bunun böyle olduğunu göstermektedir. Bu nedenle örneğin birine zarar vermek öznel bir durum değil bütün insanlar için geçerli olacak şekilde kötü bir durumdur. Empatinin biyolojik mekanizması bulunması bu durumu ve bu değerlendirmeyi zorunlu olarak ortaya çıkarır. [1]

Bu nedenle bir insana zarar vermek (kötü olmak) insanın kendisine yapılmasını istemediği bir davranıştır. Yine bir insana iyilik yapmak da empati ile yani o kişinin içinde bulunduğu zor durumu düşünsel olarak algılamakla mümkündür. Bu durumda karşısındakine iyilik yapan insanin herhangi bir çıkar gözetmeden bu empatiyle karşısındakine yardım etmesi bencil bir davranış olarak görülemez. Kişinin karşısındakinin durumuna dair duyduğu vicdani rahatsızlığı empati yoluyla hissetmesi bir bencillik değil tam aksine ona çıkar gözetmeden yardım etmesi bir fedakarlığı gerektirir. Böyle bir duruma bencillik olarak algılamak veya tanımlamak zor durumdaki kişiyi gören ancak buna rağmen ona yardım etmeyen (çıkarlarından vazgeçmeyen zahmete girmeyen) kişi için kullanılabilr. Karşılıksız çıkar gözetmeden yardım eden kişi için bencillik tabirini kullanmak yanlış bir denklem kurulduğunu gösterir. Hiç yardım eli uzatmayan ve vicdanını (kendinde doğal olarak bulunan empati yeteneğini) örten kişi ile yardım edeni aynı kefeye koymayla sonuçlanan bu gibi niteleme hatalarının da ilginç olduğunu belirtmek gerek.

Bu Reklamı Kapat

Kaynaklar

  1. C. Keysers. (2011). Empatik Beyin.
1
  • Raporla
Cevap
Ares Argon
Ares Argon Felsefe ve sosyoloji okuru

İnsanlar kötü değillerdir. İyi ve kötü davranışlar sergilerler ki bu davranışların hangilerinin iyi ve kötü olduğu da kişiye ve topluma göre değişir. Konu bencillik seviyesine indirgendiğinde bencil olmanın veya olmamanın türün devamlılığı açısından avantajları olabilir. Özellikle sosyal etkileşim içinde farklı roller üstlenerek gruplar halinde yaşayan canlı türlerinde bencilliğin belli ölçüde törpülenmesi grubun hayatta kalma olasılığını arttırarak evrimsel seçilim olasılığını arttırır. Örneğin bal arıları eşek arılarından kovanlarını savunurken vücut ısılarıyla onları sersemletmeye hatta öldürmeye çalışırlar fakat bu gerçekleşene kadar bile yüzlerce arı eşek arılarınca parçalanır.[1]

Bencilliğin genlerle sınırlı olmadığını da söyleyebiliriz zira farklı ekonomik modellarde veya farklı inanış biçimlerinde farklı özveri veya bencillik seviyelerine rastlandığı açıktır. Bu noktada her sistemin kendi davranışlarını yarattığı tezi savunulabilir. Kapitalist toplumlardaki başkalarının sorunlarına duyarsızlık buna örnek olabilir. Sosyalist toplumlarda ise bu durumun tam tersi gözlenebilmektedir.[1]

Bu Reklamı Kapat

Kaynaklar

  1. M. Tomaszewski. (2021). Egoism And Cooperation In Economic Development - A Historical Approach. Economic Research-Ekonomska Istraživanja. doi: 10.1080/1331677X.2021.1874461. | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.